Ադրբեջան-Հայաստան խաղաղության բանակցությունները թեքվում են դեպի արևմուտք, քանի որ Ռուսաստանի դերը նվազում է
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Oilprice.com-ը գրում է, որ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի միջնորդությամբ հուլիսի 15-ին Բրյուսելում Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների վերջին հանդիպումը, կարծես թե, շատ առաջ չմղեց գործընթացը, բայց այն մտցրեց մեկ նոր գաղափար: Միշելը ողջունեց Լեռնային Ղարաբաղի հայերին ադրբեջանական Աղդամ քաղաքի միջոցով մարդասիրական մատակարարումներ տրամադրելու Ադրբեջանի «պատրաստակամությունը»։ Այդ նախաձեռնությունը վատ ընդունվեց հայերի կողմից։ Շատերը դա մեկնաբանեցին, որպես Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի 7-ամսյա շրջափակումն օրինականացնելու քայլ: Հաղորդվել է, որ Աղդամին մոտ գտնվող հայկական Ասկերանի որոշ բնակիչներ արգելապատնեշներ են տեղադրել Ասկերան-Աղդամ ճանապարհին «որպեսզի հակազդեն այսպես կոչված մարդասիրական օգնությանը, որը տրվելու է Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից»:
Միշելը նաև «ընդգծել է Լաչինի ճանապարհի բացման անհրաժեշտությունը», որը կապում է Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանին։ Հարավային Կովկասում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարը հայկական լրատվամիջոցներին ասել է, որ Աղդամի առաջարկն «այլընտրանք չէ, այլ լրացնում է Լաչինի ճանապարհին»։
Ադրբեջանցիները մեծամասամբ ողջունել են Աղդամի առաջարկն այն դիտելով որպես ադրբեջանական պետությանը ղարաբաղցի հայերի ինտեգրումն առաջ մղելու հնարավորություն։ «Այն դեպքում, երբ հայ համայնքը կընդունի մարդասիրական օգնությունը, դա կարող է նախադեպ (ոչ զանգվածային) լինել նրանց համար, որ մոտ ապագայում ընդունեն Ադրբեջանի քաղաքացիություն», - թվիթերում գրել է քաղաքական վերլուծաբան Ֆուադ Շահբազը։ Միջազգային հարաբերությունների վերլուծության պետական կենտրոնից Վասիֆ Հուսեյնովն էլ գրել է, որ Միշելի աջակցությունն Աղդամի առաջարկին «ԵՄ-ի և Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ևս մեկ հաստատում է ի սարսափ Հայաստանի և ռուսական կողմի ծայրահեղ ազգայնական խմբերի»:
2020 թվականի Ղարաբաղյան Երկրորդ պատերազմից հետո Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև բանավոր վեճերը նորություն չեն։ Ադրբեջանը երկար ժամանակ մեղադրում է Ռուսաստանին Լեռնային Ղարաբաղից «ապօրինի զինված հայկական խմբավորումների» դուրսբերումը չապահովելու մեջ (Խոսքը վերաբերում է Ղարաբաղի զինված ուժերին՝ Արցախի պաշտպանության բանակին)։ Գրեթե բոլոր պաշտոնական հայտարարություններում Ադրբեջանը Ղարաբաղում ռուս խաղաղապահներին անվանում է «ժամանակավորապես այնտեղ տեղակայված»: Հիշեցնենք, որ խաղաղապահների տեղակայման 5-ամյա ժամկետը լրանում է 2025 թվականին։
Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի պատերազմը Բաքվին տվեց Ռուսաստանին կշտամբելու ևս մեկ հարթակ։ Թեև Ադրբեջանը պաշտոնապես երբեք չի դատապարտել Ռուսաստանի ներխուժումը, ոչ էլ կողմ է քվեարկել Ռուսաստանի դեմ ՄԱԿ-ի բանաձևերին, բայց ադրբեջանական պետական լրատվամիջոցներն ակնհայտորեն ուկրաինամետ են: Բացի դա Ադրբեջանը պատերազմի սկզբից ի վեր պարբերաբար մարդասիրական օգնություն է ցուցաբերում Ուկրաինային։
Բաքուն օգտվում է Ուկրաինայով Ռուսաստանի զբաղվածությունից և Լեռնային Ղարաբաղում լրացուցիչ տարածքներ է գրավում և շրջափակել է այն: Դա ըստ էության դիտվում է որպես տեղում իրավիճակն այնպես փոխելու փորձ, որպեսզի խաղաղապահները լքեն Ղարաբաղն իրենց մանդատի ժամկետի ավարտից հետո: Ադրբեջանի ռազմավարական գործընկեր Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ևս վերջերս պնդել է ռուս խաղաղապահների ժամանակին դուրս գալու մասին Ադրբեջանի պահանջը և վստահություն հայտնել, որ նրանք 2025 թվականին կհեռանան։
Գոյություն ունեցող դիսկուրսը և վերջին հայտարարությունները հուշում են, որ Ադրբեջանն աշխատում է ապահովել Ռուսաստանի ելքը Ղարաբաղից, ասել է Բաքվի Թոփչուբաշովի անվան վերլուծական կենտրոնի վերլուծաբան Շուջաթ Ահմադզադեն: Ըստ նրա Բաքուն ունի երկու հիմնական լծակ, որոնք կարող է օգտագործել դա իրականացնելու համար: «Առաջինը, Ռուսաստանի համար կա ոչ արևմտյան տնտեսական տարածքին արագ ինտեգրման անհրաժեշտություն: Այդ ուղղությամբ Հնդկաստանի, Մերձավոր Արևելքի և այլ դերակատարների հետ առևտրային կապերի ակտիվացումն առավել քան երբևէ արդիական է, մասնավորապես Հյուսիս-Հարավ միջանցքի իրականացումը,- գրել է Ահմադզադեն Facebook-ում,- երկրորդ, Ռուսաստանի համար կարևոր է, որ պետությունները չմիանան հակառուսական ճակատին: Ադրբեջանն աջակցում է Ուկրաինային և հումանիտար օգնություն է տրամադրում, բայց չի միանում հակառուսական ճակատին: Այս դեպքում Ադրբեջանի «չեզոքությունն» ավելի քան երբևէ կարևոր է Մոսկվայի համար»: Ըստ վերլուծաբանի այս երկու բաներն էլ ավելի կարևոր են Ռուսաստանի համար, քան Ղարաբաղում խաղաղապահների մնալը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
