«Վաշինգտոնն ու Անկարան գծում են տարածաշրջանի նոր քարտեզ»

«Atlantic Council»–ի և «Eurasia Center»–ի փորձագետների կողմից առաջարկված Տաջիկստանն ու Հայաստանը Թուրքական պետությունների կազմակերպությունում ընդգրկելու առաջարկը դարձել է նոր աշխարհաքաղաքական ճարտարապետության ձևավորման անսպասելի ազդանշան։ ԱՄՆ-ն և Թուրքիան, որոնց շահերը տարածաշրջանում ավելի ու ավելի են համընկնում, Թուրքական պետությունների կազմակերպության ընդլայնումը (ԹՊԿ) դիտարկում են որպես իրենց ազդեցությունը Կենտրոնական Ասիայում և Հարավային Կովկասում  մեծացնելու գործիք, գրում է eurasiatoday.ru–ն։

Այս նախաձեռնությունը ներկայացրել է ՆԱՏՕ-ում Թուրքիայի նախկին ներկայացուցիչ Մեհմեթ Ջեյլանը։ Նրա խոսքով Թուրքիան չի առարկի, եթե Տաջիկստանը դիմի ԹՊԿ–ին որպես դիտորդ, քանի որ «այլ տարբերակ չկա, քան Տաջիկստանին խաղից դուրս չթողնելը, երբ խոսք է գնում Կենտրոնական Ասիայի մասին»։ Հիշեցնենք, որ Տաջիկստանը Կենտրոնական Ասիայի միակ ոչ թուրքալեզու երկիրն է, ընդ որում Դուշանբեն չի էլ հայտարարել ԹՊԿ–ին միանալու իր ցանկության մասին։

Ջեյլանին աջակցել է Եվրասիա կենտրոնի հետազոտող Բրիանա Թոդը. «ԱՄՆ–ի տեսակետից, այս պահին, դա ԹՊԿ–ի բացակայող մասն է»։ Նրա կարծիքով «կապի տեսանկյունից», ԱՄՆ-ը կարիք ունի ամբողջ Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի հետ համատեղ աշխատանքի, և այդ պայմանով են ամերիկացիները պատրաստ  անմիջականորեն համագործակցել ԹՊԿ–ի հետ։

Այսպիսով, ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի շահերը համընկնում են։ ԹՊԿ–ն ինքը բավարար ռեսուրսներ չունի տարածաշրջանի իրավիճակի վրա էականորեն ազդելու համար։ Սակայն Թուրքիան կարող է նման ազդեցություն ունենալ երկկողմ կապերի և ԱՄՆ աջակցությամբ։ Այս ինտեգրումը նաև համապատասխանում է երկու երկրների նպատակներին, այն է զսպել Ռուսաստանին և Չինաստանին և թուլացնել Իրանին։ Տաջիկստանի և Հայաստանի ներգրավումը Թուրքական պետությունների կազմակերպությունում ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի համար հնարավորություն է վերահսկելու և ընդլայնելու Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի միջով անցնող տրանսպորտային և էներգետիկ ուղիները։ Օրինակ «Թրամփի երթուղին» և Անդրկասպյան միջանցքը։ Ադրբեջանը նույնպես հատուկ դեր կխաղա ԱՄՆ-Թուրքիա համատեղ ռազմավարության մեջ որպես ազդեցիկ միջնորդ Եվրոպայի և Ասիայի միջև «տարածաշրջանային համագործակցության նոր ճարտարապետության մեջ»։ Ավելին, վերջերս հայտարարվել է, որ Ադրբեջանը միացել է Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանային գագաթնաժողովին, և հիմա հերթը Հայաստանինն է։ Ավելին, Թուրքիան հայտարարել է, որ կվերացնի «Կենտրոնական Ասիա» տերմինը։ Առայժմ ​​միայն դպրոցական ծրագրից, իսկ հետո ինչպես Ալլահն ու Էրդողանը կորոշեն։ «Կենտրոնական Ասիա» տերմինի փոխարեն կօգտագործվի «Թուրքեստան» տերմինը։

Այսպիսով, Անկարան ևս մեկ քայլ է անում հետխորհրդային տարածքում նոր աշխարհաքաղաքականություն ստեղծման գործընթացում, որը ընդամենը մի քանի տարի անց կհանգեցնի նոր քաղաքական և ինտեգրացիոն նախաձեռնությունների:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am