Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … սնուկեր բիլիարդի խաղ

Սնուկերը բիլիարդ խաղի հանրաճանաչ ձևերից մեկն է: Այդ խաղը խաղացողից պահանջում է ունենալ բարդ տեխնիկա և շախմատային խաղերին նման կոմբինացիաներ հաշվարկելու ունակություն:

Սնուկերի պատմությունը սկսվել է 16-րդ դարից։ Այն հայտնվել է 1870-ականներին։ Այն ժամանակ բրիտանական Դևոնշիր գունդը տեղակայված էր Հնդկաստանի Ջուբլոպոր քաղաքում: Սպաները հաճախ էին իրենց ժամանակն անցկացնում բիլիարդի սեղանների շուրջ: Հենց այնտեղ էլ գնդապետ Նևիլ Չեմբերլենը որոշել է մի փոքր փոփոխել այն ժամանակ հայտնի «բլեկպուլ» բիլիարդային խաղը՝ ավելացնելով մի քանի գունավոր բիլիարդի գնդեր: Խաղը ստացել է  «սնուկեր» անվանումը նույն Չեմբերլենից, բանն այն է, որ այսպես էին անվանում այն երիտասարդ կուրսանտներին, ովքեր փորձ չունեին։ 1882 թվականին ձևավորվել են սնուկերի առաջին կանոնները։ 1919 թվականին Բիլիարդի ասոցիացիայի և վերահսկման խորհուրդը պաշտոնապես ճանաչել է սնուկերը որպես բիլիարդի տեսակ։ Ընդամենը մի քանի տասնամյակի ընթացքում սնուկերն ավելի հայտնի է դարձել, քան անգլիական բիլիարդը՝ նույն «բլեկպուլ»–ը: Իսկ արդեն 1927 թվականին կազմակերպվել և անցկացվել է սնուկերի աշխարհի առաջին պաշտոնական առաջնությունը։

Ջո Դևիսն է եղել սնուկերի պատմության ամենահայտնի դեմքերից մեկը։ Նա բիլիարդին ծանոթ էր վաղ մանկությունից, նրա հայրը մի պանդոկ ուներ, որն ուներ բիլիարդի սեղան: Դեռ 13 տարեկանում է Ջոն հաղթել Չեստերֆիլդի սնուկերի առաջնությունում, իսկ 18 տարեկանում դարձել է աշխարհի առաջին չեմպիոնը՝ տասը տարի կրելով այդ տիտղոսը։ Բացի այդ, նա երեք անգամ հաղթել է «News off the world» մրցաշարում։ 1955 թվականին Ջո Դևիսը դարձել է առաջին գրանցված առավելագույն բրեյքի՝ միավորների հեղինակը։

1950-ականներին սնուկերի ժողովրդականությունն անկում է ապրել Բիլիարդի ասոցիացիայի և Վերահսկիչ խորհրդի միջև կոնֆլիկտի պատճառով: Աշխարհի պաշտոնական առաջնությանը մասնակցել են ընդամենը երկու հոգի, որից հետո դադարեցվել է դրանց անցկացումը։ 1964 թվականին՝ զգալի ընդմիջումից հետո, վերսկսվել են աշխարհի առաջնությունները։ Իսկ 1968 թվականից՝ Բիլիարդի և Սնուկերի Համաշխարհային Պրոֆեսիոնալ Ասոցիացիայի ձևավորումից հետո, բիլիարդի այդ տեսակը կրկին հանրահայտ է դարձել:

1960-ականներին գունավոր հեռուստատեսային հեռարձակումներն են մեծապես նպաստել այդ տեսակի բիլիարդի ժողովրդականության աճին: Բանն այն է, որ սնուկերում բիլիարդային գնդերը գունավոր են և խաղը հասկանալու համար պետք է տեսնել գնդերի գույները։ 1980-ականներից ի վեր սնուկերն արագորեն տարածվել է ասիական երկրներում, աճել են մրցաշարերի քանակները, ավելացել են մրցանակային ֆոնդերը և աճել է պրոֆեսիոնալ խաղացողների թիվը: Եթե 80-ականներին կար մոտ երկու հարյուր, ապա 90-ականներին արդեն չորս հարյուր սնուկերիստ: 21-րդ դարի սկիզբը նշանավորվել է տաղանդավոր խաղացողների՝ Ռոննի Օ'Սալիվանի, Ջոն Հիգինսի, Մարկ Ուիլյամսի հայտնվելով: Նաև սնուկերը ստացել է իր առաջին կին պրոֆեսիոնալ խաղացողը՝ Ռիեն Էվանսը:

Կ. Խաչիկյան