Ռուսաստանի կովկասյան խաղը
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
octagon.media-ն գրում է, որ 1988 թվականի դեկտեմբերին Հայաստանում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժից հետո ամբողջ Ռուսաստանը Կոբզոնին ձայնակցելով երգում էր «Իմ ցավը, քույրս, Հայաստան, ինչով կարող եմ, ես կօգնեմ քեզ» երգը: Հայաստանի համար ներկայիս ծանր աշնանը, եթե անգամ նման երգ են երգել, ապա ոչ թե ռուսական հեռուստատեսությամբ կամ ռադիոյով, այլ ավելի շատ խոհանոցներում և ռուս-հայկական խառն ընտանիքներում:
Իհարկե, Ռուսաստանն այսօր ակտիվորեն օգնում է Հայաստանին «ղարաբաղյան երկրաշարժի» հետևանքները վերացնելու հարցում` իր խաղաղապահներին ուղարկելով պատերազմական տարածք և տրամադրելով մարդասիրական օգնություն: Եվ որ ամենակարևորն է, Ռուսաստանի նախագահը, չնայած ոչ միանգամից, բայց այնուամենայնիվ կարողացավ կասեցնել ռազմական բախումը, կամ, ավելի ճիշտ, ադրբեջանական զորքերի հարձակումը, որը ուժեղացված էր թուրքական «բայրաքթար»-ներով, հրահանգիչներով և շատ այլ բաներով, ինչի մասին պաշտոնական Բաքուն նախընտրում է չհիշել: Ռուսաստանը թույլ չի տվել Լեռնային Ղարաբաղում խոշոր պատերազմ սկսել 1994 թվականի մայիսից ի վեր, երբ Ռուսաստանի այն ժամանակվա նախագահի լիազոր մարմնի միջնորդությամբ, Ադրբեջանն ու Հայաստանը համաձայնագիր են կնքել անժամկետ զինադադարի մասին: Այդ ժամանակից ի վեր` թվում էր, որ երկգլխանի ռուսական արծիվով կնքված այդքան կարևոր փաստաթուղթը չի համարձակվի լրջորեն ոտնահարել կողմերից որևէ մեկը, և առավել ևս, որ ոչ մի արտասահմանյան պետություն չի համարձակվի ոտնձգություն կատարել դրա նկատմամբ, այդ թվում նաև Թուրքիան, որը վաղուց անտարբեր չէր Հայաստանի նկատմամբ: Այդպես էր 26 տարի առաջ, բայց այս նահանջ տարում ամեն ինչ խախտվեց: Ոչ ոք չէր կարող ակնկալել, որ երկրում, և ոչ միայն մեր, հնարավոր է, որ հիվանդանոցային մահճակալները չբավականաեցնեն, լինի դեղերի պակաս և թեկուզ դանդաղ, բայց բնակչության բարեկեցության բարելավման գործընթացը հանկարծ փոխվի հակառակ միտմամբ` գործազրկության աճով և այլ բացասական այնպիսի երևույթներով, որոնք հստակ խոսում են ոչ պետության աճող հզորության օգտին:
Երբ ամռանը Լեռնային Ղարաբաղի սահմանին լսվեցին առաջին համազարկները և պայթյունները, որոնք, ինչպես հետո պարզվեց, դարձան մեծ բախման ազդարարողներ, թվում էր, որ Ռուսաստանին այս անգամ էլ իր անվիճելի հեղինակությամբ հաջողվել է հասնել մլացող հակամարտության գոտու ռազմական զարգացման սառեցման: Բայց արդեն աշնանը իրադարձությունները հանկարծ սկսեցին այնպես զարգանալ, կարծես մոտակայքում Ռուսաստան չկա, իսկ Ռուսաստանի ղեկավարության իրավիճակի սրման մասին մտահոգության խոսքերը ավելի շատ հիշեցնում էին ոչ թե խիստ և ուժեղ դասղեկի վերջին նախազգուշացում, այլ երիտասարդ ուսուցչի դողացող ձայն, որը կոչ էր անում դասարանի վերջին սեղանին նստած խուլիգան աշակերտներին դադարեցնել կռվելը և իրենց պահել այնպես, ինչպես վայել է աշակերտին:
Երբ ամեն ինչ շատ հեռու գնաց, թվում էր, որ Ռուսաստանը սպառելով դիվանագիտական կարողությունները և համբերության բաժակը, անշուշտ, հիմա կներկայանա կարմիր թևկապով կարգի պահապանի տեսքով, կկանգնի կռվողների արանքում և կխփի կռիվը առաջինը սկսածի վզակոթին, ապա ամուր ձեռքերով կբռնի կռվողների ականջներից և կշպրտի տարբեր անկյուններ: Ակնհայտ է, որ Ռուսաստանը որոշիչ դեր է խաղացել Լեռնային Ղարաբաղում՝ ռազմական բախումը դադարեցնելու գործում: Սակայն այստեղ հարցեր են առաջացնում այդ ամենի բովանդակության տեսակետից, ուստի այդ ամենը ստիպում է Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահին բացատրություններով և հայտարարություններով նորից և նորից անդրադառնալ այդ թեժ թեմային:
Դատելով այն փաստից, որ անցյալ շաբաթա վերջին Երևան մեկնած միջգերատեսչական պատվիրակության կազմում բացի Պաշտպանության և Արտաքին գործերի նախարարներից, ներառվել էին նաև Առողջապահության նախարարության ղեկավար Մուրաշկոն և նույնիսկ Ռոսպոտրեբնադզորի ղեկավար Պոպովան, ապա կարելի է եզրակացնել, որ Ռուսաստանը փորձում է վերադարձնել Հայաստանի սերը՝ երգելով նրան Կոբզոնի այն երգը, որտեղ խոստանում է օգնել հնարավոր ամեն ինչով, ընդհուպ մինչև Sputnik V կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութով: Իհարկե, շեշտադրումը փոխելով համաճարակի դեմ շարունակվող պատերազմի վրա, որը, ի տարբերություն Ղարաբաղի համար մղված մարտերի, առայժմ կանգ չի առել, և իր կեղտոտ «բայրակթարներն»-ն է ուղղում դեպի Երևան, վկայում է Ռուսաստանի հատուկ դաշնակցային դերը, գոնե, այս դիմակայությունում ընդգծելու մտադրության մասին, և այն մասին, որ այս անգամ «մեծ եղբայր»-ը հաստատ չի հապաղի և ճիշտ ժամանակին օգնության կհասցնի: Բայց այդ ամենի հետ մեկտեղ նույն դրոշներ ծածանելն է կռվից հետո, հայրական մտահոգության նույն տեքստը և ՀԱՊԿ անհանգիստ գործընկերներին աշխարհաքաղաքական իրավիճակի ողջ բարդությունը բացատրելը արևելյան քաղաքականության նրբություններով, որոնք Ռուսաստանը պահել է ընթացիկ ղարաբաղյան պատերազմի ընթացքում:
Այն թուրքական գործոնը, որի մասին այժմ հաճախ են խոսում, որպես Ղարաբաղի նոր իրավիճակի որոշիչ տարր, առաջացել և զարգացել է ոչ զրոյից, և ոչ այնքան սիրիական և լիբիական հանգույցներում, որքան Ռուսաստանի Դաշնությունում թուրքալեզու սփյուռքի դերի և ազդեցության տակ: Երբ Արևմուտքի հետ «ամուսնալուծություն»-ից հետո փորձագետները սկսեցին խոսել Ռուսաստանի դեպի Չինաստան շրջադարձի մասին, ապա դա, կարծես թե, կեղծ վարկած դարձավ, քանի որ իրական շրջադարձը կատարվեց դեպի Թուրքիա, որպես առավել ընդունելի և խոստումնալից, չնայած անհանգստացնող և հակասական արևելյան գործընկեր համաշխարհային տուրբուլենտության առաջիկա ժամանակահատվածի համար: Հենց դեպի թուրքական ուղղության կողմնորոշումն է, փաստացի, արդեն երկար ժամանակ և հաստատուն տեղ գրավել Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականությունում, որը արտահայտվում է ինքնավար հանրապետությունների, բիզնեսների, սոցիալական և կրոնական շարժումների տեսքով, որը և վերջնական իմաստով որոշել է Անդրկովկասի ուղղությամբ Ռուսաստանի դիրքորոշման շտկումը: Այս պայմաններում Ռուսաստանն իսկապես արել է իր զինանոցում եղածներից առավելագույնը, որպեսի էլ ավելի լուրջ հակամարտության գոտիներ չառաջանան, ընդ որում նաև հենց Ռուսաստանի ներսում:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
