«Իտոգը»՝ բանակցություններն են
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Արցախում ընթացող պատերազմի հետագա զարգացումների դիվանագիտական լուծման բացակայության մասին Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունն արժանացել է զանազան ընկալումների: Այդ շարքում և այն, թե դա կարող է միջազգային կառույցներում ընկալվել իբրև հակամարտության խաղաղ կարգավորման մերժում: Փաստացի ամեն ինչ հնարավոր է ընկալել ամենատարբեր կերպ, բայց, թերևս, ոչ դիվանագիտական լուծման բացակայության մասին Փաշինյանի հայտարարությունը այդ կերպ՝ իբրև թե խաղաղ կարգավորման մերժում: Հակառակը, Փաշինյանի հայտարարությունը հենց այն մասին էր, որ խաղաղ կարգավորումը թե՛ ձևով, թե՛ բովանդակությամբ մերժում է Բաքուն, կամ ավելի շուտ՝ արդեն Անկարան, որի գործիքն է Բաքուն: Պատերազմը և ամբողջի տրամաբանությամբ ծավալապաշտությունն է, որ մերժում է դիվանագիտական լուծումը, խաղաղ կարգավորումը:
Իրականում Փաշինյանն արձանագրել է ընդամենը այդ փաստը, որովհետև Երևանն անգամ պատերազմի ընթացքում է հայտարարել, որ պատրաստ է քննարկել կարգավորում փոխզիջումային տրամաբանության շրջանակում, երբ հստակ կլինի Արցախի ինքնորոշման իրավունքի ճանաչումը՝ որպես գոյապահպանման նվազագույն երաշխիք: Այդ հանգամանքի մերժումն է նշանակում մերժել խաղաղ գործընթացում ու հրահրել, սադրել պատերազմ: Ահա այդ առումով, խաղաղ գործընթացը տորպեդահարում են բոլոր այն սուբյեկտները, որոնք մերժում են Արցախի ինքնորոշման իրավունքի ճանաչումն ու Ադրբեջանի առաջ չեն դնում այդ խնդիրը: Այլ կերպ ասած, խնդրի դիվանագիտական լուծման և խաղաղ գործընթացի ճանապարհը, Ադրբեջանից բացի, արգելակում են բոլոր այն սուբյեկտները, որոնք կարող են Արցախի ինքնորոշման իրավունքի միջազգային ճանաչումով փոխել իրավիճակ և ստեղծել քաղաքական նոր իրողություն և միջազգային նոր հնարավորություն, սակայն չեն անում դա՝ ինչ-ինչ վախերից, մտավախություններից, անշահախնդրություններից ելնելով:
Ավելին, առավել ևս թուրքական ուղիղ աջակցությամբ, հրահրումով, ահաբեկչական բաղադրիչի ներառումով սանձազերծած պատերազմից հետո առավել ևս ակնառու է, որ դիվանագիտական լուծման միակ ուղին է Արցախի ինքնորոշման իրավունքի միջազգային ճանաչումը: Ըստ այդմ՝ պատերազմից հետո դրա բացակայությունը առավել ևս հստակ է դարձնում, թե ովքեր և ինչպես են տապալում դիվանագիտական լուծումը՝ Թուրքիայից ու Ադրբեջանից հետո, և ուղղակի կամ անուղղակի նրանց ձեռքից բռնած:
Անդրանիկ Կիրակոսյան
