Ադրբեջանը սեփական նպատակներին հասնելու և ճնշումն ուժեղացնելու համար, իրականացնում է Սյունիքում և Տավուշում տեղի ունեցող գործողությունները
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Վերջերս կայացավ Պուտին-Ալիև հանդիպումը, որից հետո Պուտինը բավական դրական գնահատական հնչեցրեց: Նա Ալիևին շնորհակալություն հայտնեց կարգավորման հարցում փոխզիջումային լուծումներ գտնելու համար՝ ասելով, որ եթե ուզում եք կարգավորում, ապա պետք է գնալ փոխզիջումների ճանապարհով: Իսկ Փաշինյանին ասել էր, որ ցավոտ որոշումներ պետք է կայացվեն:
Այս թեմայով զրուցել ենք քաղաքագետ Ալեքսանդր Մարգարովի հետ։
Հարցին, թե ինչպես է գնահատում այս հանդիպումները և ինչ խնդիրների մասին է խոսքը` քաղաքագետը պատասխանել է․ «Չգիտեմ, թե որքանով է դա ճիշտ, բայց տպավորությունն այնպիսին է, որ այն փոխզիջումները, որոնց մասին Պուտինն ասում է Ալիևին և բարդ լուծումները, որոնց մասին նա ասում էր Փաշինյանին, տեսականորեն խոսքը հնարավոր է նույն երևույթների մասին է: Բայց խնդիրն այն է, որ այդ երևույթների շուրջ որոշումների բովանդակությունը ամեն կողմի համար կարող է ունենալ տարբեր նշանակություն: Ընդհանուր առմամբ,եթե գնահատենք, մենք կարող ենք միայն ենթադրել, որ հիմնական քննարկումները մեր վարչապետի և Ալիևի հետ տեղի են ունենում մեզ համար, համենայնդեպս, մի քանի առանցքային խնդիրների շուրջ: Եթե այդ հարցերի մեջ որպես հիմնական առանձնացնենք Արցախի հարցը, ապա և՛ Հայաստանի, և՛ Արցախի, և՛ Ադրբեջանի համար մինչև հիմա մենք չունենք վերջնական պայմանագիր: Եթե մենք խոսում ենք արցախահայության և Արցախի մասին, միշտ ասում ենք, որ իրենք իրենց որոշումը կայացրել են, վերահաստատել են, բայց կյանքը դրեց լուրջ խնդիրներ, մարտահրավերներ և, ըստ էության, հարցերը, որոնց լուծումներն իրոք բարդ են, և առաջնայինը հենց այն խնդիրն է, որը վերաբերում է Արցախին: Արդյոք փոխզիջումն այստեղ լինելու է Ադրբեջանի համար այս կարգավիճակի շարունակական լինելը և ռուսական խաղաղապահ զորքերի առկայությունը ոչ միայն այս 4,5 տարում, այլ նաև հետագայի համար: Սա կարող է լինել խնդիրներից մեկը, որ քննարկվում է եռակողմ կամ բազմակողմ ձևաչափերով: Այսինքն, այստեղ տարբերակներից մեկը Արցախի իշխանության վերահսկողության տակ գտնվող տարածքի հետագա կարգավիճակն է, և խնդիրը, որն անհրաժեշտ է քննարկել հետագայում, հենց կարգավորումն է:
Մյուսը տեսականորեն այն խնդիրն է, որն ստեղծվել է անմիջականորեն հայ-ադրբեջանական սահմանին դեկտեմբերի 10-ից հետո: Հարցն այն է, թե ինչպես պետք է կարգավորվի սահմանի դելիմիտացիայի և դեմարկացիայի խնդիրը, որն առկա է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև: Ադրբեջանը սեփական նպատակներին հասնելու և ճնշումն ուժեղացնելու համար, բնականաբար, իրականացնում է այն գործողությունները, որոնք տեսնում ենք Սյունիքից մինչև Տավուշ, այն բոլոր միջադեպերը, որոնք արձանագրում ենք վերջին մի քանի ամսվա ընթացքում: Մենք Ռուսաստանի ներգրավվածությունը առաջին հարցի մեջ ներկայացրեցինք միայն որպես խաղաղապահ ուժեր, սակայն այնտեղ կա նաև նրանց ներգրավվածությունը որպես երրորդ կողմ, որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկիր: Ռուսաստանը և՛ Հայաստանի, և՛ Ադրբեջանի հետ ունի բավական լավ հարաբերություններ, և երկու երկրները Ռուսաստանին դիտարկում են որպես մի երկիր, որը կարող է ազդել մյուս կողմի պահվածքի վրա: Հաջորդ հարցը, որին արժի անդրադառնալ, միջանցքների հարցն է, որի մասին խոսվում է նաև նոյեմբերյան հայտարարության մեջ, և որի շուրջ շարունակվում են բանակցությունները, գործողությունները եռակողմ ձևաչափով՝ փոխվարչապետների մասնակցությամբ: Այստեղ ամեն կողմը փորձում է իր համար նպաստավոր պայմանները բանակցել՝ տրանսպորտային միջանցքների, ենթակառուցվածքների նախագծերի տեսանկյունից: Այս դեպքում ևս Ռուսաստանը միջնորդ կողմ է այս բանակցություններում, որը կարող է իրականացնել համապատասխան ազդեցություն և՛ Հայաստանի, և՛ Ադրբեջանի վրա: Հաջորդը մեր գերիների հարցն է, որը ևս կարիք ունի լուծման»։
Սոնա Գիշյան
