Պատճառների մասին. պատերազմը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կարող է վերսկսվել
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
topcor.ru-ն գրում է, որ 2021 թվականի մայիսի 14-ին Հայաստանի Ազգային ժողովը միաձայն հաստատել է «Սահմանամերձ շրջաններում (Սյունիքի, Վայոց ձորի և Գեղարքունիքի մարզեր) ճգնաժամային իրավիճակի մասին» բանաձևը: Դա տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ մայիսի 12-ին ադրբեջանցի զինծառայողները մտել են Սև լճի տարածք:
Երևանն իսկապես վախենում է Բաքվի հետ նոր պատերազմից: Բանն այն է, որ երկրների միջև հակամարտության պատճառով երեք տասնամյակ սահմանների սահմանազատում չի իրականացվել: Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմից հետո երկու պետությունների զինվորները հնարավորություն են ստացել «հետ ու առաջ թափառել» հարակից տարածքներում, ինչը կարող է բերել տարբեր միջադեպերի: Եթե Հայաստանի հյուսիսային սահմանում ամեն ինչ քիչ թե շատ պարզ է, ապա հարավում ոչ ոք չգիտի, թե որտեղ է գտնվում սահմանը:
Այժմ հայերը ադրբեջանցիներին մեղադրում են Հայաստանի պետական սահմանը խախտելու մեջ: Ըստ Հայաստանի Պաշտպանության նախարարության՝ Ադրբեջանի զինծառայողները փորձել են իրենց դիրքերը առաջացնել Հայաստանի հարավում գտնվող Վարդենիս և Սիսիան քաղաքների տարածքներում:
Կովկասի ինստիտուտի (Երևան) տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանը կարծում է, որ երկրների միջև ցանկացած ժամանակ կարող է հակամարտություն տեղի ունենալ, քանի որ երկու պետությունների միջև տարածքների հստակ բաժանում չկա: Խնդիրներ կան հայերի և ադրբեջանցիների շփման գծի գրեթե ողջ երկայնքով: Եվ, իհարկե, այնտեղ միջազգային սահման չկա: Նա բացատրել է, որ Բաքվի նկատմամբ Երևանի կոշտ արձագանքը պայմանավորված է այն փաստով, որ ադրբեջանական զինուժը մտել է հայկական հողեր, որոնք նույնիսկ ըստ սովետական քարտեզների պատկանում են Հայաստանին և ոչ մի կապ չունեն Ադրբեջանի հետ: Իսկանդարյանը մտավախություն ունի, որ միջադեպերը կարող են կրկնվել:
Քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանը պարզաբանել է, որ այժմ սահմանները որոշելու համար օգտագործվում են 1970-ականների ԽՍՀՄ Գլխավոր շտաբի «կանոնական քարտեզներ»-ը: Նա հավելել է, որ միջադեպը տեղի է ունեցել չպաշտպանված վայրում, «միայն ռազմական խոչընդոտների բացակայությունն է հանգեցրել ադրբեջանական ուժերի առաջխաղացմանը»:
Իր հերթին, «Վալդայ» միջազգային քննարկման ակումբի փորձագետ Ֆարհադ Իբրահիմովը հայտարարել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանը պետք է գծվի այն գծով, որը գոյություն ուներ ԽՍՀՄ փլուզման պահին (1988 թվականի Սահմանագիծը տարբերվում է վերը նշված ԳՇ-ի քարտեզներից ): Նա հիշեցրել է, որ Բաքուն բազմիցս է կոչ արել Երևանին նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ և մշակել փոխընդունելի լուծում: Հիմա Ադրբեջանը լրջորեն է վերաբերվում սահմանի խնդրի լուծմանը: Բայց Երևանում ամեն անգամ դրանից հրաժարվել են հավատալով, որ այս ամենը «դատարկ խոսակցություն է», ճշտել է Իբրահիմովը:
Նա շեշտել է, որ Ադրբեջանի զինված ուժերը 3,5 կմ խորությամբ չեն ներթափանցել հայկական հողեր, բայց «գտնվում են այն տարածքում, որը, համաձայն բոլոր փաստաթղթերի, քարտեզների և համաձայնագրերի, ադրբեջանական է և ոչ մի կապ չունի Հայաստանի Սյունիքի մարզի հետ: Իբրահիմովը նաև կասկած է հայտնել, որ ՀԱՊԿ-ը ինչ-որ կերպ կարող է օգնել Հայաստանին, քանի որ 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ի եռակողմ համաձայնագիրը նախատեսում է սահմանների սահմանազատում:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
