Թուրքիան «լիկվիդացրել» է Ադրբեջանը
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Նախօրեին ռուսական լրատվամիջոցները, հղում անելով Ստամբուլի իրենց աղբյուրներին, տեղեկություն են տարածել, որ Թուրքիայի պաշտպանության նախարարը բանակի կառավարումից հեռացրել է Բաքվի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովին՝ ռուսական շրջանակների հետ նրա կապերի համար: Ընդ որում, հատկապես ուշագրավ է, որ տեղեկությունը հայտնվում է շիա Իրանի հոգևոր առաջնորդի ելույթից հետո, որը փաստորեն պատերազմի բռնկումից ավելի քան մեկ ամիս անց առաջին անգամ անդրադառնում է դրան: Ու թեև Իրանի հոգևոր առաջնորդը որևէ կերպ չի շոշափել շիա-սուննի որևէ հակադրություն, այդուհանդերձ այդ բաժանումը մահմեդական աշխարհում այնքան զգայուն հանգամանք է, որ Իրանի հոգևոր առաջնորդի, այսպես ասած, խաղի մեջ մտնելն ինքնին արդեն իսկ բավականին նշանային ազդակ է, ավելորդ բառերի անհրաժեշտություն չենթադրող:
Ի դեպ, այդ հանգամանքը ուշադրության է արժանի նաև այն իրողության ֆոնին, որ Ադրբեջանի վրա, այսպես ասած, ապառազմական ազդեցության լծակների առումով, հենց կրոնական այդ բաղադրիչն է Իրանի, թերևս, ամենագործուն լծակը, հետևաբար՝ միանգամայն սպասելի էր, որ այն վաղ թե ուշ դրվելու էր գործի, կամ այդ ուղղությամբ կայծեր էին ցուցադրվելու Բաքվին, որը գործնականում ահաբեկիչների ճամբարի է վերածվում Իրանի հյուսիսում, այն էլ սուննի ահաբեկիչների ճամբարի: Իրականում դժվար է ասել՝ որքանով է այդ տեղեկատվությունը համապատասխանում իրականությանը, սակայն ըստ տրամաբանության և դատելով ռազմա-քաղաքական իրողություններից, կարելի է եզրակացնել, որ Հասանովը իսկապես մեկուսացված է բանակի կառավարումից, ինչպես որ Ալիևը մեկուսացված է Բաքվի կառավարումից:
Ըստ էության՝ Թուրքիան Բաքվում իրականացնում է հեղաշրջում, որը պատերազմի նպատակներից մեկն է: Ընդ որում, այդ հարցում «օգնում» է հայկական բանակը․ այդ իմաստով, հայկական բանակը ստանձնել է ռեգիոնալ նոր, յուրահատուկ դերակատարում, արդեն իհարկե իրավիճակի բերումով հաշվի առնելով որոշակի նոր, շատերի համար անսպասելի իրողություններ, մասնավորապես թուրք-ադրբեջանական հարաբերության տիրույթի առնչությամբ: Փաստացի Արցախի դեմ ձեռքը կտրելու գործընթացով հայկական զինուժը ստեղծում է նոր իրավիճակ, մի կողմից Թուրքիայի բաց պատասխանատվության, մյուս կողմից՝ Ռուսաստանի ու Իրանի դիրքորոշումների մասով: Ակնհայտ է մի բան․ Ադրբեջանի հուլիսյան պարտությունից հետո վերցնելով Բաքուն և կազմակերպելով Արցախի դեմ ահաբեկչական պատերազմը, Թուրքիան փորձեց թելադրել ռեգիոնալ անվտանգության նոր ճարտարապետություն: Հայկական զինված ուժերը ծանր կորուստների գնով, այդուհանդերձ կարճ ժամանակում կարողացավ փոխել իրավիճակը և անցնել ռազմա-քաղաքական անվտանգային նոր ճարտարապետությունը թելադրելու ռեժիմի: Այն կարիք ունի դիվանագիտական, քաղաքական դասի կտրուկ քայլերով իմաստավորման ու ամրացման:
Անդրանիկ Կիրակոսյան
