Հայաստանը կարող է միջազգային հանրության միջոցով ճնշում գործադրել Ադրբեջանի վրա
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
1or.am կայքը ռազմագերիներին վերադարձնելու քայլերի, փոխզիջումների և Ադրբեջանի ԵԱՀԿ անդամ դառնալու քննարկումների վերաբերյալ զրուցել է քաղաքագետ Ռոբերտ Ղևոնդյանի հետ։
—Պարոն Ղևոնդյան, նախօրեին ԵԽԽՎ-ում քվեարկությամբ օրակարգ մտավ հայ ռազմագերիների վերադարձի հարցը։ Այսօր էլ ԵԽԽՎ-ն Բաքվից պահանջեց անհապաղ վերադարձնել հայ ռազմագերիներին :Ի՞նչ ճնշում կարող է ԵԽ-ն գործադրել Ադրբեջանի վրա՝ գերիների վերադարձին հասնելու համար, որովհետև Ալիևը հայտարարում է, որ նրանք գերի չեն, ահաբեկիչներ են:
— Դե շատ կարևոր է, որ միջազգային հանրության միջոցով Հայաստանը փորձի ճնշում գործադրել Ադրբեջանի վրա, քանի որ մենք տեսնում ենք, որ Ռուսաստանի միջնորդությամբ ծրագրված համաձայնագիրը չի գործում և Ռուսաստանը կամ չի ցանկանում կամ չի կարողանում իրականացնել գերիների վերադարձի հարցը և պետք է նոր խաղացողների ներգրավել այս գործընթացում։ Եվ Հայաստանին մասնակիորեն հաջողվեց ԵԽԽՎ-ի ֆորմատով դա իրականացնել և մենք մեր ճնշումը պետք է շարունակաբար ավելի մեծացնենք մինչև վերջնական լուծումը։ Եվ ես ուրախ եմ, որ առաջին քայլն արդեն կատարված է։
—Տեսակետներ են հնչում, որ ռազմագերիների վերադարձի հարցը ձգձգվում է, քանի որ ադրբեջանական կողմը փորձում է Հայաստանից որոշ զիջումներ կորզել։ Արդյոք ԵԽԽՎ քննարկումները կարող են անհապաղ լուծել գերիների վերադարձի հարցը։
— Խաղն այդքան պարզ չէ, այստեղ խնդիրը երկու կողմերի միջև չէ, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև չէ, այստեղ պետք է հաշվի առնել նաև ռուս-թուրքական համաձայնությունը և ռուս-թուրքական համաձայնությունների շրջանակներում Արցախյան պատերազմի արդյունքներից Ռուսաստանի և Թուրքիայի ստանալիքները և արդյոք այդ գերիների հարցը ինչպես են փոխկապակցվում այս հարցի հետ։ Մասնավորապես, կարող ենք նշել Ադրբեջանի կողմից Եվրասիական նախագծերում մասնակցության խնդիրը, որի մասին վերջերս բարձրաձայնում են ռուսական որոշ շրջանակներ և այստեղ կարևոր է Հայաստանի դիրքորոշումը, թե հնարավոր կլինի արդյոք Հայաստանին տրամադրել այդ մասնակցության հարցում գոնե լոյալ մոտեցմամբ , թե Հայաստանը դեմ կլինի, իսկ գերիների հարցը լծակ է Հայաստանի վրա ճնշում գործադրելու, թե Ռուսատանի, թե Թուրքիայի և թե Ադրբեջանի կողմից և ոչ միայն Եվրասիական նախագծերը, նաև ենթակառուցվածքների ապաշրջափակումը` Մեղրիով ճանապարհի կամ ինչպես ադրբեջանցիներն են ասում, անցման առանձին իրենց ենթակայության տակ գտնվող ուղու շինարարությունը, այդ ամենը տարբեր շահեր են, որոնք բախվում են Հայաստանի շահերի հետ և գերիների հարցը միջոց էր ճնշում գործադրելու` ինչից օգտվում են, թե Ռուսաստանը, թե Թուրքիան և թե Ադրբեջանը։ Եվ Հայաստանի խնդիրը այս գործընթացում այլ խաղացողներ ներառելն է, որովհետև կոնկրետ այս շրջանակում Հայաստանը իր շահերի հետ միայնակ է մնացել, քանի որ մյուսների շահերը հակասում են մեր շահերին։
—Ռուս քաղաքագետ Դուգինը ասում է, որ Մոսկվան կատարեց իր խոստումը, օգնեց Ադրբեջանին վերադարձնել Ղարաբաղը. հերթը Բաքվինն է՝ միանալ ՀԱՊԿ-ին ու ԵԱՏՄ-ին: Մյուս կողմից՝ այսօր ԵԱՏՄ երկրները քննարկել են Ադրբեջանի պատվիրակության հնարավոր մասնակցությունը ԵԱՏՄ միջկառավարական խորհրդի նիստին: Ինչպե՞ս եք գնահատում և այս ուղղությամբ Հայաստանը կոնկրետ քայլեր կարո՞ղ է ձեռնարկել։
— Ես նախորդ պատասխանի մեջ հենց Դուգինին նկատի ունեի, երբ ասեցի ռուսական որոշ շրջանակներ խոսում են Եվրասիական նախագծերում ադրբեջանական մասնակցության մասին և դեռ պատերազմից անմիջապես հետո տված իմ հարցազրույցներում նշել եմ, որ շատ հավանական է, որ այս ամբողջ պրոցեսից Ռուսաստանի շահերը կարող է լինել այն, որ Ադրբեջանը մասնակցի ԵԱՀԿ նախագծերին և իմ նշածը, կարծես թե արդեն իրականություն է դառնում, ամեն դեպքում դրա մասին բացահայտ խոսում է, թե Դուգինը, թե РБК լրատվամիջոցը, որը դրա հետ կապված վերջերս հայտարարեց։ Եվ նաև այստեղ է, որ Հայաստանի վրա ճնշումները ներառում են նաև գերիների վերադարձման հարցը։ Հայաստանի խնդիրն այստեղ միայն սեփական շահերը դիտարկելն է` պետական շահերի առանցքում և փորձել զիջումների դիմաց ինչ-որ մի բան ստանալ։ Օրինակ, կարող ենք նշել, որ գերիների հարցը որևէ կերպ չշաղկապել Ադրբեջանի ԵԱՀԿ-ի նիստերին մասնակցելու հետ, սակայն սկզբունքորեն դեմ չգնալ Ադրբեջանի մասնակցությանը, եթե դրա դիմաց Հայաստանը ստանա այլ զիջումներ, այլ կետերում, ինչպես օրինակ Շուշիի և Հադրութի վերադարձի հարցերը կարող են լինել, օրինակ Նախիջևանով տարանցիկ ճանապարհ դեպի Մեղրի և շատ այլ շահեր կան, որտեղ Հայաստանը ի վիճակի է սեփական շահերը առաջ մղել` թույլ տալով Ադրբեջանին միանալ ԵԱՏՄ-ին և ի վերջո ԵԱՏՄ-ն իրենից չի ներկայացնում այնպիսի լուրջ կառույց, ինչպես օրինակ ԵՄ-ն և անձամբ իմ կանխատեսմամբ ԵԱՏՄ-ն շատ երկար և շատ խորը զարգացման հնարավորություններ չունի և ընդամենը Ադրբեջանի մասնակցության համաձայնություն տալու դիմաց, եթե Հայաստանը կարող է լուրջ առարկայական շոշափելի փոխհատուցում ստանալ ապա ինչո՞ւ չէ։
Սոնա Գիշյան
