Հուսալքություն՝ դեռ գարուն չեկած. որոշ գյուղերում ծիրանենիների 70 տոկոսը ցրտահարված է
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի մի շարք գյուղերում անցած գիշեր գրանցված բացասական ջերմաստիճանը լուրջ վնասներ է պատճառել գյուղատնտեսությանը եւ հատկապես ծաղկած ծառերին: Գյուղերում շատերի մոտ այդ առիթով արդեն իսկ լիակատար հիասթափություն է, մյուսները «սարսափած» սպասում են, որովհետեւ հատկապես այսօր գիշերը եւ առաջիկա օրերին ցրտահարության վտանգը պահպանվում է:
Մենք զրուցել ենք մի շարք համայնքների ղեկավարների հետ՝ հասկանալու այսօրվա դրությամբ եղած պատկերը: Մեր զրույցի ընթացքում պարզվեց, որ իրավիճակն առավել անմխիթար է Արմավիրի տարածաշրջանի գյուղերում: Ջրաշենում, մասնավորապես ծիրանի բերքը գրեթե ամբողջությամբ վնասվել է: Գյուղապետ Խաչատուր Դավթյանը մեր զրույցում ներկայացրեց ստեղծված իրավիճակը.
- Պարոն Դավթյան, մոտավորապես որքա՞ն բերք է վնասվել:
- Ծիրանի մոտ 70 տոկոսը հիմա ցրտահարված է:
- Իսկ որքա՞ն ծիրանի այգի կա գյուղում:
- 80 հեկտար պտղատու այգիներ ունենք, որից 25 հեկտարը ծիրան է: Այսինքն կարելի է ասել բնակչության 50-60 տոկոսը տուժել է. ամեն մեկը 1000-2000 մետր ծիրանի այգի ունի:
- Միայն ծիրա՞նն է վնասվել:
- Դեղձ էլ ունենք, բայց դեռ ծաղիկը բացված չէր, չեմ կարծում, որ վնասված լինի: Մի քանի օրից կերեւա:
- Գյուղացիներն ի՞նչ են անում, ինչպե՞ս են կարողանալու գոյատեւել:
- Ի՞նչ պետք է անեն, հուսալքություն է: Մարդիկ գարնան սկզբից արդեն հուսալքվեցին, էլ ոչ դաշտ են ուզում գնալ, ոչինչ էլ չեն ուզում անել:
- Դա՞ է ապրելու միակ միջոցը:
- Մարդիկ կան միայն դրանով են ապրում, մարդիկ կան այլ աշխատանք էլ են անում, բայց դե քիչ բան չէ. մարդ կա 12 տոննա ծիրան է ստանում: Ի՞նչ հույս ունենանք, որ վաղն էլ դեղձը չի վնասվի:
- Իսկ որեւէ կերպ չէ՞ին փորձել պայքարել ցրտահարության դեմ:
- Ծուխ էինք դրել, բայց օգուտը մեծ չի: Ամբողջ գիշեր էլ վառել ենք, բայց ոչ մի օգուտ:
- Առաջիկա գիշերն էլ է ցրտահարություն սպասվում: Էլ երեւի կարիք էլ չկա, հա՞ ծխահարելու այգիները:
- Կանեն, ասում է՝ հույսը մեռնում է վերջինը:
- Պարոն Դավթյան, ի՞նչ եք կարծում փոխհատուցում կտրվի՞ բնակչությանը:
- Չեմ կարծում փոխհտուցման մասին խոսք լինի: Էն տարի էլ կարկուտը ջարդեց, 40 հազար դրամ տվեցին: Կառավարությունն էլ երեւի ի վիճակի չէ փոխհատուցման: Նախորդ տարի կարկուտը 100 տոկոսով ամեն ինչը ջարդեց, փշրեց, թափեց գետնին, 40 հազար դրամ տվեցին որպես օգնություն: 40 հազար դրամը դա ընտանիք պահելու միջո՞ց է: Դա փոխհատուցո՞ւմ է միլիոնավոր վարկերի դեմ: Տուն կա 7 միլիոն վարկ ունի: Դրա միայն տարեկան տոկոսը 15 միլիոն է: 4 միլիոնինը 7-8 հարյուր հազար դրամ միայն տոկոսը: Մայր գումարի մասին խոսք չկա:
- Այդ վարկերը գյուղատնտեսական նպատակներո՞վ են վերցնում:
-Գյուղատնտեսական, նաեւ առօրյա հոգսերի համար՝ սնունդ, փայտ եւ այլն: Հույս են ունենում, որ բերքը կլինի՝ կփակեն:
Իրավիճակը նույնն է Էջմիածնի տարածաշրջանի Այգեկ գյուղում՝ մի տարբերությամբ, որ այստեղ հատուկ մրգատու այգիներ չկան. ցրտահարվել են տնամերձ այգիներում եղած ծառերը:
«Ընդհանուր առմամբ մոտ 10 հեկտար ծիրանի այգի է, որ լրիվ բացված էր ու լրիվ ցրտահարվել, սեւացել է»,- մեզ հետ զրույցում տեղեկացրեց Այգեկի գյուղապետ Վարուժան Աբրահամյանը: Ըստ նրա՝ բացասական ջերմաստիճանը շատ երկար է տեւել եւ հասել է մինչեւ -7-ի, այդ պատճառով անհնար է եղել ծուխ անելով այգիները փրկել:
«Այդ ջերմաստիճանի դեպքում ոչինչ էլ չես կարող անել: 2 աստիճանի դեպքում դեռ հնարավոր էր ինչ-որ բան անել, բայց -7-ի դեպքում անհնար է»,- ասաց նա:
Ջերմաստիճանը գիշերվա 3-ից մինչեւ առավոտյան 8-ը -7-ի է հասել նաեւ Էջմիածնի տարածաշրջանի Մերձավան համայնքում: Գյուղապետ Լեւոն Գրիգորյանն ասաց. «Հիմա այգիներում եմ, նայում ենք՝ ծիրան չկա, ցրտահարվել, սեւացել են ծաղիկները»:
Վնասներ մասնակիորեն պատճառվել են նաեւ Արարատի մարզի գյուղերին: Արաքսավանում դեռ դժվարանում են ասել՝ բերքը վնասվե՞լ է, թե ոչ. «Գիշերը մարդիկ ծխահարել են, դեռ չենք զգում վնասը: Հետո պտուղը կձեւավորվի, նոր կերեւա: Այս պահին նայում ենք՝ դեռ կանաչ է ծաղիկը: Ջերմոցներն էլ պոլիէթիլենային տոպրակներով կրկնակի պաշտպանվել են, հույս ունենք լավ կլինի»,- իրավիճակը համառոտ ներկայացրեց Արաքսավանի գյուղապետ Ատոմ Թադեւոսյանը:
Իրավիճակը նույնն էր նաեւ Արմավիրի մարզի Սարդարապատ գյուղում: Ցուրտ եղել է, սակայն դեռեւս դժվարանում են հասկանալ՝ ծաղկած ծառերը վնասվե՞լ են թե ոչ:
«Դեռ կանաչ է ծաղիկը, 2 օրից կերեւա, երբ որ արեւ լինի, կերեւա վնասի չափը: Հիմա ոչ ոք չի կարող ասել՝ ինչքան է եղել: Մեր համայնքում դաշտերն էլ ենք նայել, գյուղի մեջն էլ ենք նայել, էական տարբերություն չկա: Բայց էսօր էլ ա ցուրտ սպասվում, կազմակերպված ձեւով ծուխ ենք անում, որ որոշ չափով փրկենք բերքը: 60 հեկտարի չափ միայն ծիրան ունենք»,- ասաց գյուղապետ Բաբկեն Վարդանյանը:
Վերջինս մեր հարցին ի պատասխան ընդգծեց, որ եթե նույնիսկ այդ բերքը վնասվի՝ գյուղացիները չեն մնա առանց ապրուստի միջոցի, որովհետեւ այլ այգիներ էլ ունեն:
«Մեր գյուղացիները էս պայմաններին ադապտացվել են: Մի մշակաբույսով չեն բավարարվում, ծառապտուղի հետ նաեւ բանջարբոստանային կուլտուրաներ են մշակում, որ այնպես չլինի մի տարի ցուրտը տվեց, ծիրան չեղավ, ամբողջ ընտանիքի ապրուստը փչանա»,- ասաց պարոն Վարդանյանը:
Նշենք, որ գյուղատնտեսության նախարարությունն արդեն նախնական ամփոփ տեղեկատվություն է ներկայացրել, թե այսօրվա դրությամբ որ մարզերում ծառերը մոտավորապես որքան են տուժել:
Ըստ այդմ՝ հանրապետության տարածքում 2016թ մարտի 18-ի գիշերը գրանցված ցրտահարության հետեւանքով Արարատի տարածաշրջանում նկատելի վնասներ չեն դիտվել, որոշ համայնքներում առկա է թույլ կամ մասնակի վնասվածություն: Արտաշատի տարածաշրջանում առկա է մասնակի վնասվածություն, առանձին համայնքներում` ուժեղ վնասվածություն:
Մասիսի տարածաշրջան ծառերը վնասվել են մասնակիորեն, իսկ «Զվարթնոց» օդանավակայանին հարակից համայնքներում՝ (ծիրանենին հիմնականում մշակվում է տնամերձ հողամասերում) առկա է ուժեղ վնասվածություն:
Էջմիածնի տարածաշրջանում առկա է ուժեղ վնասվածություն (ծիրանենին հիմնականում մշակվում է տնամերձ հողամասերում): Արմավիրի տարածաշրջանում՝ ուժեղ վնասվածություն: Բաղրամյանի տարածաշրջանի ներքին հատվածներում ծառերը լիովին վնասվել են: Ուժեղ վնասվածություն է գրանցվել նաեւ Եղեգնաձորի տարածաշրջանի Արենի գյուղում: Ռինդում` վնասը մասնակի է: Վայքի, Մեղրու տարածաշրջաններում, Տավուշի մարզում վնասներ չկան:
Միեւնույն ժամանակ ԱԻՆ «Հիդրոմետ» ծառայության կանխատեսումներով մարտի 19-ի գիշերը հանրապետության տարածքում անտիցիկլոնի ազդեցությունը կպահպանվի, սակայն կնկատվի ամպամածության որոշակի ավելացում, ինչի հետևանքով օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 2-3 աստիճանով:
Արարատյան դաշտում, Վայոց ձորի, Տավուշի և Սյունիքի հովտային գոտիներում օդում սպասվում է -2...-5, հողի մակերևույթին՝ -3...-6 աստիճան ցուրտ: Մարտի 20-ին հանրապետության տարածքին մոտենում է հաջորդ ցիկլոնը, հանրապետության ողջ տարածքում սպասվում են տեղումներ, լեռնային և նախալեռնային գոտիներում կտեղա ձյուն, հովտային գոտիներում՝ անձրև և ձնախառն անձրև, մարտի 21-ին տեղումները կդադարեն:
