«Հայաստանի բնակիչները կիսվել են Թուրքիայի հետ մերձեցման մտավախություններով»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Kavkaz-uzel.news-ն գրում է, որ հրատարակությունը հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցով հարցախույզ է անցկացրել հայաստանցիների շրջանում։ Հիշեցնենք, որ Հայաստանը բանակցություններ է վարում Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ։
Իշխող թիմի այն ներկայացուցիչները, որոնք գոնե որոշակի քաղաքական անցյալ ունեն, միշտ կողմ են եղել Թուրքիայի հետ հարաբերությունների բարելավմանը, «kavkaz-uzel»-ի թղթակցին ասել է ռադիոհաղորդավար Ա. Հ.-ն։ Նրա կարծիքով Փաշինյանը և իր թիմը շատ վստահելի գործընկերներ են Թուրքիայի համար, սակայն հարաբերությունների բարելավումը պայմանավորված կլինի ազգային շահերի ոտնահարմամբ։ «Նույնիսկ Սերժ Սարգսյանի և նրա ֆուտբոլային դիվանագիտության օրոք Հայաստանն արդեն պատրաստ էր զիջելու, իսկ հիմա դա նույնիսկ չի քննարկվում: Հայաստանը փաթեթով կընդունի պահանջները, մասնավորապես կճանաչի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, այդ թվում Արցախով»,- ասել է նա, և հավելել, որ Թուրքիայի ներկայիս իշխանությունների օրոք Հայաստանի հետ կառուցողական հարաբերություններ սպասել պետք չէ։ Հարաբերությունները բարելավելու համար Թուրքիան նախ պետք է դադարի Հայաստանին որպես թշնամական պետություն ընկալել, ինչպես նաև չպետք է միջամտի Լեռնային Ղարաբաղի խնդրին, կարծիք է հայտնել ռադիոհաղորդավարը։ «Հայոց ցեղասպանության հարցում պետք է երկխոսություն լինի, դա կարող է տևել թեկուզ 50 տարի, բայց վաղ թե ուշ Թուրքիան կընդունի այդ պատմական փաստը: ԱՄՆ-ն ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը, հաջորդը Բրիտանիան է, որից հետո Թուրքիային այլ բան անելու չի մնա»,- ենթադրել է նա։
Թուրքիայի հետ հարաբերությունները բարելավելու Հայաստանի իշխանությունների պատրաստակամությունը դրական է գնահատել գործարար Ա. Բ.-ն։ «Իշխանությունները գնում են այդ քայլին ոչ այն պատճառով, որ թուրքերը փոխվել են: Կարծում եմ, որ պատմության այս փուլում սա ճիշտ որոշում է: Դա կնվազեցնի կախվածությունը Ռուսաստանից, ինչպես նաև կչեզոքացնի Հայաստանում նրա բազան տեղակայելու անհրաժեշտությունը»,-ասել է նա «kavkaz-uzel»-ի թղթակցին։ «Սահմանի բացումը հնարավորություն կտա ճանապարհ բացել դեպի Թուրքիայի ծովային նավահանգիստ,-հավելել է գործարարը,- դեպի ծով երկրորդ ելքի առկայությունը խթան կհաղորդի տնտեսության զարգացմանը, Վրաստանի տարածքով աշխատելը բավականին դժվար է բարձր սակագների, ինչպես նաև տարբեր սահմանափակումների պատճառով»։ Հարաբերությունների կառուցումը չի ենթադրի զիջումներ զգայուն հարցերում, ենթադրել է նա։ «Կարծում եմ կառավարությունն ամեն ինչ կանի հայկական շահերը պաշտպանելու համար, ի վնաս որոշում չի կայացվի»,- ասել է գործարարը և կարծիք հայտնել, որ Թուրքիայի հետ հարաբերություններ կառուցելու համար անհրաժեշտ է Արևմուտքի ճնշումը։
Հարևան երկրների հետ հարաբերություններ պետք է լինեն, որպեսզի մեկուսացված չլինենք, «kavkaz-uzel»-ի թղթակցին ասել է թոշակառու Մ. Օ.-ն։ «Պետք է հարաբերություններ կառուցել, սակայն ոչ զիջումների գնով, չկա այնպիսի վստահություն իշխանությունների նկատմամբ, որ նրանք չեն զոհաբերի ազգային շահերը, թեև, ինչպես հասկանում եմ, Ռուսաստանը, ԵՄ-ն և ԱՄՆ-ն են ստիպում Փաշինյանին բարելավել հարաբերությունները»,- նշել է թոշակառուն։ Նրա կարծիքով, հարաբերությունների հաստատման պայմանը կարող է լինել նախապայմաններից հրաժարվելը։ «Ես կասկածում եմ, որ Թուրքիան հիմա ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը: Դա ժամանակ է պահանջում: Ճիշտ է, մենք պատերազմում պարտվել ենք և չենք կարող մեր պայմանները դնել, բայց այսօր ամենակարևորն այն է, որ չպետք է թույլ տալ նախապայմաններ դնել»,- ընդգծել է նա:
Թուրքիայի հետ հարաբերություններ հաստատելը հակասում է Ռուսաստանի շահերին, կարծում է ԲՈՒՀ-ի դասախոս Ն. Մ.-ն։ «Ռուսաստանը դա չի ցանկանում, քանի որ կկորցնի Հայաստանի վրա ճնշում գործադրելու լծակները: Հետևաբար, Ռուսաստանը վերահսկում է գործընթացը, որպեսզի այն չլավանա: Եթե հարաբերությունները բարելավվեն, Ռուսաստանը կլքի տարածաշրջանը»,- ասել է նա «kavkaz-uzel»-ի թղթակցի հետ զրույցում: Նա նաև մտավախություն է հայտնել, որ իշխող թիմը չի կարողանա պաշտպանել ազգային շահերը. «Մեզ որակյալ դիվանագետներ են պետք, պետք է բարելավել հարաբերությունները, բայց առանց ոտնահարելու մեր իրավունքներն ու սկզբունքները»։
Մարքեթոլոգ Դ. Ս.-ն էլ կարծում է, որ Թուրքիան հարաբերությունների կարգավորման համար նախապայմաններ է առաջադրում: «Կարծում եմ, որ այդ նախապայմանները վերաբերում են ցեղասպանությանը և Արցախին, և մտավախություն ունեմ, որ իշխանությունները կգնան զիջումների ի վնաս հայկական շահերի, որպեսզի փակեն ցեղասպանություն և Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ճանաչման հարցերը, այդ թվում Արցախի թեման»,- «kavkaz-uzel»-ի թղթակցի հետ զրույցում ասել է նա։ Ճիշտ կլինի, որ Թուրքիայի հետ հարաբերություններ հաստատվեն ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորումից հետո, հավելել է մարքեթոլոգը։
Ֆինանսիստ Ա. Բ.-ն ևս չի վստահում Փաշինյանին ու նրա թիմին: «Այս կառավարությունը պաշտպանում է Թուրքիայի և Ադրբեջանի շահերը։ Նրանք պատրաստ են զոհաբերել ազգային շահերը հանուն իրենց իշխանության պահպանման», - «kavkaz-uzel»-ի թղթակցի հետ զրույցում ասել է նա։ Առանց Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման, հարաբերությունների հաստատման մասին խոսք լինել չի կարող, ընդգծել է նա։ «Իհարկե, ցանկալի է հարևանների հետ հարաբերություններ ունենալ, բայց դա պետք է հիմնված լինի փոխադարձ հարգանքի վրա: Եթե Թուրքիան ընդունի այդ փաստը, Հայաստանը կմտածի հարաբերություններ հաստատելու մասին: Բայց դա մոտ ապագայում չի լինի»,- ասել է ֆինանսիստը:
«Հարաբերությունների հաստատումը, իհարկե, դրական գործոն է, բայց ամբողջ խնդիրն այն է, թե արդյո՞ք Հայաստանի իշխանություններն ունեն համապատասխան դիվանագիտական հմտություններ և չեն կայացնի ազգային շահերին հակասող որոշումներ»,- «kavkaz-uzel»-ի հետ զրույցում ասել է երաժիշտ Ա. Հ.-ն: Նրա խոսքով, ինքը հակված չէ վստահել իշխանություններին, հատկապես արտաքին քաղաքականության հարցերում։ «Հայաստանը հիմա թույլ է բոլոր առումներով, և Թուրքիան երբեք մեզ հետ նույն սեղանի շուրջ չի նստի հավասարը հավասարի հետ, և կարծում եմ, որ դրանով ամեն ինչ ասված է»,- նշել է երաժիշտը։
Հարցումը ներկայացուցչական չի եղել և արտահայտում է միայն հարցված բնակիչների կարծիքը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
