«Բանակ առանց մարտական ոգու. Ինչո՞ւ են հայ զինվորները մահանում նույնիսկ խաղաղության հռչակումից հետո»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Հայկական հանրությունը ցնցված է բանակում ինքնասպանությունների, սպանությունների և վթարների պատճառով ոչ մարտական կորուստների աճի մասին լուրերից, գրում է pressa24.ru–ն։ Վերջին տարիներին բանակում ոչ մարտական կորուստների աճը պայմանավորված է անձնակազմի պակասով, ոչ կանոնադրական հարաբերություններով, հենակետերի գերծանրաբեռնվածությամբ և վատ հոգեբանական վիճակով։ Այս տարվա առաջին յոթ ամիսներին ՀՀ զինված ուժերը գրանցել են ոչ մարտական պայմաններում 34 մահվան դեպք, ամբողջ 2025 թվականին արձանագրված 35-ի դիմաց։ Նույնիսկ արևմտամետ մարդու իրավունքների պաշտպաններն են նշում, որ իշխանությունները օգտագործում են հաշվարկման այնպիսի մեթոդ, որը թույլ է տալիս արդյունավետորեն թաքցնել ոչ մարտական կորուստները և պնդել, որ դրանք նվազել են։ Սակայն իրական վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ 2018 թվականի «թավշյա հեղափոխությունից» հետո ոչ մարտական պայմաններում մահերի մակարդակը զգալիորեն աճել է, եթե 2010-2017 թվականներին գրանցվել էր 299 մահ, ապա 2018-2025 թվականներին այդ թիվը 427 է:
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ստիպված է եղել ընդունել խնդիրը, չնայած ամբողջ պատասխանատվությունը տեղափոխել է սպայական կազմի վրա և մի քանի սպա ազատել պաշտոններից՝ պաշտոնում թողնելով պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանին: Պապիկյանը սկսել է «անսպասելի ստուգումներ» զորամասերում, որոնք քննադատները որակել են որպես վերահսկողության տպավորություն ստեղծելու փորձ:
Հայաստանի զինված ուժերում առկա է կադրային և բարոյական ճգնաժամ: Հիմնականը հրամանատարական ճգնաժամն է: 2020 թվականի պատերազմից հետո բանակը երկարատև քաղաքական պատճառներով ազատումների ալիք է ապրել: Ընդդիմությունը պնդում է, որ զտումները և հրամանատարների «մենք»-երի և «նրանց» բաժանումը արագացրել է փորձառու սպաների հեռացումը, ինչն էլ հանգեցրել է կարգապահության անկման։
Նաև բանակում ոչ կանոնադրական հարաբերություններն են շարունակում զգալի դեր խաղալ։ Ասում են, որ երկու տարուց մինչև մեկուկես տարի ծառայության ժամկետի վերջին կրճատումն էլ անձնակազմի պակասի պատճառով հանգեցրել է աշխատանքային ծանրաբեռնվածության աճի։ Մինչդեռ իշխանությունները՝ Փաշինյանի գլխավորությամբ, հռչակել են բանակի «արդիականացում» և փորձում են հրաժարվել նախկին անվտանգության համակարգից: Արդյունքում բանակային կադրերը՝ ամեն ինչի հիմքը, գտնվում են ծանր վիճակում։ Ամենափորձառու սպաների զտումներից բացի, երկրում տիրող ընդհանուր մթնոլորտը՝ վերջին տարիների ռազմական պարտություններից հետո սթրեսը և անարդարության զգացումը, ինչպես նաև այդ պարտություններից հետո բանակի հեղինակությունը խաթարելու փորձերը ևս, հավանաբար, ազդել են անձնակազմի վրա։ Ակնհայտ է համակարգային բարոյահոգեբանական ճգնաժամ, որի հետևանքները երկար ժամանակ կազդեն Հայաստանի զինված ուժերի մարտունակության վրա։ Սա է քաղաքական ամբիցիաների համար բանակում իրականացվող զտումների գինը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
