Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Արգելել թուրքական ապրանքների ներմուծումը Հայաստան ելք չէ. ելքը ուժեղ երկիր ստեղծելն է

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Նախօրեին հայտնի դարձավ, որ Կառավարությունը լրջորեն քննարկում է թուրքական ապրանքների ներկրումը արգելելու կամ սահմանափակելու հնարավորությունը եւ ներկայումս ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը իրականացնում է ուսումնասիրություններ եւ հաշվարկներ:

Ճի՞շտ, թե՞ սխալ կլինի թուրքական ապրանքների ներմուծումը Հայաստան արգելելը: Ցանկացած հայաստանցի նման քայլը կարող է դրական համարել, եթե, իհարկե, հարցը դիտարկի զուտ հուզական, զգացմունքային հարթության մեջ: Սակայն տնտեսությունը հեռու է զգացմունքային հարթությունից` սառը, դաժան, չոր հաշվարկների աշխարհ է սա: Ու Թուրքիայից ներմուծումը արգելելու նպատակահարմարությունը հաշվարկելու համար պետք է ունենանք որոշ ցուցանիշներ:

Այսպես. պաշտոնական տվյալներով՝ տարեկան Թուրքիայից Հայաստան է ներմուծվում է մոտ 140 միլիոն դոլարի ապրանք: Այդ 140 միլիոն դոլարը Թուրքիայի արտահանման ընդհանուր ծավալի ընդամենը 0.1 տոկոսն է: Այսինքն ներմուծումն արգելելու դեպքում մենք շոշափելի վնաս Թուրքիայի տնտեսությանը չենք հասցնի: Բայց Հայաստան ներմուծվող ապրանքների ընդհանուր ծավալի մեջ թուրքական ապրանքների մասնաբաժինը մոտ 5 տոկոս է: Այս ցուցանիշով Թուրքիան մեր խոշորագույն առեւտրային գործընկերների առաջին 5-յակում է: Ինչո՞ւ ենք այսքան շատ ներկրում Թուրքիայից: Պատասխանը պարզ է: Թուրքական տնտեսությունը, որքան էլ դա հաճելի չլինի մեզ համար, բավականին հզոր ու մրցունակ է: Գին-որակ հարաբերակցության տեսանկյունից թուրքական ապրանքները մրցունակ են նաեւ մեր շուկայում:

Թուրքիայից Հայաստան է ներմուծվում ավելի քան 700 անուն ապրանք` սննդամթերք, քիմական արտադրանք, հագուստ, կոշկեղեն, կենցաղային տեխնիկա, էլեկտրատեխնիկական արտադրանք, շինանյութեր, մետաղական գլանվածք...: Ըստ ՀՀ մաքսային ծառայության պաշտոնական տվյալների՝ անցյալ տարի միայն մոտ 5 միլիոն դոլարի գործվածք է ներմուծվել, 4 միլիոն դոլարի սպիտակեղեն, 3.5 միլիոն դոլարի կոստյումներ, 1.5 միլիոն դոլարի վերնաշապիկներ ու բլուզկաներ, 3.2 միլիոն դոլարի զուգարանի թուղթ, 1.5 միլիոն դոլարի կոշիկ, 2 միլիոն դոլարի «կաֆել-մետլախ», 1 միլիոն դոլարի ապակեղեն, 7 միլիոն դոլարի մետաղական արտադրանք` «շվելերներից» ու «ուգոլնիկներից» սկսած եւ վերջացրած մեխով ու «շուրուպով», 6 միլիոն դոլարի ալյումինե արտադրանք, 2 միլիոն դոլարի կողպեք ու կախիչ, մի քանի միլիոն դոլարի ձեռքի գործիքներ...:

Բայց Թուրքիայից Հայաստան ապրանքների ներմուծումը ունի մի առանձնահատկություն` թուրքական ապրանքներ ներկրումների զգալի, եթե ոչ մեծ մասը իրականացնում են փոքր ու միջին առեւտրականները: Իսկ դա նշանակում է, որ նման արգելանք դնելու պարագայում առաջին հերթին տուժելու է հենց փոքր բիզնեսը: Իհարկե, արգելանք մտցնելուց հետո փոքր բիզնեսը կփոխի իր գործունեության աշխարհագրությունը եւ կսկսի նույնատիպ ապրանքները ներկրել, ասենք, Չինաստանից, Վիետնամից...: Սակայն անցումային փուլը կլինի ցավոտ, քանի որ արդեն կան գործարար կապեր, պայմանավորվածություններ, մատակարարման մշակված սխեմաներ եւ այլն: Եվ այս առումով փոքր գործարարները չեն կարող որոշակի կորուստներից խուսափել:

Այլ թեմա է խոշոր բիզնեսը, որը կարող է նույնիսկ շահել այդպիսի արգելքից: Ինչպե՞ս: Խոշոր, կամ, այսպես ասենք՝ «թեւութիկունք» ունեցող բիզնեսը հեշտությամբ կարող է շրջանցել արգելքը: Բերենք մի օրինակ: Վերջերս հենց «Հայկական ժամանակ» օրաթերթում տպագրվեց լուսանկար, ըստ որի «Երեւան սիթիում» վաճառվում է թուրքական արտադրության լոլիկ` իր արկղերով: Սակայն պարզվեց, որ պաշտոնապես Թուրքիայից լոլիկ գրեթե չի ներկրվում: Իսկ դա նշանակում է, որ այդ լոլիկը նույնիսկ չի էլ մաքսազերծվել: Հետեւաբար այն չի էլ հաշվառվել որպես ներմուծվող ապրանք: Այդ հրապարակումից հետո լոլիկները շարունակվում են վաճառվել, բայց արդեն ոչ իրենց արկղերով: Փաստորեն կան այնքան զորեղ ու ազդեցիկ «գործարարներ», որոնք կարող են ցանկացած ապրանք Հայաստան ներմուծել առանց այն պաշտոնապես մաքսազերծելու, առանց դրա ծագման երկիրը բացահայտելու: Այսինքն, մեր մաքսային մարմինների կոռումպացվածությունը եւ նմանատիպ «գործարարների» ամենակարողությունը կհանգեցնի նրան, որ Թուրքիայից նրանք առաջվա նման կամ նույնիսկ ավելի շատ ապրանք կներկրեն, բայց կձեւակերպեն, թե բերել են, ասենք, Բուրկինա Ֆասոյից: Կստացվի, որ Թուրքիայից ապրանքների ներկրումը արգելելու պարագայում մենք ընդամենը կվնասենք փոքր բիզնեսին, նոր շուկա կբացենք օլիգարխների համար, Թուրքիայի տնտեսությունն էլ դրանից չի տուժի...: Այսինքն, սրանով մենք միմիայն կվնասենք Հայաստանի շահերին:

Ու կրկին գալիս-հանգում ենք մի շատ տխուր խնդրի: Ինչո՞ւ պետք է մեր տնտեսությունը լինի այնքան անմրցունակ, որ մենք չկարողանանք նույնիսկ «մայկա-տռուսիկ» արտադրել ու այն ներմուծենք Թուրքիայից: Ի՞նչ է, մեզ մոտ հնարավո՞ր չէ էժան ու որակյալ ջինսե շալվարներ կարել: Զուգարանի թղթի արտադրությունը այդքան բա՞րդ գործ է...: Ոչ մի բարդություն չկա, պարզապես պետք է հանել մեր տնտեսության զարգացման արհեստական խոչընդոտները` մոնոպոլիաներ, կոռուպցիա, հարկային բեսպրեդել, խոշոր գործարար-պաշտոնյաներ...: Ու եթե մենք դա անենք, թուրքական արտադրանքի ներմուծումն արգելելու ոչ մի կարիք չի առաջանա. այն ինքն իրեն կնվազի: Արդյունավետ, մրցունակ, ազատ շուկայական տնտեսություն եւ հետեւաբար ուժեղ երկիր ստեղծելը կլինի մեր ամենահզոր հարվածը Թուրքիային:

Վրաստանի կառավարությունը որոշել է արգելել փոխնակ մայրությունըԲալթիկ ծովում հարձшկման է ենթարկվել ռուսական «Sparta II» բեռնատար նավըՊարեկներն ու երիտասարդները մեքենայում բռնկված կրակից փրկել են ՌԴ քաղաքացուն ու ընտանիքի անդամներինԻնձ համար ամենակարևորն այն է, որ մեր նախագահն ինձ չնախատի. ՊեսկովԵՄ երկրներում կայանալիք ընտրությունների արդյունքները կարող են խաթարել միավորման կայունությունը և հանգեցնել առանցքային որոշումների ընդունման «կաթվածի». The GuardianԱդրբեջանից Հայաստան արտահանումը շուրջ 246 անգամ գերազանցում է հակառակ հոսքը. միակողմանի կախվածnւթյունը կարող է վերածվել տնտեսական և քաղաքական ճնշմшն լրացուցիչ գործիքի. ՍուրենյանցԹրամփը գովեստի խոսքեր է հնչեցրել Պեսկովի հասցեին, վերջինս արձագանքել էՌազմական ոստիկանությունը կուժեղացնի պայքարը քրեական ենթամշակույթի և կարգազանց զինծառայողների դեմ. ՊՆԿոստանյանը Նեապոլում քննարկել է Իտալիայի հետ միջխորհրդարանական համագործակցության ընդլայնումըԲելգիան գործադուլի պատճառով 14 ժամով կփակի իր օդային տարածքըՄարգարա-Վանաձոր ավտոճանապարհին «Nissan Elgrand»-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և հայտնվել դաշտում․ կա 4 վիրավnրՀրապարակվել են նոյեմբերի 29-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրությունների վերջնական ցուցակներըԱյն, ինչ տեղի է ունենում Մուսիալայի շուրջ, նման չէ «Բավարիա»-ին․ Ռիո ՖերդինանդԱհազանգեր են ստացվել ուժեղ քամու հետևանքով տապալված և տապալման վտանգ ներկայացնող ծառերի, վնասված տանիքների, արևային վահանակների վերաբերյալԲելգիայի օդային տարածքը կփակվի․ բոլոր չվերթները չեղարկվում ենՀայաստանը խաչմերուկում. Ինչո՞ւ է Փաշինյանի քաղաքականությունը ստիպում հարևաններին արտակարգ միջոցներ ձեռնարկելՈւժգին երկրաշարժ` ԻրանումՌԴ ՊՆ․ «Գերան» ԱԹՍ-ները հարվածել են Ուկրաինայի նավթավերամշակման գործարանինԿալիֆոռնիայում երեկույթի ժամանակ քրեական խմբավորումների միջև կրակnցների հետևանքով ինը մարդ վիրավnրվել էՍտեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է«Ռուսաստանը չի՞ վճարում, կտրականապես համաձայն չենք». Փաշինյանը զայրացել է, երբ Եվրասիական տնտեսական միությունը (ԵԱՏՄ) հայտարարել է Հայաստանի համար կազմակերպությունից դուրս գալու գինը«Իմ ընկերը»․ Թրամփը Պուտինի հետ լուսանկար է հրապարակելՎթարային ջրանջատում Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանումՀայաստանը մեծապես կարևորում է Լիբանանի հետ քաղաքական բարձր մակարդակի երկխոսության ամրապնդումը. Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձը՝ Լիբանանի վարչապետինՖրանսիայում թանկացումների դեմ բողոքի ցույցերի ընթացքում 144 մարդ է ձերբակшլվելԻրանը Բահրեյնում ամերիկյան «Patriot» համակարգերի երկու ռադարի է հարվшծել. ԻՀՊԿՂազախստանը, Վրաստանը և Հայաստանը խստացնում են ռուսների համար սահմանափակումներըՀրաչյա Քոչարի փողոցում բախվել են «Zeekr»-ը, «Mercedes»-ը և «Volkswagen»-ը. կան վիրավnրներԱրտաշատում բախվել են «ՎԱԶ 2107»-ը և «Volkswagen»-ը. հոսպիտալացված կաՖիդան․ Թուրքիան ԱՄՆ-ին և Եվրոպային նախազգուշացրել է Սիրիայում Իսրայելի հնարավոր գործողության մասինԻրանի ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Բահրեյնում ամերիկյան Patriot համակարգերի ռադարներին հարվածելու մասինԻնչ իրավիճակ է ՀՀ ավտոճանապարհներինԱշխարհաքաղաքական խափանման եզրին. Կարո՞ղ է Հայաստանը մերձենալ Եվրամիությանը առանց Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները խզելուՏարադրամի փոխարժեքները նոյեմբերի 22-ինԺամանակ առ ժամանակ սպասվում են տեղումներ և քամու ուժգնացումՀայաստան՝ Բանկային աշխատողների օր. պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 21)Լույս չի լինելուԹրամփը նախազգուշացրել է ԱՄՆ սնանկացման վտանգի մասին և կոչ է արել վերացնել պետական պարտքի վերին շեմըՇվեդիան շենգենյան վիզաներ չի տրամադրի ռուս մարզիկներինԻրանը ցուցադրել է ստորգետնյա «հրթիռների քաղաք»Հայաստանը կընդունի բասկետբոլի կանանց Մ16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունըՄայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգըԱՄՆ-ին սնանկացում է սպառնում, եթե չլուծվի պետական պարտքի վերին շեմի հարցը40 մարդ հոսպիտալացվել է անհայտ նյութի արտահոսքի պատճառով․ ՍլովակիաԻնչպե՞ս Հայաստանում ծնված երեխայի համար ստանալ ԱՄՆ քաղաքացիությունը հաստատող փաստաթուղթ, եթե ծնողներից մեկը ԱՄՆ քաղաքացի է«Jeep»-ը հետիոտնային անցման վրա վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինԻրավիճակը` ավտոճանապարհներին` 22:00-ի դրությամբԻրանի ՀՕՊ-ը ամերիկյան F-16 կործանիչ է խոցելԿիրակնօրյա Սուրբ պատարագներ՝ Արագածոտնի թեմումՄի շարք տարածաշրջաններում անձրև է տեղում․ միջպետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են
Ամենադիտված