Տնտեսությունը դուրս չի եկել ճգնաժամային իրավիճակից
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Նոյեմբերի 1-ից Ազգային ժողովի մշտական հանձաժողովներում ընթանում են 2022 թվականի բյուջեի նախագծի քննարկումները։
Ըստ այդ նախագծի՝ 2022 թվականին կունենանք ՀՆԱ-ի 7 տոկոս աճ։
Այս թեմայով զրուցել ենք ԵՊՀ Կառավարման և գործարարության ամբիոնի վարիչ, տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանի հետ։
Խոսելով քննարկվող բյուջեի նախագծի մասին, տնտեսագետը ասաց, որ ինչպես նախորդ 3 տարիների դեպքում, այնպես էլ 2022 թվականի բյուջեի մասին օրենքի նախագծում որևէ արմատական փոփոխություն չկա, և այն նույնությամբ կրկնում է այն բյուջետային քաղաքականությունը, ինչի համար այս իշխանությունը քննադատում էր նախորդ իշխանություններին։
Ըստ Խաչատրյանի՝ թեև 2022 թվականի բյուջեով Կառավարությունը նախատեսել է 7 տոկոս տնտեսական աճ և 440 միլիարդ դրամով ավելի եկամուտներ, սակայն ակնհայտ է՝ տնտեսությունը դրան հասնելու ներուժ չունի։
«Խնդիրը կայանում է նրանում, որ նման ծավալի հարկային հավաքագրման Կառավարությունը գնալու է տնտեսվարողներին հարկային տեռորի ենթարկելու ճանապարհով, որովհետև այլ ճանապարհ չկա։ Որքան էլ Ազգային վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով աճ ունենք, սակայն տնտեսվարողները պնդում են, որ տնտեսությունը դուրս չի եկել ճգնաժամային իրավիճակից, ու այդ արձանագրված աճը բացառապես բարձր գնաճի հաշվին է։ Այո՛, ժողովուրդը շատ է սպառում, բայց դա անում է բացառապես իր խնայողությունների և դրսից եկող տրանսֆերտների ավելացման հաշվին, որովհետև Հայաստանում մարդիկ սկսել են ավելի քիչ վաստակել, իսկ որոշ դեպքերում՝զրկվել իրենց եկամուտների աղբյուրներից։ Բարձր գնաճից տուժում են ցածր եկամուտներ ունեցող մարդիկ, իսկ Կառավարությունն ու բարձր եկամուտներ ու կապիտալ ունեցողներն այս բարձր գնաճից միայն շահում են»։
Տնտեսագետի համոզմամբ՝ հարկերը հավաքելու հարցում Կառավարության հույսն այս պահին բացառապես գնաճն ու տեռորն է, որովհետև Հայաստանը խոշոր ներդրողների համար դարձել է բացառապես ոչ նպաստավոր ու անկանխատեսելի միջավայր։ Անդրադառնալով իր այս գնահատականին հակադրվող մեկ այլ տեսակետի՝ էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանի հայտարարությանը, թե ներդրումները հորդում են Հայաստան, Կառլեն Խաչատրյանը նախ այս ու նմանատիպ այլ հայտարարությունները բնորոշեց որպես անպատասխանատվության արդյունք, որովհետև շատ հաճախ պաշտոնի առաջխաղացում են ունենում և այս կամ այն պաշտոնին են մնում՝ պայմանավորված քաղաքական ուժին ծառայելու իրենց ունակություններով և ամբոխահաճո հայտարարություներով։
«Վահան Քերոբյանը հավանաբար չի տեսել վիճակագրական այն տվյալները, որոնք ցույց են տալիս, թե կապիտալի ինչպիսի՞ արտահոսք է տեղի ունենում մեր երկրում։ Մեր երկրում գլոբալ ներդրումային ֆոնն էնպիսին չէ, ինչպիսին ներկայացնում են»,- ասաց Խաչատրյանը՝ հիշեցնելով, որպես ամենաթարմ օրինակ՝ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի շուրջ կատավողը, ինչը ևս չի կարող ներդրումային միջավայրի վրա դրական ազդել։
«Ի դեպ, դա միակ դեպքը չէ. մուրճի կիրառումն ու ներդրողներին ԱԱԾ աշխատակից կցելը, բիզնեսմենից հանցագործ կերպար ստանալը չի կարող օբյեկտիվորեն մեր միջազգային վարկանիշի վրա դրական ազդել ու ներդրողին գրավել։ Իսկ եթե ստացվի այնպես, որ, օրինակ, Զանգեզուրի կոմբինատի՝ վարչապետի աշխատակազմին նվիրաբերված բաժնետոմսերի տերը դառնա, օրինակ, այլ գործարար, ապա դա լինելու է արդեն պարզ սեփականության վերաբաշխում։ Ի դեպ՝ բյուջեի քննարկումների ժամանակ խոսեցին, որ Դատախազության աշխատակիցների պարգևավճարների ու աշխատավարձերի ֆոնդը բարձրացնում են 120 տոկոսով, սա խոսում է այն մասին, որ իշխանությունն այդպես իր հավատարիմ մարդկանց բանակն է ստեղծում, որ քաղաքական ցանկացած որոշում դարձնի իրականություն»,- ասաց տնտեսագետը։
Սոնա Գիշյան
