Մինսկի խումբ-Իրան տանդեմ
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Օրերս Իրանի արտաքին գործերի նախարար Մոհամմադ Զարիֆը, խոսելով արցախյան հակամարտության կարգավորման իրանական նախաձեռնության մասին, հայտարարել է, որ Իրանի նախաձեռնությունը չի մրցակցում Մինսկի խմբի մեխանիզմի հետ։ Ինչպես հայտնի է, Թեհրանն արդեն ներկայացրել է այն Երևանին, Մոսկվային, Անկարային ու Բաքվին: Իրանի նախագահի բանագնացը հայտարարել էր, որ ՄԽ-ն անարդյունավետ է, և Իրանն առաջարկում է ռեգիոնալ ձևաչափ: Զարիֆը պարզաբանել է, թե չեն ուզում մրցակցել Մինսկի խմբի հետ, իսկ ռեգիոնալ ձևաչափի մասին խոսում են այն իմաստով, որ ռեգիոնի երկրները առավել զգայուն են կայունության հարցում, և այդ իսկ պատճառով նրանք ավելի արդյունավետ կաշխատեն լուծում գտնելու համար: Հավելենք, որ պաշտոնական Թեհրանի դիրքորոշումը փոքր-ինչ տարակուսելի է՝ հաշվի առնելով մի ակնառու բան՝ Թուրքիան է սկսել պատերազմն Արցախի դեմ, այն էլ ոչ թե պարզապես պատերազմ, այլ պատերազմ ահաբեկիչներ տարածաշրջան բերելու անդադար հոսքով, ինչը նշանակում է, որ այդ առումով Թուրքիայի նպատակը զուտ Արցախի դեմ պատերազմը չէ, այլ ահաբեկիչներին տարածաշրջանում տեղակայելը ավելի հեռահար նպատակներով: Եվ այդ նպատակների թիրախում անշուշտ լինելու է նաև Իրանը, ու Թեհրանը դա գիտակցում է հիանալի՝ այլապես չէր հայտարարի իր հյուսիսային սահմանի մոտ ահաբեկիչ չհանդուրժելու մասին:
Միաժամանակ մյուս կողմից, մինչ Իրանը հերթական անգամ հայտարարում է, որ չի հանդուրժի, Թուրքիան շարունակում է Ադրբեջանը լցնել ահաբեկիչներով: Իսկ Իրանը դե ֆակտո խոսում է այն մասին, որ Թուրքիան, լինելով ռեգիոնալ պետություն, ավելի արդյունավետ կաշխատի իրենց հետ՝ կայունության հասնելու համար: Մենք արդեն չենք դիտարկում այն, որ Իրանը իր կարգավորման մոդելում խոսում է Ադրբեջանին տարածք հանձնելու մասին, իսկ ահա Արցախի կարգավիճակի մասին լուռ է: Դա հարցի մյուս կողմն է: Բայց ինքնին այն, որ ձևաչափի հարցում Թեհրանն անում է, մեղմ ասած, տարօրինակ առաջարկ, արդեն իսկ փակում է հարցի բովանդակային կողմի շուրջ քննարկման անհրաժեշտությունը:
Ըստ էության՝ Թեհրանը հայտարարում է Մինսկի խմբի հետ չմրցակցելու մասին, ինչը անշուշտ ողջունելի է, որովհետև հակառակը կլիներ պարզապես սխալ՝ վտանգավոր սխալ: Բայց սխալը եթե ուղղված է, ապա միայն մասնակի, որովհետև ոչ պակաս վտանգավոր սխալ է պատերազմ հրահրած և այն անմարդկային, ապաբարոյական և ահաբեկչական մեթոդներով շարունակող Թուրքիային առաջարկել որևէ ձևաչափային կարգավիճակ: Իրանը գործնականում անում է այն սխալը, ինչ Թուրքիայի հետ հարաբերված գործնականում բոլոր կենտրոնները այս տարիների ընթացքում: Այսինքն՝ Իրանը լեգիտիմացնում է թուրքական ռազմական շանտաժը: Դրա առաջին հետևանքը զգացողներից մեկը լինելու է հենց ինքը՝ Թեհրանը: Հետևաբար պետք է ուղղել նաև այդ սխալը:
Անդրանիկ Կիրակոսյան
