Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ` Ստեչկինի ատրճանակ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
1920-ականների վերջին հայտնվել է լիովին ավտոմատ ատրճանակ: Դա եղել է Astra 901 մոդելը, որը հիմնված էր Mauser K-96 մոդելի վրա: Բացի դա ստեղծվել էին իսպանական Royal- ը և Azul- ը, վերջապես, կրկին գերմանական Mauser 712-ը, որն անգամ կրակի ռեժիմի անջատիչ ուներ: Հասկանալի է, որ նման ատրճանակ ԽՍՀՄ-ը չուներ և պետք էր դա ստեղծել: «Ստեչկին» ատրճանակի պատմությունը սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ավարտից հետո, երբ ռազմական կանոնադրությամբ սպաների և որոշ զինվորների արգելվել է գնդացիր կամ կարաբին կրելը և ստեղծվել է ինը միլիմետրանոց ավտոմատ ատրճանակ: Դրա ստեղծողը եղել է Կենտրոնական նախագծային բյուրոյի ինժեներ Իգոր Յակովլևիչ Ստեչկինը, որի համար նա ստացել է Ստալինյան մրցանակ: 1951 թվականին ատրճանակն ընդունվել է խորհրդային բանակի սպառազինություն APS հապավմամբ (автоматический пистолет Стечкина):
Զենքն ունեցել է կրակելու երկու եղանակ՝ կրակահերթ կամ մեկական: Ավելի մեծ ճշգրտության կրակ վարելու համար հնարավոր է եղել օգտագործել ատրճանակի փայտյա պատյանը, որը ամրացման հնարավորություն է ունեցել զենքին: Ստեչկինի ատրճանակն ունի կրկնակի հարվածային- ձգանման մեխանիզմ, որն ապահովում է լիակատար անվտանգությունը ապահովիչից հանված լինելու ժամանակ անգամ եթե փամփուշտը արդեն փողում է: Բացի այդ, ապահովիչի միջոցով է իրականացվել կրակի վարման եղանակի փոխելը: Կրակի վարման արագությունը նվազեցնելու համար իներցիոն դանդաղեցուցիչ է տեղակայված բռնակի մեջ: Թիրախի կառուցվածքը ունի 25, 50, ինչպես նաև 100 և 200 մետր տիրույթ: Զենքը հագեցած է կրկնակի աստիճանավոր պողպատե պահունակով, որը տեղավորում է 20 փամփուշտ: Թեստերի ժամանակ Ստեչկինի ատրճանակը որոշակի պարամետրերով գերազանցել է Astra-ին և համարյա չի տարբերվել Սուդակովի ավտոմատ-ատրճանակից: «Ստեչկին» ավտոմատ ատրճանակն արտադրվել է միայն Խորհրդային Միությունում 1952 թվականից մինչև 1958 թվականները: Բանակում իր խոշոր լինելու պատճառով այն չի արմատավորվել: Բայց անվտանգության ծառայության և հատուկ ջոկատայինների կառույցներում դեռևս օգտագործվում է Ստեչկինի ատրճանակը, չնայած այն այնտեղ է հասել ավելի ուշ: 970-ականներին Ա.Ս. Նեուգոդովը նախագծել է Ստեչկինի ավտոմատ ատրճանակի միակ նորարարացումը: Դա անձայն ավտոմատ ատրճանակ է (APB):
Այն ստեղծելու համար փամփուշտի արագությունը իջեցվել է մինչև 290 մ/վրկ-ի՝ փողի ներսում անցքերի երկու խումբ ավելացնելով, որոնք վառոդային գազերը շեղում են դեպի անձայն կրակի սարք՝ խլացուցիչ: Արդյունքում, առանձին կրակոցներով կրակահերթերը այդ ատրճանակից դարձել են ավելի էֆեկտիվ քան նախկին մոդելի դեպքում: Ներկայումս էլ Ստեչկինի խլացուցիչով ատրճանակները օգտագործվում են հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների կողմից:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
