Ի՞նչ է փնտրում ԿՀՎ-ի տնօրենը Երևանում
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
News.ru-ն գրում է, որ կարիերային դիվանագետ, Ռուսաստանում նախկին դեսպան, ԱՄՆ-ի նախկին պետքարտուղար, այժմ ԿՀՎ-ի տնօրեն Ուիլյամ Բյորնսը շտապ թռել է Երևան առանց ավելորդ հրապարակայնության: Ամերիկյան քաղաքականության այդ ցուցանիշը շատ ուշագրավ է։
Ինչպես շատերը համոզված էին, Բյորնսը պետք է կրկին ստանձներ պետքարտուղարի պաշտոնը, բայց Ջո Բայդենը նրան ուղարկել է ղեկավարելու ԿՀՎ-ն, որը նախկինում երբեք դիվանագետները չեն կառավարել: Ըստ երևույթին, հատուկ դեր է խաղացել ներկայիս միջազգային իրավիճակը և ամերիկյան «թիկնոց-դաշույն»-ի մասնագետների դիվերսիոն ակտիվ աշխատանքների անցման անհրաժեշտությունը նախկին ԽՍՀՄ տարածքում Ռուսաստանի համար «երկրորդ ճակատներ»-ի ստեղծման ուղղությամբ։ Իսկ ԱՄՆ-ի հետախուզության նոր գլխավոր աշխատակիցը լավ է տիրապետում ռուսերենին և համարվում է նաև Հարավային Կովկասի և կոնկրետ Ղարաբաղի հարցով փորձագետ։ Այսինքն տիրապետում է այդ տարածաշրջանի թեմաներին, որտեղ ամերիկացիներն ամբողջ ուժով փորձում են ներս մտնել թուլացնելով անձամբ Վլադիմիր Պուտինի խաղաղապահ նախաձեռնությունների ազդեցությունը։ Եվ միաժամանակ կապել Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ձեռքերը։Բյորնսի այցի մեկ այլ էական նրբերանգ էլ կա. նա տիրապետում է նաև արաբերենին։ Եվ հենց այդ պահին Բայդենը շրջում էր Մերձավոր Արևելքով, և, կարծես թե, շատ օգտակար կլիներ նման մասնագետին, ինչպիսին գլխավոր լրտեսն է, ունենալ ձեռքի տակ՝ հատկապես Սաուդյան Արաբիայում։ Բայց նրան հրամայել են թռչել Երևան, ինչը միայն ցույց է տալիս այն շտապողականությունը, որը ԱՄՆ-ը ցուցաբերում է Հարավային Կովկասում, և որը ուղղված է առաջին հերթին Ռուսաստանի շահերի դեմ։ ԱՄՆ-ը ձգտում է լարվածություն ստեղծել Մոսկվայի դաշնակիցների շրջանում, և հատկապես այն դաշնակիցների շրջանում, որոնք արտասահմանում համարվում են ոչ այնքան կայուն։
Ուրեմն ինչու՞ է ԿՀՎ-ի ղեկավարը բառացիորեն շտապել Հայաստան՝ մի փոքրիկ երկիր, որտեղ արդեն իսկ գործում է ամերիկյան ամենամեծ դեսպանատներից մեկը։ Հայաստանի ղեկավարության հետ նրա հանդիպումների պաշտոնական արձանագրությունները չոր են ու ժլատ: Ոչ այլ ինչ, քան ընդհանուր արտահայտություններ համագործակցության զարգացման և միջազգային ահաբեկչության դեմ պայքարի մասին: Իհարկե, առանց նման քողածածկման անհնար է քննարկել շատ ավելի գաղտնի հարցեր։ Սակայն հանրության լայն շերտերի համար տարածվել է նաև վարկած, որ Բյորնսը և Փաշինյանը քննարկել են ֆինանսների նախկին նախարար Գագիկ Խաչատրյանի ապօրինի ունեցվածքի խնդիրը։ Փաշինյանի համար դա, իհարկե, սկզբունքային է, քանի որ Խաչատրյանին առաջադրված յուրացումների մեղադրանքները հնարավորություն են տալիս կապ հաստատել երկրի ողջ նախկին ղեկավարության հետ՝ սկսած Ռոբերտ Քոչարյանից, ով հայտնի է ռուսական իր սերտ կապերով։ Խաչատրյանը ձերբակալվել է, ապա գրավի դիմաց ազատ արձակվել, և նույնիսկ շահել քաղաքացիական դատավարությունը Փաշինյանի և նրա մամուլի քարտուղարի դեմ ստիպելով նրանց ներողություն խնդրել չապացուցված մեղադրանքների բարձրաձայնման համար։ Նման կերպ ամերիկացիները, իհարկե, կարող են անձնական նվեր մատուցել Հայաստանի «բազմաուղղված» վարչապետին, որ գործ հարուցվի նախկին նախարարի առանձնատան առգրավման գործով։ Եվ, ինչպես ընդունված է դրա դիմաց Հայաստանի իշխանություններից պահանջել մի շարք այլ ծառայություններ։Բայց հանուն այդ նպատակի չարժեր, որ հենց ինքը՝ գլխավոր սցենարիստը, թռչեր օվկիանոսի վրայով և հասներ Երևան։ Հեռախոսային կապը և այլ կոդավորված ալիքները լավ էլ աշխատում են:
Հատկանշական է այն, որ միևնույն ժամանակ Ադրբեջանի և Հայաստանի արտգործնախարարներն են հանդիպել Թբիլիսիում, որը Անդրկովկասում գտնվող ամերիկյան բազան է։ Եվ հնարավոր է, որ Ուիլյամ Բյորնսը շտապում է ինչ որ կերպ ազդել հարևանների առանց այդ էլ երկար երկխոսության ընթացքի վրա։ Բայց պետք է նաև համարձակվել ենթադրել, որ ամերիկացիներին շատ է անհանգստացնում երեք նախագահների՝ Ռուսաստանի, Իրանի և Թուրքիայի, առաջիկա հանդիպումը Իրանում։ Հատկապես համաշխարհային ազդեցության նոր բևեռի՝ ԲՌԻԿՍԻ-ի դիրքերի ամրապնդման ֆոնին, որտեղ մտնել արդեն պաշտոնապես ձգտում է Թեհրանը, ինչպես նաև Թուրքիան Պետդեպարտամենտի վերջին կտրուկ վերջնագրի ֆոնին։ Վաշինգտոնը Անկարայից պահանջում է խզել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, իսկ Թեհրանին ուժով սպառնում է ընդհատել միջուկային նախագծերը։Հայաստանը սահմանակից է և՛ Թուրքիային, և՛ Իրանին։ Այդ իսկ պատճառով եռյակի գագաթնաժողովի մասնակիցները չեն կարող այդ երկիրը չներգրավել իրենց համագործակցության ծրագրերի իրականացման մեջ։ Մասնավորապես, Հայաստանի տարածքով կարող են անցնել այնպիսի կարևոր երթուղիներ, որոնք ուղղակիորեն կկապեն Ռուսաստանը իր գործընկերների հետ։ Ուստի ԱՄՆ-ը չափազանց շահագրգռված է, որ Հայաստանը չմիանա համագործակցության որևէ այնպիսի ծրագրի, որը սկզբունքորեն նոր մթնոլորտ կստեղծեր այդ ենթատարածաշրջանում։ Այդ առաքելությունը հեշտ չէ հաշվի առնելով Հայաստանի կախվածությունը ռուսական բազմակողմ օգնությունից, և Իրանի և այժմ նաև Թուրքիայի հետ տնտեսական կապերի զարգացումը։ Բայց «գայթակղության» համար ընտրվել է փորձառու, լավատեղյակ դիվանագետ, որն ընդունակ է «հասարակ ուլունքներով» ցնցել տեղի քաղաքական գործիչներին։ Ե՛վ Բյորնսի հետ բանակցությունների սերտությունը, և՛ նրա ընդունման մակարդակը վկայում են այն մասին, որ Երևանում բարձրացվել են աշխարհաքաղաքական գլոբալ բնույթի հարցեր։ Թեև չկա այնպիսի գաղտնի բան, որը ակնհայտ չդառնա։ Եվ շուտով, ընդհանուր առմամբ, հայտնի կդառնա, թե ինչի շուրջ է եղել սակարկությունը։
Այնպես որ, եթե վաղը ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի համար մեկ այլ կարևոր բանաձևի քվեարկության ժամանակ ևս Հայաստանի ներկայացուցիչը կրկին ձեռնպահ մնա, ապա դա մեծ զարմանք չպետք է առաջացնի։ Այդպիսին է ակտիվորեն սնուցվող բազմաուղղվածության մոտեցումը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
