Բաքուն չի հասկանում Երևանի ցավը․ Ադրբեջանի գերիներին Հայաստանին չվերադարձնելու ցանկությունը բարդացնում է Մոսկվայի կյանքը
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
kommersant.ru-ն գրում է, որ Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը մայիսի 6-ին Երևանում բանակցություններ է վարել իր հայ գործընկեր Արա Այվազյանի և վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Այցի հաջողությունը կարելի է համարել երկու երկրների կառավարությունների միջև կենսաբանական անվտանգության հարցերի վերաբերյալ փոխըմբռնման հուշագրի ստորագրումը: Փաստաթուղթը նախատեսում է ոչ միայն երկու երկրների համագործակցություն կենսաբժշկական ոլորտում, այլ նաև հնարավորություն Ռուսաստանի առողջապահության և պաշտպանության նախարարության մասնագետներին այցելել Պենտագոնի փողերով ստեղծված Հայաստանում գործող կենսաբալատորիա: ԱՄՆ-ի զինված ուժերը 10 միլիոն դոլար են հատկացրել Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման հայկական ազգային կենտրոնի լաբորատորիայի արդիականացման համար:
Հայաստանի համար Ադրբեջանից գերիների վերադարձի կարևոր խնդիրը դեռ փակված չէ: Սերգեյ Լավրովի հետ հանդիպմանը Արա Այվազյանը դա անվանել է «կարևոր խնդիր» և կոչ արել «ապահովել, որ Ադրբեջանը կատարի բոլոր ռազմագերիների և բռնի կալանավորված անձանց վերադարձը»:
«Այդ խնդիրը պետք է հնարավորինս արագ լուծվի, ինչի մասին վկայում են նաև միջազգային մարդասիրական իրավունքի շարունակական զանգվածային խախտումների մասին բազմաթիվ տվյալները», - ասել է պարոն Այվազյանը:
Մայիսի 4-ին, Ռուսաստանի արտգործնախարարի այցից առաջ, Լեռնային Ղարաբաղում ռուսական խաղաղապահ զորախմբի հրամանատար Ռուստամ Մուրադովը Ադրբեջանից երեք հոգու էր բերել: Մնացած գերիների մասով շարժ չկա: Մինչդեռ այդ հարցով անգամ Բաքվի և Երևանի բերած թվերը չեն համապատասխանում միմյանց: Հայաստանի արտգործնախարարությունում «Կոմերսանտ»-ի զրուցակիցն ասել է, որ, ըստ Երևանի գնահատականների, շուրջ 200 մարդ է մնում գերության մեջ: Միևնույն ժամանակ, հաստատված է համարվում 72 մարդու դեպքը, իսկ 48-ի դեպքում Ադրբեջանը հրաժարվում է հաստատել: Մնացած գերիների մասով դեռ 100%-ոց տեղեկատվություն չկա՝ շարունակվում է տվյալների հավաքումը: Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմի «Կոմերսանտ»-ի աղբյուրը նշել է, որ այժմ Ադրբեջանում կա 59 մարդ: Նրա խոսքով նրանք գերիներ չեն, այլ մարդիկ են, որոնք բերման են ենթարկվել ռազմական գործողությունների ավարտից հետո:
«Եղել է զինադադար և Հայաստանի կապիտուլացիա: Դրանից հետո են այդ մարդիկ մտել Ադրբեջան: Նրանք դիվերսանտներ և ահաբեկիչներ են, և մենք էլ նրանց հետ վարվում ենք համապատասխանաբար և դատելու ենք: Ապագայում տեսականորեն հնարավոր է նաև փոխանակում», - ասել է աղբյուրը:
«Կոմերսանտ»-ին տված հարցազրույցում ինչպես ռուսական, այնպես էլ հայկական կողմի դիվանագետները ասել են, որ Բաքվի կողմից պահվող անձինք արդեն սակարկությունների առարկա են դարձել: Նրանց խոսքերով, Ադրբեջանը փորձում է նրանց ազատ արձակումը պայմանավորել իր պահանջների կատարմամբ: Որպես կանոն, դրանք վերաբերում են տարածքային խնդիրներին: Այսպիսով, իրազեկ աղբյուրը «Կոմերսանտին» տեղեկացրել է, որ ադրբեջանական կողմը բարձրացրել է Շուշի-Կարմիր շուկա ճանապարհը իր վերահսկողությանը հանձնելու հարցը, որն այժմ վերահսկվում է ռուս խաղաղապահների և հայ զինվորականների կողմից: Ճանապարհի նկատմամբ վերահսկողությունը մեծապես կնպաստի Ադրբեջանի հասանելիությանը Շուշի: Ինչպես նշել են «Կոմերսանտ»-ի աղբյուրները, Բաքուն բարձրացրել է նաև կալանավորված անձանց փոխանակելու հարցը Ղարաբաղի Ղազախի շրջանի մի շարք գյուղեր վերադարձնելու դիմաց: Այնուամենայնիվ, առայժմ որևէ հարցի լուծում դեռ չկա: Հայաստանը հույս ունի, որ Մոսկվան կօգնի լուծել գերիների խնդիրը:
«Սա խաղաղության երաշխավորի հեղինակության հարցն է: Հուսով ենք, որ մեր դաշնակիցը և Ադրբեջանի ռազմավարական գործընկերը կհամոզի նրանց կատարել դա և լինել բանակցելու ունակ», -«Կոմերսանտ»-ին ասել է հայ բարձրաստիճան դիվանագետը:
Վերջերս ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ռուս, ֆրանսիացի և ամերիկացի համանախագահներ Իգոր Պոպովը, Ստեֆան Վիսկոնտին և Էնդրյու Շոֆերն են կոչ արել բոլոր ձերբակալվածներին հանձնել Երևանին: Այդ մասին առանձին ասել է նաև ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենը.
«Մենք երկու կողմերին կոչ ենք անում ավարտին հասցնել և արագ ավարտել բոլոր գերիների, կալանավորվածների և զոհվածների մասունքների փոխանակումը, ինչպես նաև կատարել կալանավորվածների նկատմամբ մարդկային վերաբերմունք ցուցաբերելու պարտավորությունները»:
Երևանում, սակայն, գրեթե վստահ են, որ գերիները տուն չեն վերադառնա մինչև հունիսի 20-ին նախատեսված արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները: Սերգեյ Լավրովը այս և այլ խնդիրները կկարողանա քննարկել հաջորդ շաբաթ ադրբեջանական կողմի հետ հանդիպմանը՝ Ռուսաստանի արտգործնախարարը Բաքու կայցելի մայիսի 10-ին:
Մոսկվան շահագրգռված է, որ առավել հրատապ խնդիրները հնարավորինս շուտ լուծվեն:
Առաջին հերթին առանց դրանց կարգավորման, դժվար է շարժվել դեպի համաձայնեցված խաղաղության ծրագրի իրկանացմանը, որը նախատեսում է տարածաշրջանում հաղորդակցության ապաշրջափակում Ադրբեջանի և Հայաստանի սերտ փոխգործակցության միջոցով: Չնայած պարոն Լավրովը նշել է, որ տարածաշրջանում տրանսպորտային և տնտեսական կապերի ապաշրջափակման խնդիրները «հաջողությամբ իրականացվում են», բայց գործը դեռ չի հասել կոնկրետ նախագծերի:
Երկրորդ հերթին Բաքվի և Երևանի միջև հարաբերությունների շարունակական լարվածությունը Ռուսաստանին չի օգնում իրականացնել այնպիսի ծրագրեր, որոնք նախատեսում են Ադրբեջանի մերձեցմանը այնպիսի ինտեգրացիոն միավորումների հետ, ինչպիսիք են ԵԱՏՄ-ն և ՀԱՊԿ-ը: Հայաստանը մասնակցում է երկու միություններին էլ, և վերջերս արգելափակել է Ադրբեջանի վարչապետ Ալի Ասադովի որպես հյուր հրավերը Կազանում ապրիլի 29-ին կայացած Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի նիստին: ԵԱՏՄ-ում որոշումներն ընդունվում են կոնսենսուսով։ Միևնույն ժամանակ, Կազանի համաժողովին մասնակցել է ԵԱՏՄ անդամ չհանդիսացող Տաջիկստանի վարչապետ Կոհիր Ռասուլզոդան:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
