Տարածաշրջանում խաչվում են գեոպոլիտիկ շահեր
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ինչպես հայտնի դարձավ՝ օրերս Իրանը հարձակողական ստորաբաժանումներ է տեղակայել հյուսիսային սահմանին և անվտանգային որևէ ոտնձգության դեպքում կտա շատ կոշտ պատասխան: Այս մասին հայտնել է Իրանի բանակի ցամաքային ուժերի հյուսիսարևմտյան շրջանի շտաբի հրամանատարը: Ըստ էության՝ հարկ է փաստել ուշադրության է արժանի ստորաբաժանումների բնույթը՝ հարձակողական, ինչը նշանակում է, որ Իրանի հյուսիսային սահմանին ռազմուժի տեղակայումը չի սահմանափակվում պաշտպանական խնդիրներով: Այլ կերպ ասած՝ Իրանը պատրաստվում է հարձակողական գործողությունների, ինչը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ Թեհրանը չի սահմանափակվելու իր սահմաններով:
Ստացվում է այնպես, որ Իրանն անհրաժեշտության դեպքում պատրաստվում է ռազմական գործողությունները սահմանից այն կողմ տեղափոխելու և խնդիրներ լուծելու գործողության: Հարցն այն է, թե որ դեպքն է համարվելու անհրաժեշտություն: Ըստ ամենայնի, խոսքը Իրանի տարածքի հանդեպ ֆիզիկական ոտնձգության ռիսկի մասին չէ, կամ միայն դրա մասին չէ: Իրանը թերևս զորքի բնույթով ակնարկում է, որ անվտանգային ռիսկ և ոտնձգություն է դիտարկելու նաև սահմանից անդին որոշակի փոփոխությունների հավանականությունը կամ վտանգը: Մասնավորապես, այդ համատեքստում ուշադրության է արժանի այն, որ թուրք-ադրբեջանա-ահաբեկչական գրոհի թուրքական պլանում ուրվագծվում է Նախիջևան-Ադրբեջան ցամաքային կապի նպատակը: Հենց այդ դիտարկումն է թերևս Իրանին տվել հարձակողական ստորաբաժանումների տեղակայման հիմք, հայտարարելով, որ Թեհրանը թույլ չի տա աշխարհաքաղաքական սահմանների փոփոխություն:
Ավելորդ է խոսել այն մասին, որ Նախիջևան-Ադրբեջան ցամաքային կապը գործնականում լինելու է Իրանի շահին ու անվտանգությանը հասցված թուրքական էական հարված: Պետք է ընդգծել, որ խնդիրը թերևս լոկ ՀՀ Մեղրու սահմանագոտին չէ: Իրանի համար սկզբունքային է որոշակի «անվտանգության» գոտու հարցը, այն իմաստով, որ Մեղրին չվերցվի թուրք-ադրբեջանական «աքցանի» մեջ՝ թողնելով այսպես ասած «բլից-կրիգի» վտանգի տակ: Հատկանշական է, որ իրանցի թե՛ քաղաքական, թե՛ ռազմական պաշտոնյաներ այս օրերին այցելում են Խոդաֆերինի շրջան, մինչև ուր առաջխաղացում է արձանագրել թուրք-ադրբեջանա-ահաբեկչական միավորումը: Ըստ ամենայնի՝ դրանից ավելի առաջխաղացումը Իրանն այլևս դիտարկում է կենսական սպառնալիք նաև իր սահմանի համար, ինչին էլ ի պատասխան փորձում է զգուշացնել հարձակողական ստորաբաժանումների տեղակայումով: Իրանի համար ինչպես անցանկալի է թուրք-ադրբեջանական «մոտիկությունը», այդպես էլ ցանկալի չի լինի Հայաստանի հարավում ռուսական ռազմական մշտական ներկայությունը, ինչը Թեհրանն ակնարկել է տարիներ շարունակ: Միաժամանակ, Թեհրանի համար պարզորոշ տեսանելի է այն անվտանգային սպառնալիքը, որը կարող է առնվազն լինել այդօրինակ հարցերի քննարկման հիմք:
Անդրանիկ Կիրակոսյան
