Անկայունություն և տնտեսական խնդիրներ. հայերը դեռ երկար կզգան ԼՂ պատերազմի ծանր հետևանքները․ ՏԱՍՍ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Սոցիոլոգիական հարցումների համաձայն՝ երկրի բնակչության մոտավորապես 50 տոկոսը հանդես է գալիս Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի օգտին։
«Նա, իհարկե, հասկանում է, որ կորցնում է իր լեգիտիմությունը, սակայն ընդդիմության լծակների բացակայությունը կարող է երկարացնել նրա՝ իշխանության ղեկին գտնվելը»,- ՏԱՍՍ-ի թղթակցի հետ զրույցում նշել է քաղաքական գիտությունների դոկտոր, ԱՊՀ երկրների ինստիտուտի մասնաճյուղի ղեկավար Ալեքսանդր Մարգարովը:
Ճգնաժամի տնտեսական հետևանքները
Ակնհայտ է, որ Հայաստանի քաղաքացիները դեռ երկար կզգան Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմի հետևանքները։ Երկրի ներսում ճգնաժամ է ստեղծել ինչպես տեղի ունեցածի հասարակական ընկալման, այնպես էլ իրենց ապագայի վերաբերյալ մարդկանց ընդհանուր պատկերացումների առումով:
Երևանի շատ բնակիչներ, որոնց հետ զրուցել է ՏԱՍՍ-ի թղթակիցը, պարզապես շփոթված են:
«Չգիտեմ ինչ անել: Տղաս Ռուսաստանում է ապրում, բայց ես ինքս երբեք չեմ ցանկացել մեկնել Երևանից: Բայց ես այստեղ այլևս ինձ անվտանգ չեմ զգում: Սպասում եմ սահմանների բացվելուն, որ մեկնեմ որդուս մոտ», - խոստովանել է զրուցակիցներից մեկը:
Համավարակի պայմաններում ռազմական գործողությունների հսկայական ֆինանսական ծախսերը, ենթակառուցվածքների փլուզումը և տարածքների կորուստը, որոնք տնտեսապես կարևոր նշանակություն են ունեցել Հայաստանի համար, սկսում են ազդել մարդկանց առօրյա կյանքի վրա: Ստեփանակերտից տասնյակ հազարավոր փախստականների ժամանումը նրանց բնակության համար նորանոր մեծ ծախսեր է պահանջում։ Սակայն անկայուն քաղաքական իրավիճակը թույլ չի տալիս արագ գործարկել վարկավորման արտաքին աղբյուրները։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կանխատեսումների համաձայն՝ Հայաստանում 2020 թվականին ՀՆԱ-ի անկումը կանխատեսվում է 7,25 տոկոսի մակարդակում:
«Այլ գնահատականներով՝ տնտեսական անկում է սպասվում ընդհուպ մինչև 10 տոկոս։ Եվ այդ անկումը տնտեսությունը լիովին կզգա հենց հաջորդ տարի։ Իսկ առայժմ ոչ ոք չի գիտակցել, թե իրականում ինչպիսին են այս պատերազմի տնտեսական հետևանքները Հայաստանի համար»,- ասել է ՀՀ ֆինանսների նախկին նախարար Դավիթ Սարգսյանը։
Բավականին հոռետեսական տրամադրություններ են տիրում նաև Սփյուռքում։ Ամենահին հայկական կուսակցություններից մեկի՝ Սոցիալ-Դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցության ներկայացուցիչ Ալեքսան Քեոշկերյանի խոսքով՝ Սփյուռքում կա կոնսենսուս, որ ԼՂ-ի համար պատերազմը տանուլ է տրված։
«Եվ եթե մինչ պատերազմը հայերի՝ Մերձավոր Արևելքից, մասնավորապես Լիբանանից, Հայաստան վերադառնալու միտում էր նկատվում, ապա այժմ նույնիսկ հայրենիք վերադարձած լիբանանահայերը կրկին մտածում են հետ գնալու մասին՝ չնայած արաբական այդ երկրում տիրող ծանրագույն տնտեսական իրավիճակին»,- խոստովանում է Քեոշքերյանը:
Ղարաբաղյան կարգավորման բանալին Մոսկվայում է
Վերջին ամիսներին սփյուռքահայերը եկել են ևս մեկ կոնսենսուսի, որը վերաբերում է երկրի ապագայի հարցում Ռուսաստանի դերին։
«Մենք վստահ ենք, որ Հայաստանի անվտանգության երաշխավորը միայն ՌԴ-ն է։ Սփյուռքի ճնշող մեծամասնությունը, նույնիսկ այն հայերը, որոնք ապրում են արևմտյան երկրներում, համոզված են, որ Երևանը պետք է հիմա շատ լավ հարաբերություններ կառուցի Մոսկվայի հետ», - ասել է Քեոշքերյանը։
Այս իմաստով, իհարկե, փրկիչ գործոն է դարձել Լեռնային Ղարաբաղում ռուս խաղաղապահների տեղակայումը, որոնք, ինչպես համոզված են Հայաստանում, կապահովեն տեղի բնակչության անվտանգությունը: Բացի այդ, չնայած ռազմական գործողությունների դադարեցմանը, հայ քաղաքական գործիչներն ու քաղաքագիտական շրջանակները համոզված են, որ Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ հակամարտությունը կարող է կարգավորվել միայն տարածքի կարգավիճակի հարցի վերջնական լուծման դեպքում, և այս հարցում նույնպես անհրաժեշտ է Ռուսաստանի օգնությունը։
Չնայած նրան, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները՝ ի դեմս Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի և ԱՄՆ-ի, պահպանում են միջնորդի միջազգայնորեն ճանաչված ձևաչափը, ակնհայտ է, որ այժմ վերջնական կարգավորման կարևոր լծակներ ունի հենց Ռուսաստանը, կարծում է ԱՊՀ երկրների ինստիտուտի մասնաճյուղի ղեկավար Ալեքսանդր Մարգարովը:
«Ռուսաստանը Ղարաբաղում արդեն բազմաթիվ գործառույթներ ունի։ Բայց նախկին ստատուս քվոն այլևս չկա, կողմերի բանակցային առավելությունները փոխվել են։ Եվ ակնհայտ է, որ այս համատեքստում Մինսկի խմբի բոլոր համանախագահներից առավել արդյունավետ գործիքներին տիրապետում է Ռուսաստանը»,- ասել է նա։
Ինչ վերաբերում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մյուս համանախագահների մասնակցությանը, ապա ԼՂ-ի վերջին իրադարձություններից հետո նույնիսկ այն քաղաքական ուժերը, որոնք ավանդաբար լավ հարաբերություններ են ունեցել Արևմուտքի հետ, ընդունում են, որ Մինսկի խմբի ձևաչափը կորցրել է երբեմնի նշանակությունը։
«Այժմ ստեղծվել է երկու ձևաչափ՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների դե յուրե ձևաչափը և Ռուսաստան-Թուրքիա դե ֆակտո ձևաչափը։ Իհարկե, առանց Թուրքիայի ձևաչափն ավելի նախընտրելի կլիներ Հայաստանի համար, բայց մյուս կողմից արևմտյան երկրներն արդեն իրենց ցույց են տվել ցինիզմի և երկակի ստանդարտների ողջ գեղեցկությամբ, ուստի նրանցից հայկական շահերի պաշտպանություն ակնկալել չի կարելի», - ՏԱՍՍ-ին ասել է Կրթության և գիտության նախկին նախարար Արմեն Աշոտյանը:
