Մի ելույթի տրամաբանության մասին և ոչ միայն
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Գրեթե ամենօրյա ռեժիմով ի հայտ են գալիս նոր փաստական տվյալներ ու բացահայտ իրողություններ, որոնք ընդգծում են համոզմունքի փոխվող տպավորությունը, որ Նիկոլ Փաշինյանը, թշնամու առաջ գլխիկոր փաստաթուղթ է ստորագրել՝ այն, ինչ իրեն դեմ է տրվել: Խիստ կասկածելի է անգամ, որ նա կարդացել է, թե ինչ է ստորագրել: Այն, որ այդ կապիտուլյացիայի ակտի որևէ կետ Նիկոլ Փաշինյանը չի էլ քննարկել, ոչ միայն թիմի, այլև պատասխանատու նախարարների հետ գնալով ավելի ու ավելի ակնհայտ է դառնում: Դիցուկ՝ իսկապես մեր վիճակը ռազմաճակատում այնպիսին էր, ինչպես հիմա մեզ փորձում է համոզել իր իմաստազրկված պաշտոնն ամեն գնով պաշտպանել ցանկացող Փաշինյանը: Բայց դա չի նշանակում, որ նույնիսկ ստորագրված, 250 տոկոսով հակահայկական պայմաններով թղթի ոչ մի դրույթ գոնե չպիտի քննարկվեր: Դիտարկենք բավականին պարզ, ակնհայտ հանգամանք․ մարդկանց կյանքի անվտանգությունը:
Արայիկ Հարությունյանը կոչեր է անում, հորդորում է արցախցիներին վերադառնալ այնտեղ, ինչ մնացել է Արցախից: Ենթադրենք, մարդիկ հետևում են այդ կոչին ու վերադառնում են: Կան վերադարձողներ: Ո՞վ է ճանապարհին, մասնավորապես Գորիսից Ստեփանակերտ ընկած հատվածում, որն, ինչպես գիտեք, գործնականում թուրք-ադրբեջանական հսկողության տակ է, ապահովելու Երևանից Ստեփանակերտ վերադարձող մարդկանց անվտանգությունը: Արդյոք միայն ռուս խաղաղապահնե՞րը: Հարց է առաջանում՝ արդյոք ամեն ավտոբուսի և ավտոմեքենայի մեջ մի-մի ռուսական խաղաղապա՞հ է նստելու, թե՞ ամեն 25 մետրը մեկ 1 խաղաղապահ է կանգնելու ամբողջ ճանապարհի երկայնքով:
Ենթադրենք, մի կես տարի հետո ինչ-որ կոնկրետ մեխանիզմներ են ստեղծվում: Իսկ այս՝ դեռ խաղաղապահների տեղակայման ընթացքում ո՞վ է այդ անվտանգությունն ապահովելու: Եվ որքանո՞վ կարելի է լուրջ վերաբերվել նման՝ դեռ անորոշ պայմաններում մարդկանց վերադարձի կոչերին: Դա պատասխանատո՞ւ կամ գիտակի՞ց պահվածք է: Այդ դեպքում ինչպե՞ս կմեկնաբանեք թուրք-ադրբեջանցիների կողմից հայերի առևանգելու մասին արդեն իսկ շրջանառվող տեղեկությունները: Սրան զուգահեռ․ այդ ի՞նչ կամ ինչպե՞ս է նախքան ստորագրելը քննարկել Փաշինյանը կամ նրա լիազորած ներկայացուցիչը, եթե փաստաթղթերի ստորագրումից օրեր անց միայն, այն էլ թուրք-ադրբեջանցիների բարբարոսական նկարագիրը Շուշիի Ղազանչեցոցի պատերին դրսևորելուց հետո, Ռուսաստանի նախագահ Պուտինն է հայտարարում Արցախի հայկական պատմամշակութային ժառանգության, եկեղեցիների, սրբավայրերի պահպանումը ապահովելու, պղծում թույլ չտալու մասին:
Այն, որ ահռելի թվով պատմամշակութային ժառանգության հուշարձաններ գրչի մեկ շարժումով Նիկոլ Փաշինյանը համաձայնել է հանձնել թշնամուն, հարցի դեռ մի կողմն է: Այն, որ այդ մասին որևէ կերպ, որևէ դրույթ, որևէ կետ չի ընդգծվել ստորագրվելիք փաստաթղթի մեջ, դա ոչ պակաս ահավոր ու սարսափելի է: Եթե մարդկանց անվտանգության, թշնամուն թողնվելիք հայրենիքի ժողովրդի ու մարդկանց ունեցվածքի տեղափոխման տարրական կազմակերպման մասին անգամ չեն մտածել, Դադիվանքի ու Ամարասի՞ մասին էին սրանք մտածելու: Միանշանակ ողբերգություն է, երբ ամբոխի ուսերի վրա պետության ղեկին է հայտնվում նման մեկը: Ու մենք հիմա ապրում ենք այդ ողբերգությունը: Ու դեռ շարունակում ենք ապրել, քանի դեռ Նիկոլ Փաշինյանը շարունակում է կառչած մնալ իր իմաստազրկված պաշտոնին:
Անդրանիկ Կիրակոսյան
