Բարձրաստիճան պաշտոնյաներն ու պատգամավորները ևս պետք է թեստ ներկայացնեն կամ պետք է պատվաստվեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Կառավարությունը օրենքի նախագիծ է ներկայացրել, ըստ որի՝ գործատուն կարող է աշխատանքից ազատել այն աշխատողին, որը պատվաստված չէ և 14 օրը մեկ չի ներկայացնում թեստավորման փաստաթուղթ: Այս թեմայով զրուցել ենք ԱԺ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր Հերիքնազ Տիգրանյանի հետ։
Հարցին, թե որքանո՞վ է հնարավոր, որ սա կխթանի ստվերային զբաղվածությունը, այստեղ ռիսկեր չկան պատգամավորը պատասխանել է․ «Այդ հարցերին գուցե ավելի շատ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը կամ աշխատանքի տեսչությունը պատասխանեն՝ հաշվի առնելով, որ նախագիծը մշակվել է այդ նախարարության և արդարադատության նախարարության հետ համատեղ և ռիսկերը հաշվարկվել են: Չեմ կարող ասել, թե այդ ռիսկերը ինչպես են գնահատվել, բայց, իհարկե, մտահոգությունը եղել է, որ աշխատողը կգնա ստվերային դաշտ, և դրա համար պետք է տեսչական մարմնի ստուգողական գործառույթներն ուժեղացնել: Այսինքն դա նույն թաքնված աշխատուժն է, ինչպես հիմա տեսչությունը ստուգում և բացահայտում է թաքնված աշխատուժը՝ անկախ նրանից, թե ինչ հիմքով նրանք հարաբերությունները չեն ձևակերպել, նույն ձևով էլ կանի դրանից հետո: Այս նախագծերի վերաբերյալ քննարկումները, ցավոք, չընթացան այն տրամաբանության մեջ, թե ինչու ենք մենք ուզում, որ գործատուն շահագրգռված լինի, որ աշխատողներին հորդորի գնալ պատվաստումների: Ցավոք, տրվեցին ընդհանրապես նախագծի հետ չկապված մեկնաբանություններ: Առաջին թյուրընկալումն այն է, որ իբր պատվաստվելու վերաբերյալ նախարարի հրամանը վերաբերում է ոչ բոլորին: Չկա նման բացառություն. Բարձրաստիճան պաշտոնյաներն ու պատգամավորները ևս պետք է թեստ ներկայացնեն կամ պետք է պատվաստվեն: Սա միանշանակ իմպերատիվ ամրագրված է: Բացառությունն արված է իրավական հետևանք կիրառելու մասին նախագծերում: Այսինքն իրավական հետևանք, ընդհուպ մինչև աշխատանքից ազատում, կարող է կիրառվել հանրային ծառայողների և մասնավոր հատվածի աշխատողի նկատմամբ, բայց չի կարող կիրառվել այն պաշտոնյայի նկատմամբ, որն ունի սահմանադրորեն ամրագրված աշխատանքից ազատման այլ հիմքեր: Չպաստվաստվելու հիմքում երկրի նախագահին աշխատանքից ազատելու իրավական հիմք չկա, որովհետև այդ հիմքերը սահմանված են Սահմանադրությամբ: Օրենքը չի կարող նոր հիմք ավելացնել նախագահի, վարչապետի կամ պատգամավորի, կամ դատավորի դեպքում: Նրանք ևս պետք է կատարեն օրենքով սահմանված պահանջները և եթե չպատվաստվեն կամ թեստ չհանձնեն, ապա նրանց նկատմամբ կկիրառվի ոչ թե աշխատանքից ազատումը, այլ դա կորակվի որպես վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքով նախատեսված սանիտարական կանոնների չպահպանման արարք, և կտուգանվեն: Երկրորդ, օրենսդրությամբ ամրագրված է աշխատատեղում կյանքի համար անվտանգ պայմանների ապահովում, իսկ մենք հիմա դեռ կարանտինի մեջ ենք: Կարանտինի ժամանակահատվածում բնակչության սանիտարահամաճարակային պաշտպանության մասին օրենքը թույլ է տալիս լիազոր մարմնին ընդունել իրավիճակից բխող միջոցառումների մասին իրավական ակտեր, կանոններ: Հիմա նախարարը կանոնն ընդունել է, եթե այս կանոնի պահպանումը պետք է դառնա անվտանգության երաշխիք աշխատատեղի համար: Մարդը, որը բացասական թեստի պատասխան չունի և պատվաստված չէ, գործատուն պետք է հասկանա՝ ի վերջո ի՞նչ է անում նրան, թույլ է տալիս մտնել աշխատատեղ, թե ոչ: Դրա համար մենք տվել ենք միասնական կարգավորում: Այսինքն եթե մարդը չի պատվաստվում և թեստի բացասական պատասխան չի ներկայացնում, ապա գործատուն նրան թույլ չի տալիս մուտք գործել աշխատատեղ, որովհետև գուցե վարակակիր է: Եթե նա չի ներկայանում աշխատանքի, ապա այդ ժամանակահատվածում չի ձևավորվում ստաժի և արձակուրդի ժամանակահատված: Բայց հարց է ծագում, թե գործատուն ինչքա՞ն ժամանակ կարող է աշխատողին չթույլատրել մուտք գործել աշխատատեղ, և ինչքան ժամանակ աշխատողը կարող է տուն գնալ ու չմտածել աշխատանքի վերադառնալու մասին: Որոշակի ժամանակային սահմանափակում է դրվել, որ եթե այդ վարքագիծը 30 աշխատանքային օրից ավել շարունակվում է, գործատուին իրավունք է տրվում նրան աշխատանքից ազատելու: Նույն կարգավորումը սահմանվում է նաև հանրային ծառայողների համար: Այսինքն որևէ տարբերակված մոտեցում չկա հանրային և մասնավոր սեկտորի աշխատողների համար: Այստեղ գործատուի ռիսկն էլ այն է, որ եթե աշխատավայրում թույլ տա չպատվաստված աշխատող, ինքը որպես տնտեսվարող սուբյեկտ ենթարկվելու է վարչական պատասխանատվության: Հետևաբար գործատուն պետք է ռիսկը ճիշտ գնահատի: Իրականում սա այդքան կտրուկ ու հատու կարգավորում չէ և առաջինը չենք, որ նման բան ենք կիրառում: Եվրոպական մի շարք երկրներում ևս ընդհուպ մինչև աշխատանքից ազատելու հետևանք է դրվում չպատվաստվելու համար: Եթե հանրությանը հորդորելու մեխանիզմը չի անցնում, արդյունավետ չէ, պետք է նաև մտածել աշխատողին որևէ կերպ ստիպելու մասին: Եթե մարդը հրաժարվում է անվճար պատվաստվել պետության հաշվին, ապա պետք է բարի լինի իր հաշվին գոնե թեստ հանձնել: Այստեղ կա այլընտրանք»:
Սոնա Գիշյան
