Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … Սև բժիշկ գինի

Այս հայտնի գինու պատմությունը սկսվել է Մասանդրա քաղաքում՝ բնակավայր Ղրիմի հարավային ափին՝ Յալթա քաղաքի անմիջական հարևանությամբ, որտեղ երկու դարերի ընթացքում ստեղծվել են բազմաթիվ նուրբ ալկոհոլային խմիչքներ: Սև բժիշկը հարուստ ռուբինագույն գույնով և հաճելի, թավշյա համով գինի է, ու անկասկած ամենասիրվածներից մեկն է։

Դրա արտադրությունը սկսվել է 1930-ական թվականներին՝ հին տեղական Էքիմ Կարա խաղողի համար կիրառություն գտնելու մտադրությամբ, և այդպես էլ կոչվել է: Այն առևտրային շուկա է դուրս եկել 1940 թվականին, բայց սկզբում քիչ պահանջարկ է գտել, և արտադրությունը գրեթե դադարեցվել է 1960-ական թվականներին: Գինին փրկել է ԽՍՀՄ սննդի արդյունաբերության նախարարը՝ այդ խմիչքի մեծ երկրպագուն, քանի որ այդ գինին առանձնանում էր ոչ միայն գերազանց համով, այլ նաև բուժիչ հատկություններով: Այն խորհուրդ էր տրվում վիտամինային անբավարարության, անեմիայի ժամանակ և որպես ընդհանուր տոնուսավորող միջոց: Վերջիվերջո, գինին վերանվանվել է, և 1967 թվականից այն սկսել են վաճառել «Սև բժիշկ» անվամբ: Ընդ որում այդ անվանումը պարզապես խաղողի տեսակի՝  Էքիմ Կարայի անվան թարգմանությունն է, չնայած գինին պատրաստվում է ոչ միայն այդ խաղողի տեսակից, այլ նաև մի քանի այլ տեղական խաղողի տեսակներից, որոնք աճեցվում են Սոլնեչնայա Դոլինայում, որը Սուդակի և Կոկտեբելի միջև գտնվող յուրահատուկ միկրոկլիմա ունեցող վայր է։

Այս խաղողի որթի տարօրինակ անվան ծագման մասին պահպանվել է տեղական լեգենդ։ Ասում են, որ մի ժամանակ Սոլնեչնայա Դոլինայում ապրել է մի հմուտ բժիշկ, որը մեծ սեր է ունեցել խաղողագործության նկատմամբ։ Նա մշակել է խաղողի տեսակ, որը տալիս էր նռնագույն-կարմիր գինի, որը արագորեն վերականգնում է հիվանդներին։ Մի օր բժիշկը գնացել էր այցելելու իր հիվանդներից մեկին, և նրա մոտ են բերել վիրավոր գնդապետի։ Հասկանալով, որ առանց բժշկի նա կարող է մահանալ ցանկացած պահի, նրա սպասավորները տվել են բժշկի գինուց։ Գնդապետը խմել է ամբողջ կուժը և իրեն շատ ավելի լավ զգացել, բայց հարբած վիճակում չի ճանաչել վերադարձած բժշկին և սպանել է նրան։ Ի դեպ, ևս մեկ այլ գինի՝ «Սև գնդապետը», անվանվել է հենց այդ մարդու (կամ իրադարձության) անունով։

Ինչևէ, «Սև բժիշկը» աստիճանաբար ժողովրդականություն է ձեռք բերել սպառողների շրջանում և մի քանի մեդալներ նվաճել միջազգային մրցույթներում: Սակայն հետո Ղրիմում սկսվել է ֆիլոքսերայի համաճարակը, և տեղական տեսակները, ինչպես նախկինում Եվրոպայում, վերապատվաստվել են ամերիկյան որթատունկերի վրա: Դրանից հետո շատ գինիների համը փոքր-ինչ փոխվել է: «Սև բժիշկը» ևս, ի թիվս այլոց, որոշ չափով փոխվել է: Երևի այդ նոր որթատունկի արմատային համակարգն ավելի լավ էր կլանում ջուրը հողից: Ավելին, վերջին տասնամյակներում տեղի են ունեցել մի շարք այլ փոփոխություններ: «Սոլնեչնայա Դոլինան» դուրս է եկել «Մասանդրա» ասոցիացիայից, և այժմ «Սև բժիշկ» հավաքածուն հասանելի է միայն «Սոլնեչնայա Դոլինայում», քանի որ ներկայումս նա է տիրապետում  այն խաղողի այգուն, որտեղից արտադրվում է այդ գինին:

«Սև բժիշկ» գինին երբեմն կարելի է հանդիպել Հայաստանում, սակայն այն կանոնավոր վաճառքում գրեթե չի լինում։ Ընդ որում կան երկու հիմնական տարբերակներ.

–Սոլնեչնայա Դոլինայի «Սև բժիշկ» գինին որպես բնօրինակ։ Այն պատրաստվում է տեղական խաղողի սորտերից՝ Էկիմ Կարա, Կեֆեսիա և այլ աբորիգեն սորտերից։

–Massandra Winery – նույնպես արտադրում է «Black Doctor» անվանումով դեսերտային գինի՝ սեփական տեխնոլոգիայով։

Կ.Խաչիկյան