էրդողանը վերցնում է «հայկական հենակետը» Պուտինից

svpressa.ru-ն գրում է, որ Սարաևոյից վերադարձող Թուրքիայի նախագահ էրդողանը ինքնաթիռում  լրագրողներին հայտարարել է, որ Թուրքիան պատրաստ է Հայաստանի հետ հարաբերությունների աստիճանական կարգավորման: Ավելի վաղ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն էր հայտարարել, որ տարածաշրջանային խաղաղության համատեքստում դրական ազդակներ է տեսնում Թուրքիայից:

«Էրդողանը պարզապես օգտագործում է իրեն ընձեռված հնարավորությունը, - այդ ամենը մեկնաբանել է Ռուսաստանի կառավարությանն առընթեր ֆինանսական համալսարանի զանգվածային հաղորդակցության և մեդիա բիզնեսի ամբիոնի դոցենտ Գևորգ Միրզայանը,- Հայաստանում հիմա անկումային տրամադրություններ են, երկիրը պարտվել է պատերազմում, ղեկավարը վարչապետ-կապիտուլյանտն է, որը իրականացնում է Ռուսաստանի ազդեցությունը փոքրացնելու արևմտյան ռուսաֆոբների պահանջը, և Էրդողանը հայերին հրավիրում է համաձայնության գալ  Թուրքիայի պայմաններով: Իսկ ընդհանրապես, թուրքական շահերի տեսանկյունից նա ամեն ինչ ճիշտ է անում»:

Հարց.- ավելի վաղ Փաշինյանն ասել էր, որ տեսնում է դրական ազդակներ Թուրքիայի կողմից տարածաշրջանային խաղաղության համատեքստում: Որո՞նք են դրանք: Ինչպե՞ս հասկանալ նրա դիրքորոշումը: 

Պատասխան.- ըստ Փաշինյանի Հայաստանն արգելափակման պայմաններում չի կարող շարունակել իր գոյությունը, և որ պաշարված բերդի ռազմավարության շրջանակներում ամրապնդվելու փոխարեն ավելի լավ է պարզապես կապիտուլյացիայի գնալ: Նույն տեսակետը կիսում է նաև հայ բնակչության մի զգալի մասը, դա իրենց իրավունքն է: Հայերը միակը չեն, ովքեր նման կերպ կորցրել են իրենց ազգային արժանապատվությունը: Օրինակ սերբերը Կոսովոյից հետո նույնն են արել:

Հարց.- ի՞նչ պայմաններով է Էրդողանը տեսնում հարաբերությունների կարգավորումը: 

Պատասխան.- լքել Ղարաբաղը, հրաժարվել ցեղասպանության գաղափարից, բացել տրանսպորտային միջանցքները, բացել շուկան, հրաժարվել Ռուսաստանի հետ դաշինքից, ավելի շատ տարածքներ հանձնել Ադրբեջանին: Ընդհանրապես, Թուրքիայի և Արևմուտքի շահերի ամբողջական ցանկը շատ լայն է: Մի կողմից դա ամոթ է հայերի համար, բայց մյուս կողմից նրանք իրենք են կրկին ընտրել Փաշինյանին, և տեղ են հասել: 

Հարց.- իսկ ի՞նչ պայմաններ կարող է առաջ քաշել Հայաստանը:

Պատասխան.- ոչինչ: Գուցե թե Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջոցով տրանսպորտային միջանցքների բացում, որոնք Անկարան և Բաքուն կարող են փակել ցանկացած պահի: Ղարաբաղի կարգավիճա՞կ: Հիմա դա ոչ ոք չի տա: Հայաստանը պայմաններ դնելու ո՛չ ուժ ունի, ո՛չ կամք: Հերթական անգամ, դա հայերի որոշումն էր ընտրություններում:

Հարց.- բացի Էրդողանից, ո՞ւմ է ձեռնտու այս ամենը: Գուցե Ռուսաստանի՞ն: 

Պատասխան.- դա պետք է  Էրդողանին, Ադրբեջանին, Արևմուտքին: Ռուսաստանին ձեռնտու չէ, և ոչ այն պատճառով, որ Հայաստանը ավելի քիչ կախված կլինի Մոսկվայից, ինչպես պնդում են որոշ ռուսաֆոբներ: Պարզապես Հայաստանը Ռուսաստանի դաշնակիցն է, և նրա հանձնվելը ամոթ է նաև Մոսկվայի համար: Սա հեղինակության կորուստ է, քանի որ դաշնակիցները կտեսնեն, որ Մոսկվան չի պաշտպանել Հայաստանին: Եվ ոչ ոք չի հասկանա այն, որ Հայաստանն ինքն է որոշել: 

Հարց.- կա՞ վտանգ, որ Հայաստանն կընկնի թուրքական ազդեցության գոտի: 

Պատասխան.- Հայաստանը ավելի շուտ կընկնի Արևմուտքի ազդեցության գոտի: Նրանք ամեն դեպքում չեն սիրում Թուրքիային, սակայն Արևմուտքում Փաշինյանին և նրա արևմտամետ շրջապատին ընկալում են որպես Ռուսաստանին փոխարինող: Իսկ Մոսկվան, ավաղ, ոչինչ չի անում դրա դեմ: 

«Առայժմ սա ավելի շուտ երկու երկրների հասարակական կարծիքի նախապատրաստում է կապակցված տարածաշրջանում տրանսպորտային հաղորդակցության արգելափակման թեմայի հետ, - իր մեկնաբանությունն է ներկայացրել  Քաղաքական և տնտեսական հաղորդակցությունների գործակալություն առաջատար վերլուծաբան Միխայիլ Նեյժմակովը,- բանն այն է, որ Թուրքիայում տեղեկատվական օրակարգն այժմ բավական խնդրահարույց է Էրդողանի համար: Մամուլը քննարկում է Աֆղանստանից այդ երկիր փախստականների հոսքի ավելացման հավանականությունը: Հասկանալի է, որ Երևանի հետ երկխոսություն հաստատելու թեման կարող է դառնալ թուրքական ընդդիմության քննադատության առիթ: Ներքին լսարանի համար  Հարավային Կովկասում հաղորդակցությունների ապաշրջափակման բոլոր դրական կողմերը ոչ մի կերպ չեն ծածկի միգրացիոն ճգնաժամի խնդրահարույց թեման: Բայց Էրդողանի համար օբյեկտիվ շահերի տեսանկյունից դրական օրակարգի ևս մեկ թեման ավելորդ չի լինի»:

Հարց.- իսկ արդյո՞ք հարաբերությունները կարգավորվելու են Թուրքիայի պայմաններով: Պատասխան.- Անկարայի տեսանկյունից, առավելագույն ծրագրի շրջանակներում Երևանի կողմից պետք է լինի նաև Կարսի պայմանագրի ճանաչումը: Բայց տարածաշրջանում հաղորդակցության ապաշրջափակման հարցի քննարկման շրջանակներում հնարավոր են Անկարայի և Երևանի որոշ քայլեր միմյանց նկատմամբ, առանց այլ հարցերի լուծման:

Հարց.- Հայաստանը պատրա՞ստ է դրան: Հաղթելով ընտրություններում  Փաշինյանը քարտ-բլանշ ստացե՞լ է որևէ գործողության համար:

Պատասխան.- այստեղ կարող եք հիշել, որ Փաշինյանի կողմից Թուրքիայի հետ երկխոսություն հաստատելու մասին հայտարարություն հնչել է դեռ 2018 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո: Պետությունների և կառավարությունների ղեկավարների համար սովորական մարտավարություն է ընտրություններից կարճ ժամանակ անց  այնպիսի թեմաներ առաջ քաշելը, որոնք, ամենայն հավանականությամբ, կդառնան հակառակորդների բուռն քննադատության աղբյուր: Սակայն ինչպես ցույց է տվել Հայաստանի վերջին իրադարձությունները, այդ երկրում ընդդիմությունը դեռ չունի բավարար մոբիլիզացիոն ռեսուրսներ այնպիսի բողոքի ակցիաներ իրականացնելու համար, որոնք իսկապես սպառնալից կլինեն իշխանափոխության տեսանկյունից: Սակայն դա չի նշանակում, որ Բաքվի հետ բանակցությունների և Անկարայի հետ պոտենցիալ երկխոսության վերաբերյալ Փաշինյանի հասցեին խիստ քննադատություն չի լինի: