Եվ ուրեմն՝ դասական իշխանափոխություն
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Վստահաբար կարող ենք ասել, որ բազմաթիվ մարդիկ չեն ընդունում 2018-ի ապրիլյան իրադարձությունների հեղափոխական բնույթը՝ անվանելով այն հեղաշրջում, ուղղակի իշխանափոխություն և՝ կամ ավելի կոնկրետ՝ էլիտաների իշխանափոխություն: Հիմնվելով մարքսյան տեսության վրա՝ նրանք կարծում են, որ հեղափոխությունն այն իշխանափոխությունն է, որի դեպքում վերափոխվում է հասարակության քաղաքատնտեսական բազիսը՝ կապիտալիզմը փոխարինվում է կոմունիզմով: Բայց դա կարող է ընդունելի լինել, եթե հանրությունն իր ամբողջության մեջ ընդունել է մարքսյան տեսությունը: Իսկ եթե այդպես չէ, ապա ինչո՞ւ պիտի ընդունելի լինի այդ տեսությունից որևէ դրույթ՝ ընդունում ես ամբողջը, կամ, որպես բացարձակ ճշմարտություն, չես ընդունում որևէ դրույթ: Իսկ ինչո՞ւ ոչ թե հեղաշրջում, այլ ուղղակի իշխանափոխություն կամ, որ նույնն է, էլիտաների իշխանափոխություն:
Հեղաշրջում չէր, քանի որ Նիկոլ Փաշինյանն իշխանության եկավ երկշաբաթյա անհնազանդության փողոցային ակցիաների միջոցով, իսկ հեղաշրջումը դավադիր միջոցառում է, ինչը կատարվում է թաքուն, արագ և ռազմական ուժի միջոցով: Այն նաև ուղղակի կամ էլիտաների իշխանափոխություն չէր, քանի որ կառավարող մի էլիտան չփոխարինվեց թեև չկառավարող, բայց այդ պահին գոյություն ունեցող մեկ այլ էլիտայով: Եթե հետհայացք գցենք, թե ովքեր էին Նիկոլի էլիտան, ապա նրանք, բառացիորեն ոչ մի հասարակական հնչեղություն ստացած գործունեություն չէին ծավալել, որպեսզի ճանաչված և ընդունված լինեին հասարակության կողմից:
Իրականում ի՞նչ էլիտա էր ինքը՝ Նիկոլը՝ դեղին մամուլի ներկայացուցիչ թերթի գլխավոր խմբագիրը: Եվ պետք է տարիներ անցնեին, որպեսզի պարզվեր, թե ինչպիսի գործունեություն էր ծավալում այդ թերթը, ինչպես էր ինֆորմացիա «սարքում» և մատուցում դա իր ընթերցողներին: Ինչևէ, 2018-ի գարնանը Հայաստանում գոյություն չուներ այլընտրանքային էլիտա, որպեսզի տեղի ունենար իշխանության փոխանցում կամ փոխանակում էլիտաների միջև: Մյուս կարևոր պայմանը՝ այդ հեղափոխությունը հանրության ստորին շերտերից դեպի իշխանության վերին շերտեր բարձրացրեց մարդկային ցածր որակները, ինչը հենց հեղափոխության ամենացայտուն բնորոշիչներից մեկն է: Մարդկային ամեն բարձր և վսեմ զգացմունքներն իրենց տեղը զիջեցին ստոր և ցածր բնազդներին, ու այդ երևույթը սոցիալական ցանցերի միջոցով դարձավ պետական քաղաքականության բաղկացուցիչ մաս: Եվ հասարակությունը կամ դրա զգալի մասը դարձավ այդ ստոր և ցածր բնազդների գերին:
Անդրանիկ Կիրակոսյան
