Հանրապետության հրապարակում տեղի է ունեցել Լեռնային Ղարաբաղից հայերի ելքից հետո առաջին հանրահավաքը. պատմության այս օրը (01 հոկտեմբեր)

Որոշ տոներ

• Ծերերի համաշխարհային օր

• Բուսակերության համաշխարհային օր

• Բժիշկների համաշխարհային օր

• Կամերուն՝ Միավորման օր

• Կիպրոս՝ Անկախության օր

• Չինաստան՝ ՉԺՀ-ի առաջացման օր

• Նիգերիա՝ Անկախության օր

• Տուվալու՝ Տուվալուի օր

• Ադրբեջան՝ Դատախազության աշխատողների օր

• Ռուսաստան՝ Ցամաքային զորքերի օր

• Ուզբեկստան՝ Ուսուցչի և դաստիարակի օր

Հայաստանում

1387 - երկու տարի Հայաստանը ասպատակելուց հետո Լենկ-Թեմուրը հետ է գնացել Սամարղանդ։

1827 - ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ հայկական զորքերը Իվան Պասկևիչի գլխավորությամբ գրավել են Երևանի բերդը։ Ընկել է պարսկական ամենաամուր ու վերջին հենակետը Հայաստանում։ Գերի է վերցվել բերդի երեքհազարանոց կայազորը և Հասան խանը, առգրավվել են 100 թնդանոթ և մեծ քանակությամբ զենք ու զինամթերք։

1866 - ծնվել է նկարիչ Արշակ Ֆեթվաճյանը։

1878 - ծնվել է հեղափոխական, քաղաքական գործիչ Ստեփան Շահումյանը։

1883 - վախճանվել է նշանավոր երգահան, երաժշտագետ, խմբավար և մանկավարժ Ռոմանոս Մելիքյանը։

1905 - վախճանվել է գրող, մանկավարժ, հրապարակախոս Արշակ Ագապյանը։

1924 - ծնվել է գրող Շահեն Թաթիկյանը։

1956 - ծնվել է բժիշկ-վիրաբույժ Գառնիկ Ալեքսանյանը։

1988 - Միխայիլ Գորբաչյովը դարձել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահ՝ կառավարության փաստացի ղեկավար։

1992 - Ղարաբաղյան առաջին պատերազմի ժամանակ ադրբեջանցիները անհաջող սկսել են Լաչինի միջանցքը հետ գրավել։ Այդ փորձը շարունակվել է 19 օր։

1996 - Հայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ է հաստատել Բահրեյնի հետ։

2010 - հարյուրավոր թուրք ազգայնականներ նամազ են արել միջնադարյան հայկական մայրաքաղաք Անիի Մայր տաճարում։

• Թուրքիայի տարածքում գտնվող Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցում վերջապես տեղադրվել է խաչը։

2011 - Երևանի Ազատության հրապարակում տեղադրվել են շուրջ երկու տասնյակ վրաններ, քանի որ Հայաստանի առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հանրահավաքում ազդարարել էր շուրջօրյա հանրահավաքների մեկնարկի մասին։

2013 - փակ գաղտնի քվեարկությամբ՝ 103 կողմ և 3 դեմ, Ազգային ժողովը հաստատել է Գևորգ Կոստանյանին գլխավոր դատախազի պաշտոնում։

2018 - Թեղուտի հանքավայրի կառավարումն ամբողջությամբ անցել է ռուսաստանյան ՎՏԲ բանկին՝ հանքը շահագործող «Թեղուտ» ընկերության վարկային պարտավորությունների դիմաց։

• վախճանվել է ֆրանսահայ նշանավոր երգիչ, երգահան, գրող, կինոդերասան և հասարակական գործիչ, մեծ շանսոնյե Շառլ Ազնավուրը։

2019 - կայացել է ԵԱՏՄ բարձրագույն խորհրդի նիստը Երևանում, որի ավարտին միկրոավտոբուսում Փաշինյանը սելֆի է արել՝ լուսանկարն էլ հրապարակել իր ֆեյսբուքյան էջում վերնագրելով՝ «Ճանապարհային սելֆի»։

• վախճանվել է կանադահայ անվանի քանդակագործ Արտո Չաքմաքչյանը։

2020 - Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ Մարտունի քաղաքի ռմբակոծությունների ընթացքում վիրավորվել են ֆրանսիական Le Monde հրատարակության երկու լրագրող։ Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի նախագահները կոչ են արել կողմերին լրիվ և ամբողջությամբ դադարեցնել կրակը։

2021 - Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ Ստեփան Գալստյանը ձերբակալվել է։

2023 - Հանրապետության հրապարակում տեղի է ունեցել Լեռնային Ղարաբաղից հայերի ելքից հետո առաջին հանրահավաքը՝ կազմակերպված Ազգային կոմիտեի կողմից։ Այն նախատեսված էր իրականացնել սեպտեմբերի 26-ին, սակայն հետաձգվել էր՝ կապված Արցախի նկատմամբ Ադրբեջանի ագրեսիայի հետ։

Աշխարհում

մ.թ.ա. 331 - տեղի է ունեցել Գավգամելայի ճակատամարտը, որը վճռորոշ ճակատամարտն էր Ալեքսանդր Մակեդոնացու բանակի և պարսկական թագավոր Դարեհ III-ի բանակների միջև։ Մարտից հետո Աքեմենյան կայսրությունը դադարել է գոյություն ունենալ։

208 - ծնվել է Հռոմի կայսր Ալեքսանդր Սևերոսը։

1684 - վախճանվել է ֆրանսիացի դրամատուրգ Պիեռ Կորնելը, որը համարվում է «ֆրանսիական տրագեդիաների հայր»։

1795 - Ֆրանսիան նվաճել է Բելգիան։

1847 - Վերներ ֆոն Սիմենսը և նրա եղբայրները Իոհան Գալսկիի հետ ստեղծել են «Telegraphenbauanstalt Siemens & Halske» ընկերությունը, որը ներկայումս հայտնի է որպես «Siemens AG»։

1871 - ամերիկյան մորմոնների առաջնորդ Բրիգամ Յանգը ձերբակալվել է 16 կանանց հետ կենակցելու մեղադրանքով։

1880 - Թոմաս Էդիսոնը բացել է էլեկտրալամպերի առաջին գործարանը։

1881 - Ֆրանսիայում ստեղծվել է «Բորդո» ֆուտբոլային ակումբը։

1911 - վախճանվել է գերմանացի փիլիսոփա Վիլհելմ Դիլթայը։

1912 - ծնվել է ռուս գիտնական, պատմաբան-ազգագրագետ, պատմական և աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր Լև Գումիլյովը։

1924 - ծնվել է Միացյալ Նահանգների 39-րդ նախագահ Ջիմի Քարտերը։

1930 - Մոսկվայի Կրեմլում բոլշևիկների կողմից պայթեցվել է 1365 թվականին կառուցված Չուդով եկեղեցին։

1949 - հռչակվել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը։

1960 - ԽՍՀՄ-ում հոսքագծից իջել է առաջին «Զապորոժեցը», որը ժողովրդի մոտ ստացել է «սապատավոր» մականունը։

1964 - Ճապոնիայում շահագործման է հանձնվել առաջին արագընթաց մայրուղին՝ Տոկայդո-Սինկենսենը։

1969 - բացվել է Պեկինի մետրոպոլիտենը, որը ներկայումս մեկ օրում տեղափոխում է մոտ 7 միլիոն մարդ։

1971 - ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգում բացվել է աշխարհում ամենամեծ զվարճավայրը՝ «Դիսնեյ Ուորլդը»։

1979 - Պանամայի ջրանցքի հատվածը անցել է Պանամայի իրավասության տակ։

1992 - Լիտվայում շրջանառության մեջ է դրվել ազգային դրամը՝ լիտը։

• Ռուսաստանում սկսել են բաժանել սեփականաշնորհման սերտիֆիկատներ՝ վաուչերներ։

1996 - ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հանել է 1992 թվականից գործող պատժամիջոցները Հարավսլավիայի վրայից։

2009 - վախճանվել է վրացի բանաստեղծ Օթար Ճիլաձեն։

2017 - Իսպանական Կատալոնիայում կայացել է անկախության հանրաքվե։

2022 - Ուկրաինայում հատուկ ռազմական գործողության ժամանակ ուկրաինական բանակը հետ է գրավել Դոնեցկի մարզի Լիման քաղաքը, որը կորցրել էր մայիսին։

2024 - վախճանվել է ռուս կոմպոզիտոր և երգիչ Վյաչեսլավ Դոբրինինը։

• ռուս–ուկրաինական պատերազմի ժամանակ ռուսները գրավել են ուկրաինական Ուգլեդար քաղաքը։

Կ. Խաչիկյան