Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … ավտոբուս ՊԱԶ-իկ

ՊԱԶ-672-ը լեգենդար փոքր ավտոբուս է, որը արտադրվել է Պավլովսկի ավտոբուսային գործարանի կողմից 1967-ից մինչև 1989 թվականները։ Այն փոխարինել էր ՊԱԶ-652 մոդելին և դարձել ԽՍՀՄ ամենատարածված ավտոբուսներից մեկը՝ ավելի քան 288 հազար միավոր ընդհանուր «շրջանառությամբ»։

ՊԱԶ ավտոբուսը ժողովրդականություն է ձեռք բերել իր բազմակողմանիության շնորհիվ․ այն օգտագործվել է արվարձանային երթուղիներում, գյուղական վայրերում, որպես ծառայողական մեքենա, երթուղային տաքսի, շարժական լաբորատորիաներ և նույնիսկ որպես կատաֆալկ։

Այն ստեղծվել է վագոնի նմանությամբ՝ մոնոլիտ թափքով և երկու պնևմատիկ դռներով։ Դրա շարժիչը ZMZ-672-ն է՝ ութ մխոցանի, V-աձև բենզինային շարժիչ՝ 4.25 լիտր ծավալով և 115 ձիաուժ հզորությամբ։ Ավտոբուսն ուներ տերևային զսպանակային կախոց ամորտիզատորներով, թմբուկային արգելակներ վակուումային ուժեղացուցիչով։

Ավտոբուսն ուներ 7.15 մետր երկարություն, 2.44 մետր լայնություն և մոտ 3 մետր բարձրություն։ Լեգենդար ՊԱԶ–իկը կարող էր տեղավորել 23 նստած ուղևոր, բայց իրականում նրա մեջ կարող էին խցկվել մինչև 45, իսկ երբեմն ավելի քան 60 ուղևոր՝ հաշվի առնելով կանգնած տեղերի առկայությունը։

Շահագործման երկար տարիների ընթացքում ՊԱԶ-672-ը դարձել է իր դարաշրջանի իսկական խորհրդանիշ։ Այն մինչ օրս էլ նկարահանվում է ֆիլմերում, հավաքորդները պատրաստում են հայտնի ավտոբուսի մասշտաբային մոդելներ, իսկ էնտուզիաստները վերականգնում են պահպանված մեքենաները։

Այնուամենայնիվ, չնայած դրան, 672-րդը ձեռք է բերել, մեղմ ասած, ոչ այնքան դրական մականուն։ Խորհրդային տարիներին շատերը բացահայտ ծաղրում էին ՊԱԶ–իկը և անվանում այն «ցատկող»։ Կարո՞ղ եք կռահել, թե ինչու։ Իրականում պատասխանը պարզ է։ Ավտոբուսը այդ մականունը ստացել է կոշտ զսպանակային կախոցի և նստատեղերի, ինչպես նաև կարճ անիվային բազայի պատճառով։ Նման առանձնահատկությունների հետևանքով ՊԱԶ–իկով երթևեկելը հաճախ շատ անհարմար էր․ ուղևորները անընդհատ բողոքում էին ցնցումներից և բնորոշ «ցատկերից»։

Ահա այդպես էլ այդ մականունն է կպել նրան, չնայած մեզ մոտ՝ Հայաստանում, ընդունված էր ավելի պարզ ու տիպիկ մականունը՝ ՊԱԶ–իկ։

Կ. Խաչիկյան