Առաջընթաց չունենք, հակառակը՝ ունենք նոր գերեվարվածներ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը նշել է, որ պետք է գերեվարվածների հստակ թվեր ներկայացվեն: Քանի որ պատերազմից 2 ամիս անց մենք չունենք գերիների ստույգ թվեր։ Այս հայտարարության մասին 1or.am կայքը զրուցել է իրավապաշտպան Զարուհի Հովհաննիսյանի հետ հասկանալու համար, թե ինչու իրականում չեն հրապարակվում գերիների իրական թվերը։
—Տիկին Հովհաննիսյան, Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը նշել է, որ պետք է գերեվարվածների հստակ թվեր ներկայացվեն: Ձեր կարծիքով, ինչո՞ւ հայկական կողմը այդ թվերը չի ներկայացնում: Պատերազմից 2 ամիս անց մենք չունե՞նք գերիների ստույգ թվերը:
— Իրականում գերեվարվածների թվերի հետ կապված կան որոշ անճշտություններ, այսինքն վերջնական թիվը հստակ չի, քանի որ կան նաև անհայտ կորածներ և այնքանով, որքանով որ կարողանում են ներկայացնել ՄԻԵԴ և այնտեղից պարզաբանումներ եղան, որ տվյալ մարդիկ գտնվում են Ադրբեջանում, այդքանով հաստատված է լինում գերիների ինքնությունը և կարողանում են նույնականացնել։ Կանանց մասով, գիտեմ, որ չորս կնոջ վերաբերյալ եղել է ՄԻԵԴ-ի հավաստիացում և մոտ 120 գերի ընկած անձի մասին է հաստատվել, որոնք որ ներկայացվել է։ Ես կարծում եմ, որ այստեղ նաև կա անհստակություն, թե քանի մարդ է գերեվարված, քանի մարդ է անհայտ կորած, այստեղ այդ խնդիրը կա։ Եվ մյուս կողմից ես կարծում եմ, նաև հասարակության ալեկոծումների հետ կապված,նաև շատ մեծ թվերի հետ, քանի որ 120 հոգին քիչ չի․․․բավականին մեծ թիվ է։ Եվ կարծում եմ, որ հասարակությունը միանշանակ չի վերաբերվի նմանատիպ թվերի հրապարակմանը և հնարավոր է, որ պետությունը ձեռնպահ է մնում նմանատիպ հայտարարություններ հրապարակելու հարցում։
— Հայաստանում շատերը մտավախություն ունեն, որ գերիներին վերադարձնելու գործընթացը մտել է փակուղի: Դո՞ւք կիսում եք այդ մտավախությունը։
— Ես ընդհանրապես շատ սուր եմ ընկալում գերիների հարցը, որովհետև հատկապես Պուտին-Փաշինյան-Ալիև եռակողմ հանդիպման ժամանակ գերիների հարցը չդարձավ առաջնային և նաև բանակցային գործընթացի հիմնական նյութը դա չէր, բնականաբար, չշոշափվեց այդ հարցը և ինձ համար, որպես մարդու իրավունքների պաշտպան խիստ խնդրային է, որովհետև մարդկանց անվտանգության հարցը թիվ մեկն է, և դա պետք է լինի պետության հիմնական քաղաքական ուղվածությունը։ Հրադադարի հետ կապված պայմանագրի կետերում նշված էր գերիների վերադարձի հարցը և նոյեմբերի 10-ից հետո մենք նոր գերիներ ենք ունենում՝ դա անընդունելի է։ Եվ ես կարծում եմ, որ պետությունը այս հարցում շատ լուրջ անելիքներ ունի, որովհետև կան լրջագույն թերացումներ։
— Քանի որ գերիների հետ կապված մենք տարիներով ձգվող գործընթացի փորձ ունենք, հնարավո՞ր է, որ այս գործընթացը նույնպես երկարաձգվի:
— Այս գործընթացը արդեն իսկ երկարաձգվում է։ Մենք երկու ամսվա ընթացքում լուրջ առաջընթացներ չունենք և հակառակը, ունենք նոր գերեվարված անձինք՝ Խծաբերդի դեպքերի հետ կապված էին տեղի ունեցել, և դրանից հետո նաև կանանցից մեկը, որի վերաբերյալ նաև մենք հայտարարություն արեցինք, որը գերեվարվել էր գնալով դեպի Շուշի, իրերը վերցնելու ժամանակահատվածում և պետք է, որ նրա անվտանգությունը ապահովված լիներ սեփական իրերը վերցնելու պարագայում, և որևէ այդպիսի քայլ չի արվել և մինչ այժմ ադրբեջանական կողմից հստակ չի ներկայացվել անձի կարգավիճակը և գոնե ժամկետներ չեն նշվում, թե երբ կվերադարձվեն հերթական գերիների խումբը։ Եվ շատ կարևոր է, որ մարդասիրական իրավունքի շրջանակներում դիտարկվի այս հարցը, դիտարկվի գերիների պահման վայրի խնդիրը, դիտարկվի թե ինչպես են նրանց վերաբերվում և արդյոք նրանց հանդեպ խոշտանգումներ և անմարդկային վերաբերմունք չի դրսևորվում։ Այդ ամենը շատ-շատ կարևոր է, և այստեղ անելիքներ ունի նաև միջազգային հանրությունը։
— ՀՀ իշխանությունների կողմից ինչ քայլեր պետք է ձեռք առնվեն օր առաջ գերիներին վերադարձնելու համար։
— Հստակորեն պետք է պահանջ դրվի գերիների վերադարձի հետ կապված և հստակորեն այդ պահանջը պետք է ունենա ժամկետներ։ Քանի որ մենք գործ ունենք մարդկային կյանքերի հետ և անընդունելի է նման պայմաններում գերիների Ադրբեջանում գտնվելը և նրանց կյանքի և առողջության վտանգի բարձր սպառնալիքը։ Պետք է այդ քայլերը լինեն անհապաղ։
Սոնա Գիշյան
