«Փտած ծիրանի դիվանագիտություն». Հայաստանը դարձել է «օգտագործելի» Եվրոպայի համար, և հայկական սփյուռքը շատ դժգոհ է դրանից

ԵՄ-ն, կարծես, արդեն սկսել է պահանջներ ներկայացնել Հայաստանին, պահանջվում է, որ Երևանը խզի բոլոր մարդասիրական կապերը Ռուսաստանի հետ և նվազեցնի ռուսական բիզնեսի ներկայությունը ռազմավարական ոլորտներում, գրում է svpressa.ru–ն:

Արտաքին հետախուզության ծառայության տվյալներով Բրյուսելի պաշտոնյաները կշարունակեն համոզել հայկական կողմին իրենց անվերապահ աջակցության մեջ և խորամանկորեն կբացատրեն կոնկրետ օգնության բացակայությունը, ենթադրաբար, ԵՄ-ին անդամակցությունը կախված է Երևանի «ձեռքբերումներից» եվրոպական ինտեգրման ճանապարհին:

Հայկական աղբյուրները վերջերս շքեղորեն հայտնել են, որ հայկական ծիրանի առաջին «խորհրդանշական խմբաքանակն» է ժամանել Եվրամիություն: Այդ մասին հայտարարել է ԵՄ ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարտա Կոսը: Ավելի վաղ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը հայտնել էր, որ հունիսի 19-ից 21-ը Հայաստանից Եվրոպա է արտահանվել 371 տոննա ծիրան, 154 տոննա բալ, 19 տոննա ելակ և 76 տոննա լոլիկ,

նշվել է նաև յոթ տոննա ծաղիկի փաստը: Սակայն, այս հայկական արտահանումը ԵՄ-ին կապող աղբյուրը խորհրդավոր կերպով անհետացել է լրատվամիջոցներից։

Հարկ է նշել, որ մայիսի վերջից ի վեր Ռոսսելխոզնադզորը սահմանափակել է ծաղիկների, մրգերի, բանջարեղենի և չոր մրգերի ներմուծումը և տարանցումը Հայաստանից։ Գործակալությունը բացատրել է, որ այդ սահմանափակումները ուժի մեջ կմնան մինչև Հայաստանը չմշակի անվտանգության ընթացակարգեր։

Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարել է, որ Հայաստանի անդամակցությունը ԵԱՏՄ–ին «հրատապ հարց է», քանի որ այդ երկիրն արդեն ընդունել է ԵՄ-ին անդամակցության մասին օրենք, և ժամանակն է որոշում կայացնել։

Փոխարենը Նիկոլ Փաշինյանը սկսել է զանգահարել Վլադիմիր Պուտինին։ Հուլիսի 27-ի հեռախոսազրույցը, բոլոր տվյալներով, կարճ և կոշտ է եղել. պաշտոնական տեղեկատվությունը հիշատակում է միայն փոխադարձ համագործակցության և ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության վերաբերյալ հանրաքվեի քննարկումը։

Ակնհայտ է, որ Եվրոպայում Հայաստանի համար ինչ-որ բան այնպես չի գնացել։ Չնայած Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը Հայաստանին խոստացել է 50 միլիոն եվրո Ռուսաստանի կողմից սահմանված սահմանափակումներից կրած վնասները փոխհատուցելու համար, սակայն դա կաթիլ է տակառի մեջ։ Մասնագետներն արդեն հաշվարկել են, որ հայ գյուղացիների կորուստների փոխհատուցումը կպահանջի ամսական ավելի քան 20 միլիոն եվրո։ Բնականաբար, Եվրոպայում ոչ ոք հայկական արտադրանքի կարիքը չունի. նրանք ունեն իրենց արտադրողներն ու մատակարարները, որոնց շահերը կպաշտպանի ԵՄ-ն: Ի դեպ, Հայաստան դաշինքի պատգամավոր Գառնիկ Դանիելյանի պաշտոնական հարցմանը ի պատասխան ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը հայտնել է, որ հունիսի 1-ից 18-ը Հայաստանից Եվրամիություն որևէ միրգ կամ բանջարեղեն չի արտահանվել:

Պարզվում է, որ «եվրոպական ընտրությունը» ընդամենը «գայթակղություն» էր: Հասկանալով դա Փաշինյանը նյարդայնացել է: Ի՞նչ ճակատագիր է սպասվում Հայաստանին, և ո՞ւմ հետ է նա ի վերջո կառուցելու իր ապագան: Քաղաքագետ, Ազգային հետազոտական ​​համալսարանի տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցի համաշխարհային տնտեսության և քաղաքականության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ Անդրեյ Սուզդալցևը svpressa.ru-ի հետ զրույցում կիսվել է իր կարծիքով:

— Երևանը դուրս է գալիս ռուսական ազդեցության ոլորտից, և ակնհայտորեն անհնար է կանգնեցնել այդ գործընթացը: Բայց միևնույն ժամանակ, Հայաստանը վարվում է կռվարար կնոջ պես, որը ամուսնալուծության դեպքում, երեխաներից բացի, պահանջում է նաև ամբողջ ամուսնական ունեցվածքը՝ անգամ սառնարանը:

Հայկական կողմը նման շանտաժի խթան է ստացել Ուկրաինայում պատերազմի մեկնարկից հետո, որին, ի դեպ, Երևանը չի աջակցել: Փոխարենը, նրանք տեսել են Ռուսաստանի վրա ճնշման «հնարավորության պատուհան», և քաղաքական շանտաժ են անում,– ասել է նա։

svpressa.ru,–Սա այլևս շանտաժ չէ, այլ Ռուսաստանի հակառակորդների բացահայտ աջակցություն։ Բավական է հիշել մայիսին տեղի ունեցած «ԵՄ քաղաքական գագաթնաժողովը Երևանում»։

— Այո, կային մի քանի տպավորիչ պահեր. միկրոֆոնները ձայնագրեցին Զելենսկու և Փաշինյանի միջև զրույցի մի հատված։ Զելենսկին Փաշինյանին ասում է, որ շուտով կպայթեցնի Կարմիր հրապարակը, և Փաշինյանը ժպտում է։ Ի՞նչ խոսակցություն կարող է լինել Ռուսաստանի հետ ինտեգրման և ԵԱՏՄ շրջանակներում արտոնյալ վերաբերմունքի մասին դրանից հետո։ Բայց Հայաստանը հասկանում է, որ իր տնտեսության շատ է կապված Ռուսաստանի հետ։ Առաջին հերթին, դա գազի արտոնյալ գինն է, որից Հայաստանը կառչում է իր ողջ ուժով։ Հայաստանի բոլոր երկաթուղիները կառուցվել են Ռուսաստանի մասնակցությամբ և պատկանում են «Ռուսական երկաթուղիներին»։ Ավելին, Հայաստանում կա ատոմակայան, որը կառուցվել և գործում է Ռուսաստանի մասնակցությամբ։ 

svpressa.ru,– Նայելով Փաշինյանի խուճապին կարելի է մտածել, որ ԵՄ-ն իրականում այնքան էլ Հայաստանի կարիքը չունի։ Կամ գուցե՞ սխալվում եմ։

— Հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքը իրոք գնացել է Եվրոպա, բայց դրանք չեն արդարացրել ծախսերը։ Գնումների ծավալները նվազագույն են, քանի որ Եվրոպան ունի իր սեփական ծիրանի մեծ քանակությունը, ծաղիկները և անգամ ելակը։

Ռուսաստանը փակել է առևտրային ուղիները Հայաստանի հետ։ Եվ հիմա Հայաստանը խորամանկ քայլ է կատարել. սկսել է վճարել Ադրբեջանին և Իրանին, որպեսզի ռուսական շուկայում հայկական արտադրանքը վաճառեն որպես իրենց սեփականը։ Ավելին, Հայաստանն այժմ կրկնակի խաղ է խաղում. նրանք ցանկանում են մնալ ռուսական շուկայում մեր արտադրանքը Եվրոպայում վերավաճառելու համար։ Եվ այստեղ, ներողություն արտահայտության համար, մտքիս է գալիս տերմին՝ «սպեկուլյացիան»։ Ինչ վերաբերում է Եվրոպայի վերաբերմունքին Հայաստանի նկատմամբ, ապա նրանց համար այդ փոքրիկ լեռնային երկիրը «սպառման նյութ» է, Ռուսաստանին թուլացնելու միջոց, Ուկրաինայից բացի այլ ճակատ։

svpressa.ru,– Մենք Հայաստանով հետաքրքրված ենք հիմնականում աշխարհառազմավարական տեսանկյունից։ Մեր Շիրակի բազան կմնա՞։

— Ժամանակի ընթացքում, կարծում եմ, մեր ռազմաբազան կհեռացվի Հայաստանից. այնտեղ արդեն իսկ ներկա են ՆԱՏՕ-ի զորքերը։ Սակայն մեր դուրսբերման հետևանքները կարող են լինել ամենաանկանխատեսելի. Շիրակի մեր զինվորները պաշտպանում են Հայաստանը Թուրքիայից։ Բայց հիմա, երբ Հայաստանը սառեցրել է իր մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին, ի՞նչ ռազմական համագործակցության մասին կարող ենք խոսել Ռուսաստանի հետ։ Հայաստանը պետք է հստակ հասկանա. երբ թուրքերը կամ ադրբեջանցիները վերահաստատեն իրենց իրավունքները Հայաստանի նկատմամբ, ապա ռուս տղաները չեն մահանա Հայաստանի համար։

2026 թվականի ապրիլի դրությամբ Ռուսաստանում ապրում է ավելի քան 2 միլիոն հայ։ Ինչպե՞ս է սփյուռքի վերաբերմունքը ներկայիս իրադարձությունների նկատմամբ ազդելու Փաշինյանի կուրսի վրա, իր կարծիքը հայտնելու է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտի հետխորհրդային հետազոտությունների կենտրոնի գլխավոր գիտաշխատող, պրոֆեսոր Բորիս Շմելևը։

— Ռուսաստանում հայկական սփյուռքը «կապված» է բիզնեսի հետ։ Ինչքան ես գիտեմ, նրա ներկայացուցիչները դիմել են Փաշինյանին վերանայելու իր դիրքորոշումը։ Սակայն այդ ճնշումը, ըստ երևույթին, բավարար չի եղել։ Արժե հիշել, որ կան նաև մեծ հայկական սփյուռքներ ԱՄՆ-ում և Ֆրանսիայում։ Ինչպես երևում է, նրանք սկսել են առաջ մղել «արևմտյան ընտրության» գաղափարը։ Իրականում, եթե ես լինեի Ռուսաստանի հայկական սփյուռքը, ուշադրություն կդարձնեի Ռուսաստանում ադրբեջանական սփյուռքի հետ կատարվողին և կանեի իմ սեփական եզրակացությունները։

svpressa.ru,– Փաշինյանի կառավարությունում կան շատ մարդիկ, որոնք կապեր ունեն Սորոսի հիմնադրամի հետ։ Հնարավո՞ր է, որ Հայաստանի «արևմտյան ընտրությունը» անձնական է Հայաստանի իշխանությունների համար։ 

—Իհարկե, Փաշինյանը և նրա դաշնակիցները մտածում են իրենց սեփական բարեկեցության մասին։ ԴՍա մեծապես բացատրում է նրանց «բազմավեկտոր» մոտեցումը և ԵՄ-ին միանալու ցանկությունը։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am