«Հուսով եմ՝ նոր Ազգային ժողովում կլինեն նրանք, ովքեր լուրջ ասելիք ունեն». Մ. Հովսեփյան (Տեսանյութ)

«Իրավունքի» զրուցակիցն է քաղաքագետ ՄԱՐԻԱՄ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԸ, որը վերջերս է ավարտել ՌԴ կառավարությանը կից ֆինանսական համալսարանի քաղաքագիտության եւ մասայական կոմունիկացիաների դեպարտամենտի ասպերանտուրան ու վերադարձել է հայրենիք՝ մասնակցելու քաղաքական առաջիկա գործընթացներին:

- Մարիամ, նախ անդրադառնանք հետհեղափոխական Հայաստանին: Հետաքրքիր է՝ Ձեր դիտարկումները հայաստանյան վերջին ամիսների ներքին եւ արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ, մասնավորապես՝ հայ-ռուսական հարաբերությունների:

- Հեղափոխությունը դեռ նոր է սկսվում եւ նախկին իշխանությունների հրաժարականով այն չի ավարտվել, այլ ընդամենը նոր փուլ է մտել: Հիմա, երեւի թե, մենք գտնվում ենք հեղափոխության երկրորդ փուլի մեջ: Կարծում եմ՝ դեռեւս մոտ երկու տարի կտեւի, որպեսզի կարողանա Հայաստանի Հանրապետությունը կայունանալ՝ թե՛ տնտեսական, թե՛ քաղաքական եւ թե՛ միջազգային հարթակներում, չնայած նրան, որ մենք այսօրվա դրությամբ արդեն իսկ ունենք բավականին լուրջ հաջողություններ: Շատ կարեւորում եմ, որ դեռեւս կես տարվա ընթացքում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն արդեն երեք հանդիպում է ունեցել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, ինչը կարծում եմ՝ բավական մեծ ցուցանիշ է: Ու միշտ պարոն Փաշինյանն իր ելույթներում նշում է, որ երբեւիցե հայ-ռուսական հարաբերություններն այսքան կայուն եւ այսքան ավելի սերտ չեն եղել:

- Ի դեպ, մի շարք քաղաքական գործիչներ, քաղաքագետներ պնդում են, որ ճիշտ հակառակը՝ հիմա հայ-ռուսական հարաբերություններում ամեն ինչ այնքան էլ լավ չէ: Ի վերջո, Դուք լինելով ՌԴ-ում եւ շփվելով քաղաքական եւ քաղաքագիտական շրջանակների հետ՝ կասե՞ք ինչպիսին է իրական պատկերը:

- Հենց այս մասին էի ուզում նշել. չնայած նրան, որ եղել են հանդիպումներ, ելույթներ եւ այլն, բայց այսօր ինչ-որ չափով փորձը ցույց է տալիս, որ չեմ ասի, թե հայ-ռուսական հարաբերություններում անկում կա, բայց չեմ տեսնում զարգացում: Միայն այն, որ ամբողջ կառավարության անդամները մարդիկ են, ովքեր ժամանակին կազմակերպել են հակառուսական ցույցեր եւ տարբեր վատ արտահայտություններով, ՌԴ նախագահի հասցեին ուղղված պաստառներով էին հանդես եկել, օրինակ, այսօրվա նախարարները, փոխնախարարները, ինչու ոչ, ՀՀ վարչապետի աշխատակազմի անդամները, առաջացնում է անտիթեզ՝ հնչեցված հայտարարություններին: Մինչդեռ Հայաստանի զարգացումը պայմանավորված է նաեւ հայ-ռուսական հարաբերությունների զարգացմամբ, Եվրասիական տնտեսական միությունում հարաբերությունների խորացմամբ:

- Կարելի՞ է ասել, որ վերադարձել եք հայրենիք՝ քաղաքական այս բացը լրացնելու մտադրությամբ:

- Ճիշտ եք նկատել, ես լինեի Հայաստանում, թե Ռուսաստանի Դաշնությունում դեռ  տարիներ առաջ կողմնորոշված չէի՝ կվերադառնա՞մ , թե՝ ոչ, բայց մի բան հստակ գիտեի՝ որտեղ էլ լինեմ, միանշանակ, պետք է աշխատեմ հայ-ռուսական հարաբերությունների  զարգացման համար: Եվ այսօր տեսնելով ինչ-որ չափով բաց այս հարաբերություններում՝ որոշում կայացրեցի վերադառնալ հայրենիք ու աշխատել այս ուղղությամբ: Չէ որ ունեմ ոչ միայն սիրողական մոտեցում այս ամեն ինչի նկատմամբ, այլ մասնագիտությամբ քաղաքագետ եմ եւ բավականին լուրջ գիտական հետազոտություններ եմ իրականացրել:

- Իսկ այս պահին Ձեզ որեւէ գաղափարակից քաղաքական ուժ տեսնո՞ւմ եք, ում հետ պատրաստ եք ճանապարհ անցնել:

- Այս պահի դրությամբ չեմ կարող ասել, թե ունեմ նախընտրելի քաղաքական ուժ, քանի որ դեռեւս մի քանի օր է, ինչ գտնվում եմ Հայաստանում եւ դեռ ուսումնասիրում եմ առկա քաղաքական փոփոխությունները: Ամեն դեպքում, կարծում եմ՝ կլինեմ այն քաղաքական ուժի հետ, ով կկարեւորի հայրենադարձությունը, առավել եւս երիտասարդների հայրենադարձությունը: Գուցե իմ օրինակով էլ կփորձեն ապացուցել մեր Սփյուռքում ապրող բոլոր այն երիտասարդներին, ովքեր դեռեւս կողմնորոշման փուլի մեջ են, որ կարող են գալ հայրենիք, քայլ անել եւ այստեղ իրենք կլինեն պահանջված: Ըստ իս, այս պահը շատ հարմար է, որպեսզի հայրենադարձության ծրագիր իրականանա: Ուստի՝ հուսով եմ՝ տեսնել Ազգային ժողովում ինձ եւ այն երիտասարդներին, ովքեր բավականին լուրջ ասելք ունեն քաղաքական դաշտում:

- Մեր զրույցի հիմքում ստացվեց այնպես որ, հիմնականում խոսեցինք հայ-ռուսական հարաբերությունների կարեւորության մասին, մինչդեռ հեղափոխություն իրականացրած այսօրվա իշխանությունները դեռեւս ընդդիմություն եղած ժամանակ առաջարկում էին դուրս գալ Եվրասիական տնտեսական միությունից: Ըստ Ձեզ, ո՞ր ուղղությամբ պետք  գնա Հայաստանը, հատկապես երբ այս քաղաքական ուժը հավանաբար մեծամասնություն կդառնա նաեւ նոր խորհրդարանում:

- Նախ ասեմ, որ բավականին անհասկանալի էր այդ մոտեցումը եւ առաջին մի քանի օրերին ռուսաստանյան հասարակական եւ քաղաքական ակտիվություն ունեցող ճանաչված մարդիկ, որոնցից շատերն իմ ընկերներն են, կարծում էին, թե հերթական ԱՊՀ երկիրն ենք կորցնում, հատկապես, որ կար Ուկրաինայի, Վրաստանի օրինակը: Բայց ես միշտ համոզված էի, որ այդպես չի լինի: Հիշում եմ՝ համալսարանում իմ գիտական աշխատանքի մեջ նշել էի, որ երբեւիցե Հայաստանում չեմ պատկերացնում նման իրավիճակ, ինչպես Ուկրաինայում: Եվ իմ գիտական ղեկավարն այդ ժամանակ ինձ ասում էր. «Դուք սխալվեցիք, հիմա Հայաստանում ավելի վատ է ամեն ինչ լինելու, քան Վրաստանում եւ Ուկրաինայում է, հետեւաբար ձեր աշխատանքը շուտով կլինի ոչ ակտուալ, քանի որ Հայաստանի Հանրապետությունը դուրս կգա ԵԱՏՄ անդամակցությունից»: Ընդհանրապես Ռուսաստանում մեծ քննարկումներ տեղի ունեցան, երբ Նիկոլ Փաշինյանը եւ իր խմբակցությունը խորհրդարանում լսումներ իրականացրեցին՝ Հայաստանի անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ին դադարեցնելու վերաբերյալ: Հիմնավորում էին, որ չկա որեւիցե առաջընթաց, մինչդեռ ես իմ գիտական թեմայում նշել եմ այն առաջընթացները, որոնք կան: Այսօր մենք ունենք  առաջին հերթին տնտեսական բնագավառում լուրջ համագործակցության աճ՝ թե՛ Ռուսաստանի Դաշնության, թե՛ ԵԱՏՄ անդամ այլ պետությունների հետ: Հիմա էլ շատերի կողմից լսում եմ քննադատություն ԵԱՏՄ համակարգի նկատմամբ եւ ուզում եմ անպայման նշել, որ այն պետք չէ համեմատել Եվրամիության հետ: Եվրոպական միությունը քաղաքական խումբ է, իսկ Եվրասիական տնտեսական միությունը՝ նախեւառաջ տնտեսական միություն է եւ համախմբում է իր շուրջ պետությունների, ովքեր ունեն տնտեսության մեջ ընդհանուր կապեր եւ անհրաժեշտություն՝ զարգացնելու դրանք: Նաեւ ուզում եմ նշել, որ Հայաստանը բացի նրանից, որ արդեն ինչ-որ չափով կամուրջ է Եվրասիական տնտեսական միության եւ Եվրամիության միջեւ, նաեւ կամուրջ է ՌԴ-Իրան հարաբերությունների զարգացման համար: Հուսանք, որ մոտ ժամանակներս Հայաստանը դուրս կգա տրանսպորտային փակուղուց եւ կունենա գոնե մեկ գնացքով ճանապարհ դեպի Ռուսաստան եւ, ինչու ոչ, նաեւ Իրան: Ցավոք, մեր հարեւան պետություն Վրաստանի եւ դաշնակից Ռուսաստանի միջեւ նման համագործակցություն դեռ չի ստացվում: Բայց լիահույս եմ, որ ամեն ինչ կկարգավորվի եւ կունենանք այն բոլոր հնարավորությունները, ինչը ի սկզբանե նշված էր Եվրասիական տնտեսական միության անդամակցման կետերում, որի շուրջ էլ ՀՀ-ն համաձայնեց անդամակցել այս կառույցին:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Հ.Գ.- Առավել մանրամասն դիտե՛ք տեսանյութում.