Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին հանձնվել է շահագործման. պատմության այս օրը (30 հոկտեմբեր)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ

Քաղաքական հետապնդումների զոհերի հիշատակի համաշխարհային օր
Ռուսաստան՝ ինժիներ-մեխանիկի օր
Սլովակիա՝ Սլովակ ազգի հռչակագրի օր

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1907 – ծնվել է արձակագիր, գրականագետ, մանկավարժ, թարգմանիչ Ռաֆայել Աթայանը։
1917 – ծնվել է կրկեսի դերասան Լևոն Հայկազունին։
1918 – Մուդրոսում կնքվել է զինադադար Անտանտի և Օսմանյան կայսրության միջև, որով Օսմանյան կայսրությունը ճանաչել է իր պարտությունը և դուրս եկել Առաջին համաշխարհային պատերազմից։
1920 – հայ-թուրքական պատերազմի ընթացքում թուրքերը գրավել են Կարսը՝ գերելով մոտ 3000 զինվորների և զինվորական ու քաղաքացիական բարձրաստիճան անձանց, որից հետո երեք օր անընդմեջ զբաղվել են իրենց հատուկ վայրագություններով, որոնց զոհ է գնացել մոտ 6000 հայ։
1922 – ծնվել է կոմպոզիտոր, ջութակահար, մանկավարժ Ցոլակ Բեքարյանը։
1968 – վախճանվել է արձակագիր և դրամատուրգ Անդրանիկ Հովսեփյանը։
1970 – վախճանվել է գրականագետ Հովհաննես Մամիկոնյանը։
1991 – Արցախյան ազատամարտի ժամանակ հայկական զինված ուժերը Արկադի Տեր-Թադևոսյանի հրամանատարությամբ ազատագրել են Հադրութի շրջանի Տող գյուղը։
1993 – Հայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ է հաստատել Վենեսուելայի հետ։
1996 – զոհվել է հրամանատար և հետախույզ Կոմիտաս Ավանեսյանը։
2007 – Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը Վերահսկիչ պալատի նախագահի պաշտոնում առաջադրել է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության քաղաքական խորհրդի անդամ Իշխան Զաքարյանի թեկնածությունը։
2008 – Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային ժողովը ընդունել է չճանաչված հանրապետության դրոշի, զինանշանի և օրհներգի մասին օրենքները։
2017 – Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին հանձնվել է շահագործման։
2019 – Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչների պալատը բանաձև է ընդունել, որը միջազգային վերլուծաբանները գնահատել են պատմական։
2020 – Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ Ժնևում հանդիպել են Ադրբեջանի և Հայաստանի պաշտպանության նախարարները և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների միջնորդությամբ բանակցություններ են վարել, որի արդյունքում եղել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հայտարարությունը։
2023 – վախճանվել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի նախկին ռեկտոր Տիգրան Ալիխանովը։

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

1485 – Անգլիայում թագադրվել է Հենրիխ 7-րդը։
1696 – Պետրոս 1-ինի նախաձեռնությամբ Ռուսաստանի Բոյարական դուման որոշում է ընդունել ստեղծել ռազմա-ծովային ուժեր։
1697 – Ռեյկյավիկում Ֆրանսիայի և Հռոմեական Սրբազան կայսրության միջև խաղաղության պայմանագիր է կնքվել։
1751 – ծնվել է իռլանդացի դրամատուրգ և բանաստեղծ Ռիչարդ Բրինսլի Շերիդանը։
1853 – սկսվել են պատերազմական գործողություններ Ղրիմի պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատում։
1888 – Ջոն Լաուդը արտոնագիր է ստացել գնդիկավոր գրիչի համար։
1937 – Հերմես աստերոիդը անցել է երկրագնդից 780 հազար կիլոմետր հեռավորությամբ։
1941 – Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գերմանացիները սկսել են Սևաստոպոլի առաջին գրոհը։
1938 – ԱՄՆ-ում CBS ռադիոկայանով տեղի է ունեցել Օրսոն Ուելսի «Աշխարհների պատերազմը» ֆանտաստիկ վեպի ռադիոբեմադրությունը, որը մեծ իրարանցում է առաջացրել, քանի որ շատ քաղաքացիների թվացել է, թե պատերազմը տեղի է ունենում իրականում։
1954 – Բերմուդյան եռանկյունու հյուսիսային մասում անհետացել է R7V-1 ինքնաթիռը իր 42 ուղևորներով։
1956 – վախճանվել է ռուս-ուկրաինացի խորհրդային ակնաբույժ Վլադիմիր Ֆիլատովը։
1960 – ծնվել է արգենտինացի աշխարհահռչակ ֆուտբոլիստ, բոլոր ժամանակների լավագույն խաղացողներից մեկը՝ Դիեգո Մարադոնան։
1961 – Խորհրդային Միության Նովայա Զեմլյա կղզում իրականացվել է 56 մեգատոննանոց առաջին ջրածնային ռումբի փորձարկումը։
1967 – տիեզերքում առաջին անգամ իրականացվել է տիեզերանավերի կցում. դրանք եղել են «Կոսմոս-186» և «Կոսմոս-188» կայաները, որոնք հանդիսացել են «Սոյուզ» տիեզերանավի նախատիպերը։
1973 – բացվել է Բոսֆորի կամուրջը, որը փաստացի Եվրոպան Ասիային միացնող կամուրջն է (Ստամբուլի ասիական մասը միանում է եվրոպական մասին)։
1975 – վախճանվել է գերմանացի ֆիզիկոս, քվանտի էներգիան չափած գիտնական Գուստավ Հերցը։
1990 – Մոսկվայի Լյուբյանկա հրապարակում տեղադրվել է Սոլովեցյան քարը՝ ի հիշատակ ԽՍՀՄ-ում քաղաքական հետապնդումների զոհերի։
1998 – Շվեդիայի Գյոթեբորգ քաղաքում երիտասարդական ակումբում ծագել է հրդեհ, որից զոհվել է 63 անչափահաս։
2006 – Մոսկվայից Սանկտ Պետերբուրգ է ուղևորվել վերանորոգված և նորացված ЭР-200Э արագընթաց էլեկտրագնացքը, որի արդյունքում 235 րոպեով կրճատվել է երթուղու ժամանակը։

Կ. Խաչիկյան