«Բաքուն և Երևանը սկսել են սահմանազատման գործընթացն առանց խաղաղության պայմանագրի»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանն ու Ադրբեջանը սահմանների սահմանազատման և սահմանագծման հանձնաժողովների համատեղ գործունեության մասին կանոնակարգ են ստորագրել, հայտնել է Հայաստանի ԱԳՆ-ն, գրում է iarex.ru-ն։ Հիշեցնենք, որ դեռ մայիսին ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը Բաքվին և Երևանին առաջարկել էր ստեղծել հանձնաժողով, որին Ռուսաստանը կարող է մասնակցել որպես խորհրդատու կամ միջնորդ։ Բայց կողմերն այժմ չեն նշում Ռուսաստանի ենթադրյալ միջնորդական գործառույթը, թեև առանց նրա մասնակցության դժվար և նույնիսկ անհնար է վերջնականապես կարգավորել իրավիճակը Հայաստան-Ադրբեջան սահմանին։ Նախկին ԽՍՀՄ վարչական և քաղաքական քարտեզները ներկայումս գտնվում են ռուսական բանակի գլխավոր շտաբում։ Բայց միայն դա չէ: Սահմանազատման ու սահմանագծման հարցը երկու երկրների հարաբերությունների կարգավորման միայն երկրորդ բանալին է, առաջինը կողմերի միմյանց փոխադարձ ճանաչումն է, ինչը հնարավոր է միայն խաղաղության պայմանագրի ստորագրման դեպքում, բայց նման փաստաթուղթ դեռ չկա։ Iarex.ru լրատվական գործակալության սյունակագիր Ստանիսլավ Տարասովն է մեկնաբանել իրավիճակը:
«Ադրբեջանի նախկին արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը ստորագրված փաստաթուղթն անվանել է «միջանկյալ», որը կարգավորում է միայն Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև սահմանների սահմանազատման հանձնաժողովի աշխատանքը։ Երկրորդ հերթին համաշխարհային պրակտիկան ցույց է տալիս, որ ցանկացած ձևաչափով պետությունների միջև սահմանների որոշման գործընթացը բարդ ու ժամանակատար է։ Այստեղից բխում է հիմնական եզրակացությունը. եթե ինչ-որ մեկը հաշտության պայմանագրի կնքման հեռանկարը կապում է սահմանազատման հետ, ապա պետք է երկար սպասել, այսինքն ինչ որ կողմ ակնհայտորեն ժամանակի վրա է աշխատում։ Միևնույն ժամանակ, հիշեցնենք, որ ապրիլին հայ-ադրբեջանական պետական սահմանի սահմանազատման գործընթացը սկսվեց 12,6 կիլոմետր երկարությամբ հատվածում, որի արդյունքում Հայաստանն առանց խաղաղության պայմանագրի Ադրբեջանին վերադարձրեց Ղազախի շրջանի չորս գյուղ:
Ստացվել է այնպես, որ սահմանազատման շուրջ բանակցություններն են մնում հայ-ադրբեջանական կարգավորման միակ ուղղությունը, որտեղ գործնական արդյունք է ձեռք բերվել։ Իրականում խաղաղության պայմանագիրը և սահմանազատման աշխատանքները ոչ մի կերպ կապված չեն միմյանց հետ, և նման իրավիճակում կան ռիսկեր։ Փաստն այն է, որ «խաղաղության պայմանագիրը», Բաքվի կարծիքով, ենթադրում է ոչ միայն «Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության» ճանաչում, այլ նաև փոփոխություններ Հայաստանի սահմանադրության մեջ, որը հետաձգվել է մինչև 2027 թվականը, ինչը նեղացնում է հետագա զարգացումների կանխատեսելիության հորիզոնը»,- բացատրել է Տարասովը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
