ԱՄՆ-ն մեծացրել է իր ռազմական ներկայությունը Իրանի ափերի մոտ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ԱՄՆ-ն վերջին օրերին զգալիորեն մեծացրել է իր ռազմական ներկայությունը Իրանի ափերի մոտ՝ կրկին սրելով արդեն լարված տարածաշրջանային միջավայրը։ Տարածաշրջան է մուտք գործել ԱՄՆ ռազմական ուժերի վեցերորդ ականակիրը, իսկ Իրանի հարակից ջրերում տեղակայաված է նաև ամբողջական էսկադրիլիա։ Այս քայլերը վկայում են ոչ միայն ուժի ցուցադրության, այլև հնարավոր գործողությունների համար պատրաստվածության մասին։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը քննարկում է Իրանի նկատմամբ ճնշման տարբեր սցենարներ՝ սկսած թիրախային հարվածներից մինչև ավելի լայնածավալ ռազմական գործողություններ։ Քննարկումների առանցքում են Իրանի անվտանգության ուժերը, հրամանատարական օղակները, հրթիռային ենթակառուցվածքները և անգամ միջուկային օբեյկտները։ Նշվում է, սակայն, որ վերջնական որոշում դեռ չի կայացվել, և ռազմական տարբերակը շարունակում է մնալ քննարկման փուլում։
Վաշինգտոնի ռազմավարական հաշվարկը, ըստ հրապարակումների, կարող է միտված լինել ոչ միայն ռազմական զսպման, այլև ներքաղաքական ճնշման ուժեղացմանը՝ ստեղծելով պայմաններ իշխանական վերադասավորումների համար։ Սակայն փորձագետներն ու արևմտյան որոշ պաշտոնյաներ կասկած են հայտնում, թե միայն ավիահարվածներով հնարավոր կլինի հասնել քաղաքական ղեկավարության փոփոխության։ Իրանում իշխանական համակարգը խոր արմատներ ունի, իսկ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը շարունակում է մնալ պետության առանցքային ուժային հենարանը։
Արտաքին ռազմական միջամտության վտանգը երկակի ազդեցություն կարող է ունենալ։ Մի կողմից՝ այն կարող է թուլացնել իշխանությունների դիրքերը՝ խորացնելով ներքին ճգնաժամը, մյուս կողմից՝ կարող է համախմբել իշխանական ուժերին և հասարակության մի հատվածին արտաքին վտանգի շուրջ։ Ավելին, արաբական մի շարք պետություններ՝ Սաուդյան Արաբիան, Կատարը, Օմանը և Եգիպտոսը, մտահոգված են, որ հնարավոր հարվածները կհանգեցնեն լայնածավալ տարածաշրջանային սրացման՝ սպառնալով իրենց տարածքներին և էներգետիկ ենթակառուցվածքներին։
Թեհրանը, իր հերթին, հայտարարում է, որ պատրաստ է թե՛ պատերազմի, թե՛ բանակցությունների։ Իրանի բարձրաստիճան աղբյուրները նշում են, որ միջուկային ծրագիրը խաղաղ բնույթ ունի, սակայն հարձակման դեպքում երկիրը «կպաշտպանի իրեն ինչպես երբեք»։ Սա ակնարկ է ոչ միայն ուղղակի ռազմական պատասխանին, այլև տարածաշրջանում Իրանի ազդեցության գործիքների ակտիվացմանը։
Ընդհանուր առմամբ, ձևավորվում է վտանգավոր հավասարակշռություն, որտեղ ուժի ցուցադրությունն ու դիվանագիտական ազդակները զուգահեռաբար են ընթանում։ Մի սխալ հաշվարկը կարող է վերածվել լայնածավալ բախման՝ ներգրավելով ոչ միայն ԱՄՆ-ին և Իրանին, այլև ամբողջ Մերձավոր Արևելքը։ Առայժմ կողմերը պահպանում են ռազմավարական անորոշությունը, սակայն տարածաշրջանի կայունությունը կախված է այն բանից, թե արդյո՞ք ուժի լեզուն կփոխարինվի քաղաքական և դիվանագիտական բանակցություններով։
Ալիտա Եղիազարյան
