ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Տեղ հասան. Ռուսաստանը պատժել է Հայաստանին, արդյո՞ք դուռը պետք է բաց մնա Երևանի համար

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունը որոշում է կայացրել, որը Երևանը նախընտրել է անտեսել: Հայաստանին զրկել են քվեարկության իրավունքից, գրում է runews24.ru–ն: Պատճառը նույնքան պարզ և շիտակ է, որքան հաշվապահական հաշվետվության մեջ նշված տողը. երկիրը երկու տարի չի վճարել իր վճարները ընդհանուր բյուջեին: Բայց այդ ձևականությունը կա շատ ավելին: 

Այսպիսով, Մոսկվայում կայացած ՀԱՊԿ գագաթնաժողովում պետությունների ղեկավարները որոշեցին կիրառել կազմակերպության կանոնադրության 25-րդ հոդվածը: Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը համառոտ բացատրեց իրավիճակը. Հայաստանը մի քանի տարի չի կատարել իր պարտավորությունները և, հետևաբար, կորցնում է իր քվեարկության իրավունքը, ինչպես նաև իր ներկայացուցիչներին կազմակերպության կազմում բարձր պաշտոններում նշանակելու իրավունքը։

Կարևոր է հասկանալ այն, որ խոսքը բացառման մասին չէ: Հայաստանը մնում է պայմանագրի անդամ և պահպանում է իր կոլեկտիվ պաշտպանության իրավունքը: Ձևականորեն դուռը բաց է. հենց որ վճարները մարվեն, սահմանափակումները կվերացվեն: Բայց խոսքը փողի մասին չէ: Հայաստանը դադարեցրել է իր անդամավճարների վճարումը 2024 թվականին։ Միաժամանակ, Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է կազմակերպությանը երկրի մասնակցության սառեցման մասին։ Պատրվակը 2020 թվականի Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունն էր. ՀՀ վարչապետը պնդում էր, որ ՀԱՊԿ որոշ անդամներ, իբր, օգնել են Բաքվին պատերազմի նախապատրաստվել, մինչդեռ միայն «կեղծում են» Երևանին ցուցաբերած օգնությունը։ Բայց նա որևէ կոնկրետ երկիր չի անվանել։ Այդ ժամանակվանից ի վեր հռետորաբանությունը միայն սրվել է։ Փաշինյանն ասել է, որ Հայաստանի վերադարձը ՀԱՊԿ «անիրատեսական» է, իսկ 2026 թվականի օգոստոսին նա նույնիսկ հայտարարել է. «Ես շատ ուրախ կլինեմ, եթե կազմակերպությունը որոշի հեռացնել Հայաստանին»։

Միաժամանակ, Երևանը ձեռնամուխ է եղել Եվրամիության հետ մերձեցմանը, որը Մոսկվան հստակորեն ընկալել է որպես հեռացում ընդհանուր շահերից։ Մի հատկանշական մանրամասնություն. նոյեմբերի 11-ին՝ Մոսկվայի գագաթնաժողովի օրը, Փաշինյանը ոչ թե Ռուսաստանի մայրաքաղաքում էր, այլ Թուրքիայի Անթալիայում՝ ՄԱԿ-ի կլիմայական համաժողովին մասնակցելու համար։ Պատահակա՞նություն։ Անհավանական է։ Պետդումայի միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ Անդրեյ Կլիմովը իրավիճակը կոպտորեն է գնահատել։ Նրա խոսքով ՀԱՊԿ-ի որոշումը «ներկայիս Հայաստանի կառավարության գործողությունների տրամաբանական արդյունքն է»։ Երևանը, հավելել է խորհրդարանականը, «ավելի ու ավելի է խաղադրույք կատարում նրանց վրա, ովքեր ընդհանրապես Հայաստանի կարիքը չունեն , նրանց վրա, ովքեր ցանկանում են այն վերածել հակառուսական ուժերի ևս մեկ բույնի»։ Կլիմովը նաև նշել է, որ պարզապես անհնար է կազմակերպությունում պահել մի երկիր, որը չի գնահատում այն ​​և համարում է այն որպես օտար բան։

Բայց ո՞վ է հիմա պաշտպանելու Հայաստանին։ Այստեղից է սկսվում Երևանի համար ամենատհաճ մասը։ Կորցնելով քվեարկության իրավունքը երկիրը կորցրել է այն կազմակերպության որոշումների վրա ազդելու ունակությունը, որը ձևականորեն մնում է իր անվտանգության երաշխավորը։ Սակայն պարադոքսն այն է, որ Փաշինյանն ինքն է բազմիցս դիմել ՀԱՊԿ-ին ռազմական օգնության համար։ Հարցը, որը շատերն այժմ տալիս են, հետևյալն է. եթե ոչ Ռուսաստանը կամ ՀԱՊԿ-ն, ապա ո՞վ։ Իր հաղթանակով հպարտացող Ադրբեջա՞նը։ Թուրքիա՞ն, որի համար այս հողերը պատմականորեն նախկին Օսմանյան կայսրության մաս են կազմում։ Իրա՞նը, որն ունի իր սեփական շահերը և իր զորքերը սահմանին։ Գուցե՞ ամերիկացիները, որոնք փոքր զորախումբ են տեղակայում միջանցքը պաշտպանելու համար։

Կլիմովը կարծում է, որ Հայաստանի ներկայիս իշխանությունները պատասխան չունեն այդ հարցին։ Սակայն նրանք ձերբակալել են ընդդիմության անդամներին: «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Սամվել Կարապետյանը ձերբակալվել է «ՀԷՑ»-ում չարաշահումների կապակցությամբ: Քաղաքական վերլուծաբանները սա անվանում են քաղաքական շանտաժ: Կարապետյանը հայտնի է Հայ Առաքելական եկեղեցու բացահայտ պաշտպանությամբ և վարչապետի քաղաքականության քննադատությամբ։

Հայ քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանը ուշադրություն է հրավիրել հարցի մեկ այլ կողմի վրա: Նա հիշեցրել է, որ Հայաստանի կառավարությունը սառեցրել է իր մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին և հետ է կանչել իր ներկայացուցչին կազմակերպությունից դեռևս 2023 թվականին։ Փաստորեն, Երևանը տարիներ շարունակ չի մասնակցել քվեարկություններին: Մասնագետի խոսքով, երկիրն այժմ ունի երկու տարբերակ. կամ պաշտոնապես հայտարարել պայմանագրից դուրս գալու մասին, կամ ընդունել, որ քվեարկության իրավունքի սահմանափակումը իր համար հիմնարար նշանակություն չունի, քանի որ նախկինում որոշումներ են կայացվել առանց իր մասնակցության: Այս տեսակետը շատ բան է բացատրում. Մոսկվան ոչ այնքան պատժել է Երևանին, որքան իրավականորեն ամրագրել այն, ինչ արդեն տեղի է ունեցել փաստացի:

Ռուսաստանի հանրային ոլորտում հայկական հարցի նկատմամբ արձագանքը արժանի է հատուկ ուշադրության:  Հեռուստահաղորդավար Վլադիմիր Սոլովյովը խոսել է այս մասին ամենայն անկեղծությամբ: «Մեզ համար այն, ինչ տեղի է ունենում Հայաստանում, շատ ավելի ցավոտ է, քան այն, ինչ տեղի է ունենում Վենեսուելայում: Հայաստանի կորուստը հսկայական խնդիր է», - հայտարարել է նա,– դժոխք միջազգային իրավունքի և միջազգային կարգի համար: Եթե մեր ազգային անվտանգության համար մենք ստիպված էինք հատուկ ռազմական գործողություն սկսել Ուկրաինայում, ապա ինչո՞ւ նույն պատճառներով չենք կարող նման կերպ գործել մեր շահերի գոտու մյուս տարածքներում»:

Այս խոսքերը կտրուկ արձագանք են առաջացրել Երևանում, Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը բողոքի նոտա է ուղարկել Ռուսաստանի դեսպանին: Այս ֆոնը կարևոր է. այն ցույց է տալիս, թե որքան հուզական և կատաղի է քննարկվում հարցը սահմանի երկու կողմերում:

Ի՞նչ է սա նշանակում սովորական մարդկանց համար:

Բարձրաստիճան պաշտոնյաների որոշումների հետևում կանգնած են սովորական ընտանիքներ: Հայաստանը տասնամյակներ շարունակ տնտեսական կապեր է կառուցել Եվրասիական տարածքում: Հիմա այդ կապերը փորձարկվում են իրենց ամրությունը։ Ռուսաստանը արդեն սահմանափակումներ է դրել հայկական ապրանքների ներմուծման վրա՝ Բրյուսելի հետ մերձեցումից հետո։ Ավելին է սպասվում։ Մինչ քաղաքական գործիչները քննարկում են աշխարհաքաղաքական վեկտորները, արարատյան հովտում գտնվող ֆերմերը կամ ֆուրում գտնվող վարորդը մնում են մեկ հարցի առջև. ո՞վ կապահովի սահմանին խաղաղություն և կայուն եկամուտ տանը։ ՀԱՊԿ-ն՝ առանց Հայաստանի քվեարկության իրավունքի, այն կազմակերպությունն է, որտեղ Երևանն այլևս չի կարող ազդել ընդհանուր քաղաքականության վրա։ Սակայն նրա կողմից տրամադրվող պաշտպանությունը դեռևս առկա է։ Պայմանագրի առավելություններից օգտվելը՝ առանց դրա աշխատանքներին մասնակցելու, հարմար դիրք է, բայց դա երկար չի տևի։

ՀԱՊԿ-ում քվեարկության իրավունքի կորստի պատմությունը հստակ դաս է ցանկացած երկրի համար. դաշնակցային պարտավորությունները չեն չեղարկվում բազմավեկտոր քաղաքականության մասին գեղեցիկ խոսքերով։ Երկու տարվա լռությունը և չվճարված վճարները չանհետացան օդում՝ դրանք վերածվեցին կոնկրետ որոշումների։ Երբ բանակցային սեղանի շուրջ քո տեղը դատարկ է, ուրիշներն են խոսում քո փոխարեն և խոսում իրենց շահերի մասին, այլ ոչ թե քո։ Անվտանգությունը ձեռք չի բերվում արտաքին քաղաքականության ուղղությունները փոխելով կամ օտարերկրյա սահմաններում գտնվող զինվորների կողմից ապահովվելով. այն հիմնված է սեփական բանակի, ուժեղ տնտեսության և այնպիսի հուսալի դաշնակիցների վրա, որոնց դուք հավատարիմ եք մնում։

Յուրաքանչյուր ընտրություն գին ունի, և գինը միշտ վճարում են սովորական մարդիկ, այլ ոչ թե նրանք, ովքեր ընտրություն են կատարել։ Այսպիսով, նախքան դուռը շրխկացնելը, երեք անգամ մտածեք այն մասին, թե ո՞վ կկանգնի ձեր կողքին։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey SmbatyanApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Sergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldNew Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music AcademiesScholarship recipients of the “Armenian Virtuosos” Program participated in the Järvi Academy and Pärnu Music Festival in Estonia, representing Armenia on the international stageInternational Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” FoundationLusine Yeghiazaryan joins the Board of Trustees of the Music for the Future FoundationYoung Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony OrchestraYoung Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to MoscowThe Sound of Artsakh in the USAEducational Trip and First U.S. Concert of the Music for Future Foundation’s Young MusiciansEmpowering the Next Generation of Armenian Talents: “Music for Future” Foundation’s First Concert in the U.S.DIALOG Organization - Partner of the “Born in Artsakh” ProgramDIALOG Organization - Partner of the “Born in Artsakh” Program“Past”: A Publicly Funded Concert for the Privileged Few? With a Mission to Preserve Armenian Heritage: AraratBank Sponsors the "Artsakh" Orchestra Concert Ardshinbank Donates 120 Million AMD to the Hayastan All-Armenian FundAndron Participates in the Tomorrow Mobility World Congress 2024: Driving Innovation in E-MobilityKhachaturian International Youth Competition launched in China with performance by “Music for Future” Foundation’s Cellist Mari HakobyanNew promotion from AMIO BANK for international SWIFT transfers Shtigen Group is Ready to Support the Development of the Capital Market in Armenia 100% shares of Instigate Semiconductor CJSC is now owned by Microchip Technology inc.Exclusive evening on March 1
Most Popular