Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ն պետք է վերադառնան Արցախի կարգավորման գործընթացին

Նախօրեին ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանն ասել է, որ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ քննարկում է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման հնարավորությունը: Այս թեմայով զրուցել ենք թուրքագետ Հակոբ Չաքրյանի հետ։

 

Հարցին, թե արդյո՞ք հայկական կողմը Թուրքիայից իսկապես դրական ազդակներ է ստանում թուրքագետը ասել է․ «Հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավման հարցը այսպես կոչված ռուս դաշնակիցների հետ քննարկելը, որոնք չարանենգ թշնամուց ոչնչով չեն տարբերվում, ինքնին սխալ է, որովհետև այդ հարաբերությունները ներքաշվում են Պուտին-Էրդողան քաղաքական սակարկությունների մեջ: Հետևաբար ինչո՞ւ եք Ռուսաստանի հետ քննարկում: Ասենք, դուք քննարկում եք, ու հանկարծ Էրդողանը մի սանձարձակ հայտարարություն արեց, և ռուս-թուրքական հարաբերությունները սրվեցին: Թուրքիայից ստացած, այսպես կոչված, դրական ազդակները արդեն դառնում են ի չիք: Երկրորդ, ուզում եմ անդրադառնալ «դրական ազդակների» թեմային: Այն, որ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում Էրդողանը հայտարարել է, որ Թուրքիան այս պատերազմին մասնակցում է, որպեսզի վերջնական ավարտին հասցնի երիտթուրքերի 1915-ին սկսած գործը, ինքնին արդեն ազդակների անկեղծությունը կասկածելի է դարձնում: Էրդողանը հո՞ չի փոխվել այս ամիսների ընթացքում: Նույնկերպ դա Ռուսաստանին է վերաբերում, որովհետև այդ լկտի հայտարարությունից հետո Պուտինն ամենայն լկտիությամբ Էրդողանին հռչակեց իր լավագույն ընկերը: Մի քանի օրից էլ հայտարարեց, թե՝ ես իրեն իմ լավագույն ընկեր հռչակեցի, որովհետև ի տարբերություն եվրոպացի առաջնորդների, իր խոսքի տերն է: Ո՞ր խոսքի, հայ ժողովրդին կրկնակի ցեղասպանության ենթարկելու խոսքի՞: Գուցե իրեն ուրիշ խոսքեր է տվել: Համենայն դեպս Էրդողանն ու Պուտինը համագործակցում են և բանակցություններում քաղաքական սակարկություններ են արվում, Պուտինն էլ Հայաստանին օգտագործում է որպես սակարկությունների միջոց: Այսինքն սակարկությունների ժամանակ կողմերն իրար ինչ-որ բաներ են մատուցում, երկուսն էլ ինչ-որ բաներ զիջում են: Պուտինը ոչ մի բան էլ չի զիջում, զիջում է Հայաստանի ու հայ ժողովրդի հաշվին: Հետևաբար, նրան ռուս-թուրքական հարաբերություններին խառնելը խիստ վտանգավոր է: Հետո պետք է հաշվի առնել, որ 2014 թվականին ՌԴ-ն վտարվել է «Մեծ ութնյակից», ինչը նշանակում է, որ Ռուսաստանն այլևս մեծ տերություն չի համարվում: Վտարվել է, որովհետև երկիրը տնտեսական աճ չի արձանագրել: ՌԴ-ի տնտեսությունը կազմալուծված է, արդյունաբերությունը լիարժեք քայքայված, այդպիսի երկրները չեն կարող մեծ տերություն կոչվել, ոչ էլ Պուտինի՝ նախկին խորհրդային հանրապետություներն իրեն միացնելու ծրագիրը հաջողություն կունենա: Դրա համար պետք է հզոր տնտեսություն ունենաս, որ քեզ միանալը գրավիչ լինի այդ հանրապետությունների համար: Այդ դեպքում կարող են մտածել՝ դե ՌԴ-ում կենսամակարդակը բարձր է, մեր կենսաթոշակները, աշխատավարձերը կբարձրանա, գոնե մի մասին դա կձգի: Հիմա Հայաստանում դուրս եկեք փողոց և հարցրեք մարդկանց, չհաշված ռոբերտականներին կամ սերժիկականներին, որևէ մեկը չի ասի՝ գնանք միանանք Ռուսաստանին: Այսինքն դա անպայման կբախվի ժողովրդի դիմադրությանը: Ինչ վերաբերում է վարչապետին, որ ընդառաջում է, ես մի անգամ նշել էի, որ այդ ընդառաջելը, հավանաբար, Մոսկվայի հորդորներով է: Ու հիմա ԱԽ քարտուղարի ասածը հաստատում է իմ մի քանի ամիս առաջ ասածը: Ես գրել էի՝ ելնելով Մարիա Զախարովայի հայտարարություններից, որ դիմել էր Հայաստանին, որ Մոսկվան պատրաստ է նպաստել հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավմանը: Այդտեղից հասկանալի էր, որ զանգում են Փաշինյանին ու ասում՝ արձագանքեք կամ ընդառաջեք Էրդողանին: Մեկ այլ վտանգավոր բան կա այդ հարաբերություններում. Եթե հիշում եք, Պուտինը մի երկու շաբաթ առաջ հայտարարեց, որ Ղարաբաղի խնդրի կարգավորման համար 3+3 ձևաչափը առաջարկեց: Այսինքն Ռուսաստան-Հայաստան-Ադրբեջան և մյուս կողմից Թուրքիա-Վրաստան-Իրան: Սա ի՞նչ է նշանակում: Այս պատերազմի միջոցով ԱՄՆ-ին ու Ֆրանսիային փաստի առջև կանգնեցրեց, փաստորեն նրանք դուրս մղվեցին Արցախի հիմնահարցի կարգավորման գործընթացից: Հետո Բայդենը հայտարարեց, որ մենք վերադարձել ենք տարածաշրջան, ինչը ենթադրում է վերադարձ նաև Հարավային Կովկաս: Այսինքն և Ֆրանսիան, և ԱՄՆ-ն պետք է վերադառնան կարգավորման գործընթացին, որովհետև դա որոշված է ՄԱԿ-ի ԱԽ վճռով: Առանց այդ որոշման զորք մտցնելը, թեկուզ խաղաղապահ կոչված, չի կարելի: Դա պետք է որոշի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը, իսկ եթե նման որոշում չկա, ապա Արցախում ռուսական այսպես կոչված խաղաղապահ ուժերը կոչվում են օկուպացիոն կամ ագրեսիվ զորքեր: Իրականում դրանք խաղաղապահներ չեն, պատժիչ ջոկատներ են: Եթե հիշում եք, մերոնք Քելբաջարում 3 հատ գերի էին վերցրել, ռուս զինվորները եկել, նրանց վերցրել ու տարել, հանձնել էին Ադրբեջանին: Այն դեպքում, երբ մենք Ադրբեջանում 370-ից ավելի ռազմագերիներ ունենք: Անհետ կորածների թիվն էլ չգիտենք: Ես զարմանում եմ, այդ մարդիկ հո՞ պարաշյուտով չեն իջել այնտեղ: Եկել են զորամաս, զենք են ստացել, ստորագրել են, ո՞նց չգիտեն: Շատ լավ էլ գիտեն, ուղղակի չեն ուզում ասել, Պուտինին են խնայում: Քանի որ նա է սանձազերծել այս 44-օրյա պատերազմը մեր դեմ, չեն ուզում, որ ժողովրդի մեջ Պուտինի կամ ՌԴ-ի հանդեպ ավելի մեծ լինի ատելությունը»: