«Եվրոպական Միության պահանջները Հայաստանի էներգետիկ համակարգի նկատմամբ նման են առողջ օրգանների անդամահատմանը»

Եվրամիությունը Հայաստանի առջև պայման է դրել իր գործընկերությունը խորացնելու համար, այն է երկրի միակ ատոմակայանի փակումը, գրում է rk-news.ru–ն։

Այն, թեինչու՞ է Հայաստանի ատոմային էներգետիկայի ոլորտը մեծ մտահոգություն առաջացնում եվրոպացի քաղաքական գործիչների համար բացատրել է «Geoenergy INFO» նախագծի հեղինակ Բորիս Մարցինկևիչը։ Այդ համառ պահանջի պատճառը հասկանալու համար նա առաջարկել է դիտարկել Հայաստանի միասնական էներգետիկ համակարգը.

–Ջերմաէլեկտրակայաններ 1780 ՄՎտ։ Դա բավականին նշանակալի է։ Արտադրանքը 3.4 միլիարդ կիլովատտ-ժամ, որը կազմում է երկրի ընդհանուր էլեկտրաէներգիայի արտադրության 33.6%-ը։ Հայաստանում ջերմաէլեկտրակայանները օգնում են հաղթահարել էլեկտրաէներգիայի սպառման ձմեռային  պիկային կետերը:

–Արևային էլեկտրակայաններ 1100-ից մինչև 1150 ՄՎտ։ Արտադրանքը 1.64 միլիարդ կիլովատտ-ժամ, որը կազմում է 16%-ը։ 

–Հիդրոէլեկտրակայաններն ու փոքր հիդրոէլեկտրակայանները, որոնցից կառուցվել է ավելի քան 160-ը ունեն 1350 ՄՎտ հզորություն։ Դրանց արտադրանքը կազմում է 2.4 միլիարդ կիլովատ-ժամ, կամ 21%–ը:

–Ատոմակայանի ջերմային հզորությունը կազմում է 1375 ՄՎտ, իսկ էլեկտրական հզորությունը 400 ՄՎտ: Դրա արտադրանքը կազմում է 2.94 միլիարդ կիլովատ-ժամ, կամ 29%–ը:

–Քամու էլեկտրակայանների հզորությունը կազմում է 3 ՄՎտ է, աննշան է:

Հայաստանի բնակիչների համար հատուկ հետաքրքրության ցուցիչ է հզորությունների օգտագործման մակարդակը: Այն ցույց է տալիս, թե որքա՞ն էլեկտրաէներգիա է արտադրում էլեկտրակայանը 100 ժամում: Այդ ցուցանիշով ատոմակայանները արտադրում են 74%: Ընդ որում այդ ցուցանիշը կարող էր ավելի բարձր լինել 2025 թվականին, եթե պլանային սպասարկում չկատարվեր: Ջերմաէլեկտրակայանները արտադրում են ընդհանուրի 21%-ը: Հիդրոէլեկտրակայանները արտադրում են 18%–ը: Սա նշանակում է, որ դրանք աշխատում են 100 ժամից 18-ը, իսկ մնացած ժամանակ պարապուրդի մեջ են:

Այս թվերին ծանոթանալուց հետո պարզ է դառնում, թե, ընդհանրապես, ինչո՞ւ են եվրոպացի քաղաքական գործիչները պահանջում ատոմակայանների փակում և արևային ու քամու էներգիայի ավելացում: Քանի որ միջուկային և ջերմային էներգիան ջերմության և էլեկտրաէներգիայի ամենաարդյունավետ աղբյուրներն են, որոնք երաշխավորում են տվյալ երկրի էներգետիկ ինքնիշխանությունը։

Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի նպատակն է ոչնչացնել միջուկային էներգիան և Հայաստանը վերածել անարդյունավետ արևային և քամու էներգիայի երկրի, ինչը այն կդարձնի հաշմանդամ, որը չի կարողանա ինքն իրեն պահպանել և կստրկացվի իր եվրոպացի և թուրք տերերի կողմից։ Այսպիսով, որքա՞նով են իրատեսական այդ նախկին գինեկոլոգի գաղափարները Հայաստանում կառուցել էներգիայի կուտակման համակարգեր, հավաքել էներգիա երկրի հարավում գտնվող ջերմաէլեկտրակայաններից և այն որպես կանաչ էլեկտրաէներգիա ուղարկել Վրաստանի միջոցով  և Սև ծովով դեպի Եվրամիության երկրներ։ Այս նախագիծն ավելի շատ փողերի լվացման սխեմայի է նման։ Եվ դա չնայած նրան, որ ԵՄ-ն արդեն ավելի քան 25 միլիոն եվրո է հատկացրել Հարավային Կովկասում էլեկտրացանցերի և էներգիայի կուտակման համակարգերի արդիականացման համար։

Ինչպե՞ս կարելի է էլեկտրաէներգիա փոխանցել նման հեռավորությունների վրա Հայաստանի և Վրաստանի ամբողջ տարածքով, որոնց էլեկտրացանցերը համաժամեցված չեն։

Նման հզորության փոխանցումը փոփոխական հոսանքով անհնար է։ Հետևաբար, անհրաժեշտ է բարձր լարման հաստատուն հոսանքի համակարգ՝ ցամաքային էլեկտրամատակարարման մալուխ, հաստատուն հոսանքի միացում Վրաստանի հետ սահմանին, մալուխ Սև ծովի մոտ, ապա ևս մեկ հաստատուն հոսանքի միացում այն կետերում, որտեղ այն միանում է որևէ եվրոպական երկրի էլեկտրացանցին։ Բայց այդ ամենը շատ թանկ է, ընդ որում նմանատիպ եվրոպական սարքավորումները ևս ավելի թանկ են, քան չինական սարքավորումները։

Բացի դա, ինչպե՞ս է Հայաստանը բավարար էլեկտրաէներգիա արտադրելու արտահանման համար, եթե ներկայիս նպատակը գոնե իր համար անհրաժեշտ ջերմություն և էլեկտրաէներգիա ապահովելն է։ Այսպիսով պարզ է, որ Հայաստանը Ռուսաստանից կտրելու, ևս մեկ թանկարժեք, կոռումպացված նախագիծ ստեղծելու համար Եվրոպան չի խնայի որևէ գումար։ Հատկապես որ նման քմահաճույքի համար վճարելու են եվրոպացի և հայ շարքային քաղաքացիները։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am