Փորձագետը կանխագուշակել է նոր պատերազմ` ըստ Բաքվում կայացած շքերթի արդյունքների

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 11 Դեկտեմբեր, 2020 13:15

mk.ru-ն գրում է, որ Բաքվում կայացած «գրավյալ տարածքների ազատագրման» կապակցությամբ շքերթին մասնակցել են Թուրքիայի և Ադրբեջանի զինված ուժերը: Ադրբեջանական բանակը ցուցադրել է իր ռազմական տեխնիկան և բազմաթիվ ռազմավարներ: Զորահանդեսի հիմնական սենսացիան իսրայելական և թուրքական անօդաչու սարքերն են եղել, որոնք գնվել են Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերի համար: Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախագահները կոչերով դիմել են զինվորականներին և նախանշել երկու երկրների հետագա ռազմական համագործակցության առաջնահերթությունները: Այն մասին, թե ինչ է սպասվում Կովկասի այդ տարածաշրջանին առաջիկայում, mk.ru-ն փորձել է պարզել փորձագետներից:

Լեռնային Ղարաբաղի ռազմական բախումը, որը տևել է սեպտեմբերի 27-ից նոյեմբերի 10-ը, ավարտվել է Ադրբեջանի հաղթանակով: Պետության ղեկավարի հրամանագրով գործողության մեկնարկի օրը՝ սեպտեմբերի 27-ը և նոյեմբերի 10-ը, այժմ ամեն տարի նշվելու են որպես պետական տոներ: Հայրենական պատերազմի հաղթական ավարտի կապակցությամբ, ինչպես այժմ այդ հակամարտությունը կոչում են Ադրբեջանում, Բաքվում անց է կացվել ռազմական շքերթ, որին մասնակցել են նաև թուրք զինվորականները: Փորձագետները կարծում են, որ աննախադեպ ռազմական աջակցությունը, որը Թուրքիան է տրամադրել ադրբեջանական բանակին, շատ առումներով հենց հանդիսացել է նրանց ռազմական հաղթանակների երաշխիքը: Զորահանդեսի մասնակիցների հետ խոսելով՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը կարևորել է այն օգնությունը, որը Թուրքիան է ցուցաբերել Բաքվին հակամարտության ընթացքում: Ընդ որում նախագահը չի մանրամասնել, թե ինչ տեսակի օգնության մասին է խոսքը, սակայն հայտնի է, որ բացի դիվանագիտական աջակցությունից, Անկարան 250 միլիոն դոլարի ժամանակակից զենք է վաճառել իր դաշնակցին: Ադրբեջանական զինուժի հիմնական գնումը եղել է հենց թուրքական Bayraktar TB-2 գրոհային անօդաչուները:

Զորահանդեսում ադրբեջանական բանակի այլ ռազմական տեխնիկայի հետ միասին ցուցադրվել է այդ անօդաչու թռչող սարքերից մեկը: Բացի այդ, շքերթում ցուցադրել են ադրբեջանական զինուժի կողմից Ղարաբաղի համար մղված մարտերում վերցրած բազմաթիվ ռազմավարներ՝ տանկեր, հրետանի, ՀՕՊ համակարգեր, թեթև զրահատեխնիկա: Ընդհանուր առմամբ, շքերթին մասնակցել են երկու երկրների ավելի քան 3000 զինվորականներ և շուրջ 150 միավոր ռազմական տեխնիկա:

Սակայն հիմնական լուրը եղել է ոչ թե ռազմական տեխնիկայի ցուցադրումը, այլ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ելույթը, որը որպես պատվո հյուր էր մասնակցում շքերթին: Իր խոսքում նա շեշտել է, որ պատերազմը դեռ չի ավարտվել և պայքարը կշարունակվի նաև ապագայում:

- «Պայքարը, որն այսուհետ տարվելու է քաղաքական և ռազմական միջոցներով, կշարունակվի շատ տարբեր ճակատներում ... Տարածաշրջանում նոր դարաշրջան կսկսվի, եթե Հայաստանի ժողովուրդը դասեր չքաղի Ղարաբաղում տեղի ունեցածից»,- ասել է Էրդողանը:

- Ինչպես նշել է ռազմական փորձագետ Ալեքսեյ Վալյուժենիչը, Թուրքիայի առաջնորդի խոսքերը վկայում են, որ Թուրքիան մտադիր չէ շեղվել իր արտաքին քաղաքական կուրսից, որի հիմնական նպատակը օսմանյան ժառանգության մասնակի վերականգնումն է: Փորձագետը իր կարծիքը կիսել է mk.ru-ի հետ:

- Ի՞նչ է նշանակում «դասեր քաղել»

- Ըստ ամենայնի, այստեղ ակնհայտ է, որ Հայաստանին խորհուրդ են տալիս այլևս չդիմադրել Անդրկովկասում թուրքական տիրապետությանը, և եթե չկարողանան դասեր քաղել, կտեսնեն ղարաբաղյան սցենարի կրկնությունը: Լայն իմաստով սա կոչ է Թուրքիայի բոլոր «թշնամիներին»: Հեռու մնացեք մեր ճանապարհից, մեր անօդաչու թռչող սարքերը կսրբեն ձեր պաշտպանությունը, իսկ հետո մենք կցուցադրենք ձեր զենքը մեր քաղաքների փողոցներում: Կարելի է ասել, որ սա կայսերական հռետորաբանություն է: Ի դեպ, Էրդողանն իր խոսքում ասել է «թող լուսավորվի Էնվեր փաշայի սուրբ հոգին» արտահայտությունը։ Խոսքը Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներից մեկի և պանթուրքիզմի գաղափարախոսի մասին է: Ակնհայտ է, որ այս անունը պատահաբար չի հնչել:

- Կոնկրետ ի՞նչ նկատի ունեք «ղարաբաղյան սցենարի կրկնություն» արտահայտությունը ասելով

- Վերջերս թուրքական պետական հեռուստաալիքը ցույց է տվել Հայաստանի քարտեզը, որի վրա նշված են «պատմական թուրքական հողեր»-ը: Այնտեղ և՛ Երևանն է, և՛ հայկական այլ խոշոր քաղաքներն են: Փաստորեն, դա այն ամբողջ տարածքն է, որը բաժանում է Ադրբեջանը Թուրքիայից: Դժվար է մտածել, որ դա միայն ակնարկ է, որով ասում են, որ դրանք են մեր հաջորդ ռազմական թիրախները: Ամենայն հավանականությամբ, Հայաստանի կառավարությունից կարող են պահանջվել ապահովել Թուրքիա-Ադրբեջան տրանսպորտային միջանցքը: Սա հին երազանք է ինչպես Բաքվի, այնպես էլ Անկարայի համար:

- Եվ եթե Հայաստանը հրաժարվի, արդյո՞ք նրան սպասվում է «նոր Ղարաբաղ»

- Ես այդքան կատեգորիկ չէի լինի, բայց այո, նրանք բավականին հստակ ակնարկել են, որ իրենք դեռ չենք ավարտել: Եթե լսել եք, շքերթին Ալիևն ասել է, որ Երևանն ու հայկական մյուս քաղաքները իրականում ադրբեջանական տարածքներ են: Հավանաբար դա միանշանակ ակնարկ է: Հարցն այն է, թե որտեղ Թուրքիան և նրանց դաշնակիցները հետագայում կփնտրեն «իրենց տարածքները»: Նրանք արդեն գտել են «իրենց հողերը» Սիրիայում, և անգամ Երուսաղեմում, և նրանք այնտեղ են զենքով: Ղարաբաղում տարած հաղթանակը և այն փաստը, որ իրականում ոչ մի միջազգային արձագանք չեղավ այդ ռազմական գործողություններին, համոզել են նրանց, որ պատերազմը վիճահարույց հարցերի լուծման լավ և արդյունավետ մեխանիզմ է: Այնպես որ, սպասենք նոր պատերազմի: