Հակահեղափոխության քարոզչական միֆը ցնդեց. ժամանակն է օրակարգերի
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԳագիկ Ծառուկյանի և Նիկոլ Փաշինյանի միջև տեղի ունեցած հանդիպումը և հանդիպման արդյունքում ստորագրված հուշագիրը մեկ բառով կարելի է անվանել՝ որպես երկրում առկա քաղաքական ճգնաժամը հանգուցալուծելու առարկայական փորձ: Հոկտեմբերի 2–ին տեղի ունեցած իրադարձություններից հետո կար վտանգ, որ քաղաքական ջրաբաժանները կարող են խորանալ, և մենք բոլորովս դրանից դուրս գալ չենք կարողանա: Հայտնի հանդիպումը, սակայն, ցույց տվեց, որ բոլոր կամուրջները չէ, որ այրված են:
Հատկապես հատկանշական է ստորագրված հուշագրի 3–րդ կետը, որով կողմերը պարտավորվում են խորհրդարանական ընտրությունների նախընտրական քարոզարշավն անցկացնել կոռեկտության և փոխադարձ հարգանքի հիման վրա՝ ՀՀ գործող օրենսդրությամբ սահմանված մյուս պայմանների պահպանմամբ: Առաջին հայացքից սիմվոլիկ թվացող այս արձանագրումն, իրականում, շատ կարևոր ձեռքբերում է ներկայիս քաղաքական իրավիճակում: Այս կետով, ըստ էության, խաչ է քաշվում Երևանի ավագանու ընտրություններում դոմինանտ դարձած հակաքարոզչության տրամաբանության վրա և սահմանվում են նոր խաղի կանոններ:
Արձանագրված այդ կետն, ըստ էության, կարևոր է ոչ թե գեղեցիկ և կոռեկտ ընտրապայքարի անցկացման ինքնանպատակ լինելու կոնտեքստում, այն, ըստ էության, նոր քաղաքական իրավիճակի ու քաղաքական դաշտի առողջացման բանալին է: Փաստացի այդ կետը ի ցույց է դնում, որ հակահեղափոխության մասին քարոզչական հնարքներն ու միֆերն այլևս ակտուալ չեն, ինչը միանշանակորեն ճանապարհ է բացում նոր քաղաքական դիսկուրս ունենալու համար, դիսկուրս, որտեղ կենտրոնականը կլինի ոչ թե հակաքարոզչությունը, այլ կառուցողական քննադատությունը:
Իհարկե, ցանկացած քարոզարշավ ենթադրում է առճակատում և կոշտություն, առանց այս կոմպոնենտների դժվար է պատկերացնել քաղաքական պայքարն աշխարհի որևէ, նույնիսկ ամենակայացած երկրում: Այլ հարց է, թե որն է այդ կոշտության սահմանն ու նպատակը՝ միմյանց ոչնչացնե՞լը, թե՞ իրար դեմ պայքարելով՝ ծրագրային, գաղափարական մոտեցումների առավելությունները հասարակությանը ցույց տալը: Եվ այս իմաստով կողմերի միջև արձանագրված կոռեկտ քարոզարշավ անելու խոստումը կենսական է: Այն, ըստ էության, պետք է ուղենիշային դառնա նաև ընտրություններին մասնակցել պատրաստվող այլ ուժերի համար:
Ինչքան էլ հեղափոխության տրամաբանությունը ունենա իր առանձնահատկությունները, պարզից էլ պարզ է, որ այն հավերժ ձգվել չի կարող և ինչ–որ պահից գալու է, այսպես ասած, օրակարգերի ժամանակը: Այն պահից, երբ հեղափոխությունը հաղթահարած լինի իր բոլոր խոչընդոտները, հասարակության համար կենսական է դառնալու այն, թե ինչ է իրեն առաջարկում նոր իշխանությունը, ընդհանրապես՝ ինչ է առաջարկում նոր քաղաքական դաշտն իր մասնակիցներով հանդերձ:
Հատկապես հիմա, երբ նույնիսկ հանրապետականներից շատերը պատրաստակամություն են հայտնել դեկտեմբերին արտահերթ ընտրություններ անցկացնելու և ՀՀԿ–ն որպես խմբակցություն այլևս փոքրամասնություն է, հակահեղափոխության մասին խոսելու որևէ առարկայական նյութ չկա: Ավելին, ոչ միայն կարիք, այլև հնարավորություն էլ չկա որևէ մի ուժի կամ գործչի անվանել կամ «նշանակել» հակահեղափոխական ու հեղափոխության ողջ ռեսուրսն ուղղել դրա դեմ: Եթե Հայաստանում կա էլ հակահեղափոխություն, ապա այն փոքրամասնություն է ոչ միայն դե ֆակտո՝ չունենալով ժողովրդի աջակցությունը, այլև դե յուրե՝ ԱԺ–ում ևս ունենալով պոտենցիալ փոքրամասնություն:
Ինչքան էլ տարօրինակ չթվա, բայց այժմ, երբ հակահեղափոխության պոտենցիալն ու հումքը այլևս բոլոր մակարդակներում մարգինալացված է, սկսվում է հեղափոխության ամենադժվար փուլը՝ աշխատելու, ստեղծելու, պոզիտիվ օրակարգեր առաջ քաշելու փուլը: Շատերին, այդ թվում հեղափոխության առաջամարտիկներին կարող է թվալ, թե հեղափոխությունը խորհրդարանական ընտրություններում իր մրցակիցներին հաղթելուց հետո հայտնվելու է խաղաղ մի հանգրվանում, ինչից հետո կյանքը կարգավորվելու է ինքնզինքն: Ցավոք, իսկ իրականում բարեբախտաբար, այդպես չէ: Եվ եթե շարժվենք հեղափոխության շրջանում մոդայիկ պատկերացմամբ, ապա եթե նույնիսկ բոլոր վատ բաներն ու վատ մարդիկ վերանան Հայաստանից, դա չի նշանակելու, որ ամեն ինչ ու ամեն ոք այսուհետ լավն են լինելու: Կարիք է լինելու լավը ստեղծել զրոյից: Իսկ սա, ըստ էության, ամենաբարդն է, հաշվի առնելով նաև հեղափոխության անատոմիան, նրա բնույթը:
