«Հայաստանը՝ կապիտուլյացիայի և ներքին կեղծիքի ճիրաններում». «Փաստ»
ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Թուրքագետ Ռուբեն Մել քոնյանի հետ զրույցում խոսել ենք կապիտուլ յացիոն փաստաթղթի ստորագրումից արդեն շուրջ 3 ամիս անց ի հայտ եկող նոր փաստերի մասին, մի շարք հայտարարությունների ֆոնին անդրադարձել նաև հայ-թուրքական հարաբերությունների հեռանկարներին ու մեր երկրին սպառնացող վտանգներին:
«Կեղծիքն ու սուտը՝ քաղաքական հիմնական գործիքակազմ»
Անդրադառնալով անցնող շաբաթ հայտնի դարձած 6 կետանոց փաստաթղթին և այն հանգամանքին, որ նախորդող ամիսներին իշխանությունները հերքում էին գրավոր պայմանավորվածությունների առկայությունը, «Փաստի» հետ զրույցում Ռ. Մելքոնյանը նախ շեշտեց. «Մենք երկու խիստ բացասական երևույթի ականատեսն ենք. առաջին՝ սա կապիտուլյացիա է, և առկա են կապիտուլյացիային բնորոշ բոլոր երևույթներն ու հետևանքները: Որքան էլ իշխանությունները փորձում են քողարկել, այլ լույսի ներքո ներկայացնել, այնուամենայնիվ, ի հայտ են գալիս նոր փաստեր՝ ցույց տալով, որ զիջումները միակողմանի են: Միայն Հայաստանն է զիջում, իսկ Ադրբեջանն ավելի է ագրեսիվացնում իր պահանջները, ինչը ցույց է տալիս, որ Ադրբեջանն իր պահանջները առաջ քաշելու, դրանք պարտադրելու լիազորություններ ու լծակներ ունի: Հաջորդը՝ մենք ականատես ենք լինում իշխանությունների՝ կեղծիքը և սուտը որպես քաղաքական հիմնական գործիքակազմ կիրառելու քաղաքականությանը:
Այս իշխանությունն անցնող մի քանի ամիսների ընթացքում մի շարք կեղծիքներ ու ստեր է ներկայացրել հանրությանը, որոնք շատ արագ ի հայտ եկան: Ճիշտ է, միգուցե հանրության մի հատված դրանք այդքան էլ չի նկատում ու շարունակում է սատարել իշխանություններին, բայց այն, որ այս իշխանություններն իրենց որևէ խոստում չեն պահել, ավելի քան ակնհայտ է: Ես, ցավոք, կանխատեսում եմ, որ նոր սկանդալային փաստերի կամ տխուր հետևանքների ենք ականատես լինելու: Ամեն դեպքում, անընդհատ ի հայտ եկող փաստերը ցույց են տալիս, որ Հայաստանը գտնվում է կապիտուլյացիայի և ներքին կեղծիքի ճիրաններում»:
«Ազգային զգոնությունը թիրախավորվեց»
Ռուբեն Մելքոնյանի խոսքով, սակայն, այլ վտանգներ ևս կան: «Մենք ոչ միայն արտաքին, այլև ներքին վտանգի ենք բախվել: Խնդիրը հասարակական զգոնության թուլացումն է, որի մասին դեռ ամիսներ ու տարիներ առաջ էի բարձրաձայնում: Մեր ազգային զգոնությունը տարբեր մեթոդներով հետևողականորեն թիրախավորվեց. տարբեր գրանտային ծրագրեր, ազգային հերոսների թիրախավորում, ազգային արժեհամակարգի դեմ հարձակումներ, ապազգային կերպարների ներմուծում պետական կառավարման համակարգ, կրթական ոլորտում ազգային խնդիրների թիրախավորում: Բազմաթիվ այլ օրինակներ կարող եմ բերել, որոնց հետևանքով մենք զգալիորեն կորցրել ենք մեր հավաքական զգոնությունը: Սա է պատճառը, որ այն հարվածները, որոնք հիմա ազգովի ենք կրում, համարժեք արձագանք ու պատասխան չեն ստանում. ազգային դիմադրողականության առումով, մենք, այսպես ասած, զինաթափված ենք:
Դրա համար թե՛ վերոնշյալ փաստերը, թե՛ տարածքների զիջումները և թե՛ տարատեսակ հետընթացները հասարակության մի մասի վրա զրոյական ազդեցություն են ունենում: Ցավոք, հասարակության մի հատված լիովին այլ խնդիրներ է կարևորում, առաջնորդվում է տարատեսակ կլիշեներով՝ չտեսնելով այն հստակ ճանապարհը, որը մեր պետության կործանմանն է տանում: Սա օրինաչափ է բոլոր այն հասարակություններին, որոնց առկայության պայմաններում պետությունները կործանվում են: Այս արատավոր երևույթը, այս ներքին սպառնալիքը րոպե առաջ պետք է կանգնեցնել, որի միակ ճանապարհը մեր հասարակության համախմբումը, զգոնության բարձրացումն ու, ի վերջո, վտանգի աչքերի մեջ նայելով՝ համարժեք քայլեր անելն է: Հակառակ դեպքում ակնհայտ է, որ այս ընթացքը կործանման է տանելու»,-նշեց մեր զրուցակիցը:
«Կապիտուլ յացիայի ենթաճյուղ»
Անդրադառնալով հայ-թուրքական հարաբերություններին, դիտարկմանը՝ հասկանալի՞ է, թե այս կառավարությունն ինչպես է պատկերացնում այդ հարաբերությունները՝ հաշվի առնելով զուգահեռ ընթացող զարգացումները, Ռ. Մելքոնյանն ընդգծեց. «Չեմ կարծում, որ կառավարությունը լիովին հասկանում, գիտակցում է Թուրքիայի հետ հարաբերությունների ողջ սպեկտորը, դրա վտանգները, հնարավորությունները, սպառնալիքները և այլն: Իսկ թե ինչու, ըստ իս, երկու պատճառ կա. առաջին՝ կառավարության մեջ տգիտության վարակը շատ լուրջ մակարդակի է հասել: Գրեթե բոլոր ոլորտներում կառավարությունն ի ցույց է դնում հարցերի հանդեպ իր դիլետանտական մոտեցումները:
Երկրորդ՝ իշխանության մեջ կա մարդկանց որոշակի շերտ, որոնք իրենց գրանտային գործունեության ընթացքում Թուրքիայի հետ հարաբերությունների լիովին այլ լուծում են պատկերացրել, այդ ուղղությամբ շատ ջերմեռանդ քայլեր են արել՝ հայ-թուրքական երկխոսության տարատեսակ ծրագրեր, համատեղ պրոեկտներ, գրքեր և այլն: Իմ լավատեսությունը զրոյական մակարդակի վրա է, որ այս առումով այս իշխանություններից կարելի է ադեկվատ քայլեր ակնկալել: Միևնույն ժամանակ, ուզում եմ փաստել, որ մենք ունենք հմուտ ու լավ դիվանագետներ, սակայն նրանք քաղաքական իշխանությունների մշակած քաղաքականությունն են իրականացնում: Ցավոք, այդ պրոֆեսիոնալ դիվանագետները երկու ճանապարհ ունեն՝ կա՛մ դուրս գալ ոլորտից, ինչպես արեցին մի քանիսը, կա՛մ էլ պետք է այս աղետալի քաղաքականության մասը դառնան»:
Ինչ վերաբերում է Թուրքիայի հետ հարաբերություններին, սպառնալիքներին, թուրքական հռետորաբանությանը՝ թուրքագետը նկատեց. «Տեսեք, առհասարակ, ցանկացած պետություն պետք է ձգտի նորմալ հարաբերություններ հաստատել հարևանների հետ: Հայաստանն անցնող տասնամյակներում միշտ էլ հանդես է եկել դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու ցանկությամբ, որոնք, սակայն, պետք է հենված լինեին արժանապատվության վրա: Այսինքն, դա չպետք է լիներ ի հաշիվ Հայոց ցեղասպանության փաստի ուրացման, ի հաշիվ Արցախի և մեր ազգային այլ կարևոր արժեքների: Հիմա լիովին այլ գործընթաց է տեղի ունենում: Արցախն Ադրբեջանի կողմից օկուպացվել է Թուրքիայի օգնությամբ, տարատեսակ, այդ թվում՝ դիվանագիտական ոլորտում Հայաստանը պարտություն է կրել, ու հիմա Թուրքիան առաջարկում է Հայաստանի հետ հարաբերություններ հաստատել:
Զուգահեռ՝ այստեղից էլ շատ ոգևորված արձագանքներ են հնչում առևտուր անելու և այլնի մասին: Այս ամենը վկայում է, որ այս պահին նախատեսվող կամ նշմարվող հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը ոչ թե մեր դիվանագիտական ինչ-որ ջանքերի հանգրվանն է կամ քաղաքական երկխոսության արդյունք, այլ կրկին կապիտուլ յացիայի ինչ-որ մի ենթաճյուղ է, որի պարագայում թեպետ Թուրքիան համաձայնում է Հայաստանի հետ հարաբերություններ հաստատել, բայց վստահ եմ՝ այլ նախապայմաններ է առաջ քաշելու: Մասնավորապես՝ հրաժարում Հայոց ցեղասպանության հարցի միջազգային ճանաչումից»:
«Կեղծ խաղաղասիրական հայտարարություններ են հնչում»
Մարտահրավերները դիտարկելով նաև վերջին՝ փետրվարի 1-12-ը Կարսում Թուրքիայի անցկացրած զորավարժությունների համատեքստում, որին մասնակցում էր նաև Ադրբեջանի ԶՈւ-ն, Ռ. Մելքոնյանը մի քանի հանգամանք առանձնացրեց. «Առաջինը, բնականաբար, թուրք-ադրբեջանական ռազմական պոտենցիալի մեկտեղումն ու համատեղ ներուժն ի ցույց դնելն է: Եկեք հիշենք Հեյդար Ալիևի կողմից առաջ նետված՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հարաբերությունները խորհրդանշող հայտնի «մեկ ազգ, երկու պետություն» կարգախոսը: Հիմա դրան ավելացել է «մեկ ազգ, մեկ բանակ» կարգախոսը, որը թուրք-ադրբեջանական բանակների միասնականություն է նշանակում: Այդ զորավարժությունների լույսի ներքո այս կոնցեպտի իրականացումն ենք տեսնում: Երկրորդ՝ Թուրքիան շարունակում է Ադրբեջանի բանակը որակական այլ մակարդակ տեղափոխելու գործընթացը. շարունակում է վարժեցնել ադրբեջանական բանակին: Մեծ հաշվով, մենք ունենում ենք երկու ագրեսիվ տրամադրված հարևան՝ ագրեսիվ տրամադրված բանակներով ու գրեթե նույնական մակարդակի ձգտող ռազմական պոտենցիալով:
Այս զորավարժությունների երրորդ բաղադրիչը քաղաքական մեսիջն է՝ ուղղված ոչ այնքան Հայաստանին (որովհետև Հայաստանը, որպես գործոն, շատ թույլ է), այլ ավելի շատ մեր ռազմավարական դաշնակցին՝ Ռուսաստանին: Էրդողանը զորավարժությունից առաջ Twitter-ի իր էջում դրեց Քազիմ Քարաբեքիրի նկարը, այն զորավարի, որը 1920 թ.-ին գրավել էր Գյումրին: Դրեց նաև Կարսի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցու նկարը, որը մզկիթի է վերածվել: Այսինքն, այս զորավարժություններում նաև խորհրդանշական իմաստ ու մեսիջ կա, որի թիրախներից մեկն էլ Ռուսաստանն է: Ընդհանուր առմամբ, կարող ենք փաստել, որ թուրք-ադրբեջանական միլիտարիստական համագործակցությունը շարունակվում է, Թուրքիան շարունակում է ուժեղացնել ադրբեջանական բանակը»: Ռուբեն Մելքոնյանը այս իրավիճակում դիտարկեց Հայաստանում առկա իրավիճակը. «Իսկ ինչ ենք այս ֆոնին տեսնում Հայաստանում. կեղծ խաղաղասիրական հայտարարություններից զատ, իշխող կուսակցության պատգամավորները բանակի հասցեին տարատեսակ վտանգավոր հայտարարություններ են անում:
Այն բանակի, որն այս պետականության հիմքն է, խոսվում է նաև մեր ինքնասիրության վերականգնման անթույլատրելիության մասին: Իրարից էապես տարբերվող գործընթացներ են՝ Ադրբեջանը շարունակում է ատելություն գեներացնել, ուժեղացնել ռազմական պոտենցիալը, իսկ այստեղ հնչում են կեղծ խաղաղասիրական հայտարարություններ, իշխող կուսակցությունը հետևողականորեն շարունակում է իր գրոհը մեր ազգային բանակի վրա: Իսկ եթե այս ամենը մեկ հարթության մեջ ենք դիտարկում, հասկանալի է դառնում Հայաստանի նկատմամբ արտաքին ու ներքին սպառնալիքների առկայությունը»:
Աննա Բադալյան
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
