ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … Այսշտոկ խաղ

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Այսշտոկը (Eisstock) ավստրիական և գերմանական ալպյան տարածաշրջաններում ձևավորված ավանդական ձմեռային մարզաձև է, որը հաճախ անվանում են նաև «սառցե գնդակախաղ»։ Այն որոշ նմանություններ ունի կյորլինգի հետ․ խաղացողները սառույցի վրայով սահեցնում են ծանր, կլորավուն քարե կամ մետաղական «սկավառակներ» փորձելով դրանք հասցնել թիրախին կամ առավել մոտեցնել թիրախային հատվածին։

Ինչպե՞ս են խաղում Այսշտոկ: Խաղի հիմնական գաղափարը պարզ է․ խաղացողը հատուկ սահող «քարը» նետում կամ սահեցնում է սառույցի վրա դեպի թիրախային գոտի, մրցակիցը փորձում է իր այսշտոկը տեղադրել ավելի լավ դիրքում կամ դուրս մղել հակառակորդի խաղաքարը, հաղթում է այն թիմը կամ խաղացողը, ով սահմանված կանոններով ավելի շատ միավոր է հավաքում։ Ներկայումս գոյություն ունեն անհատական և թիմային մրցաձևեր, իսկ ժամանակակից մրցումներում անցկացվում են նաև ճշգրտության և հեռավորության հետ կապված առանձին վարժություններ։

Այսշտոկի պատմությունը կապվում է Կենտրոնական Եվրոպայի ալպյան շրջանների հետ՝ հատկապես ներկայիս Ավստրիայի և Գերմանիայի հարավային հատվածների հետ։ Խաղի վաղ ձևերը, ըստ պատմական աղբյուրների, տարածված են եղել առնվազն XVI դարից։ Սկզբնական շրջանում այն հիմնականում ձմեռային գյուղական ժամանց էր։ Երբ լճերն ու գետերը սառչում էին, մարդիկ սառույցի վրա հատուկ պատրաստված ծանր փայտե կամ մետաղական առարկաներ էին սահեցնում։

Ժամանակի ընթացքում ձևավորվել են խաղի ավելի հստակ կանոններ և ստեղծվել են համապատասծան սարքավորումներ։ Ավանդական Այսշտոկի խաղաքարը բաղկացած է ծանր կորպուսից, որի ներքևի հատվածը նախատեսված է սառույցի վրա սահելու համար։ Ժամանակակից մարզական տարբերակներում օգտագործվում են ավելի ստանդարտացված սարքավորումներ։ XX դարում Այսշտոկը վերածվել է կազմակերպված մարզաձևի։ Ստեղծվել են ազգային և միջազգային ֆեդերացիաներ, անցկացվել են պաշտոնական մրցաշարեր, իսկ խաղը տարածվել է Ավստրիայից և Գերմանիայից դուրս՝ Եվրոպայի այլ երկրներում։ Այսօր այդ մարզաձևի միջազգային կառույցներից մեկը International Federation Icestocksport (IFI)-ն է։ 

Այսշտոկը հատկապես սերտորեն է կապված Ավստրիայի և Բավարիայի մշակույթի հետ։ Ավստրիայի և Բավարիայի որոշ բնակավայրերում այն ոչ միայն սպորտ է, այլ նաև տեղական ավանդույթի և համայնքային կյանքի մաս։ Ավանդաբար խաղն անցկացվում էր բնական սառույցի վրա՝ սառած լճերում և գետերում։ Արտաքուստ այն կարող է հիշեցնել կյորլինգ, սակայն սարքավորումների կառուցվածքն ու խաղի մի շարք կանոններ տարբեր են։ Այսօր Այսշտոկը պարտադիր չէ խաղալ միայն ձմռանը․ շատ մրցումներ անցկացվում են արհեստական սառցե կամ ասֆալտային հատուկ մակերեսների վրա, սարքավորումների ժամանակակից տարբերակները կարող են ունենալ փոխարինվող սահող հիմքեր, ինչը հնարավորություն է տալիս հարմարեցնել այստոկի շարժման բնույթը տարբեր մակերեսների համար։

Հայաստանում Այսշտոկը տարածում ունեցող մարզաձև չէ, երկրի կլիմայական պայմանները և սառցե մարզաձևերի սահմանափակ ենթակառուցվածքները չեն նպաստել դրա լայն զարգացմանը։ Այնուամենայնիվ, Հայաստանում առկա են ձմեռային մարզաձևերի համար նախատեսված սառցադաշտեր, և տեսականորեն Այսշտոկ հնարավոր է կազմակերպել արհեստական սառույցի վրա՝ որպես նոր մարզական կամ ժամանցային ուղղություն։

activities-1-16.webp

Կ.Խաչիկյան

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey SmbatyanApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Sergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldNew Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music AcademiesScholarship recipients of the “Armenian Virtuosos” Program participated in the Järvi Academy and Pärnu Music Festival in Estonia, representing Armenia on the international stageInternational Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” FoundationLusine Yeghiazaryan joins the Board of Trustees of the Music for the Future FoundationYoung Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony OrchestraYoung Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to MoscowThe Sound of Artsakh in the USAEducational Trip and First U.S. Concert of the Music for Future Foundation’s Young MusiciansEmpowering the Next Generation of Armenian Talents: “Music for Future” Foundation’s First Concert in the U.S.DIALOG Organization - Partner of the “Born in Artsakh” ProgramDIALOG Organization - Partner of the “Born in Artsakh” Program“Past”: A Publicly Funded Concert for the Privileged Few? With a Mission to Preserve Armenian Heritage: AraratBank Sponsors the "Artsakh" Orchestra Concert Ardshinbank Donates 120 Million AMD to the Hayastan All-Armenian FundAndron Participates in the Tomorrow Mobility World Congress 2024: Driving Innovation in E-MobilityKhachaturian International Youth Competition launched in China with performance by “Music for Future” Foundation’s Cellist Mari HakobyanNew promotion from AMIO BANK for international SWIFT transfers Shtigen Group is Ready to Support the Development of the Capital Market in Armenia 100% shares of Instigate Semiconductor CJSC is now owned by Microchip Technology inc.Exclusive evening on March 1
Most Popular