Հայաստանը հայտնվել է Եվրամիության չափանիշներով համաճարակային վտանգավոր «կարմիր» գոտում․ պատմության այս օրը (09 սեպտեմբեր)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ

Գեղեցկության համաշխարհային օր, Տաջիկստան՝ անկախության օր, Կալիֆորնիա նահանգ՝ ԱՄՆ կազմի մեջ մտնելու օր, ԿԺԴՀ՝ անկախության օր, Կոստա-Ռիկա՝ երեխայի ազգային օր, Ճապոնիա՝ քրիզանթեմա ծաղկի օր, Բրազիլիա՝ ադմինիստրատորների և մենեջերների օր։

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1885 - վախճանվել է կոմպոզիտոր, երաժշտագետ, մանկավարժ Նիկողոս Թաշչյանը։

1912 - ծնվել է ռադիոտեխնիկայի գիտնական Աբրահամ Աբրահամյանը։

1922 - թուրքերի հաղթանակով ավարտվել է հույն-թուրքական պատերազմը, թուրքական զորքերը մտել են Զմյուռնիա և իրականացրել հայ և հույն խաղաղ ժողովրդի կոտորած։

1927 - ծնվել է դերասանուհի Մարգո Մուրադյանը։

1931 - ծնվել է բալետի խորհրդահայ արտիստ և բալետմայստեր Մաքսիմ Մարտիրոսյանը։

1933 - ծնվել է կոմպոզիտոր Էրիկ Հարությունյանը։

1942 - ծնվել է թատրոնի և կինոյի նշանավոր դերասան Ռաֆայել Քոթանջյանը։

2004 - Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահ Սեյեդ Մոհամմադ Խաթամին ավարտել է իր երկօրյա պաշտոնական այցը Հայաստան, որի արդյունքում կողմերը վերահաստատել են երկու երկրների միջև բարեկամական հարաբերությունները ամրապնդելու և փոխշահավետ համագործակցությունը զարգացնելու իրենց վճռականությունը։

2009 - Ֆուտբոլի աշխարհի 2010 թվականի առաջնության ընտրական մրցաշարի 8-րդ փուլում Հայաստանի հավաքականը Երևանում 2:1 հաշվով հաղթանակ է տոնել Բելգիայի թիմի նկատմամբ։

2011 - վախճանվել է քաղաքական և հասարակական գործիչ Գարեգին Ազարյանը։

2012 - Ստամբուլում անցկացվող շախմատի 40-րդ համաշխարհային օլիմպիադայի վերջին՝ 11-րդ տուրում, Հայաստանի տղամարդկանց հավաքականը 2.5:1.5 հաշվով հաղթանակ տոնելով Հունգարիայի թիմի նկատմամբ, երրորդ անգամ դարձել է օլիմպիական չեմպիոն։

2021 - COVID-19-ի տարածման և դեպքերի կտրուկ աճով պայմանավորված Հայաստանը հայտնվել է Եվրամիության չափանիշներով համաճարակային վտանգավոր «կարմիր» գոտում։

2023 - Արցախի Հանրապետության ԱԺ հատուկ նիստով ԱՀ նախագահ է ընտրվել Սամվել Շահրամանյանը։

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

479 մ․թ․ա․ - Բեոտիայի Կիտերոն լեռան լանջին գտնվող Պլատեայի քաղաքի մոտ տեղի է ունեցել Պլատեայի ճակատամարտը, որը հույն-պարսկական պատերազմի ամենախոշոր ցամաքային ճակատամարտերից մեկն է։

276 - սպանվել է հռոմեացի կայսր Մարկ Անտոնիո Ֆլավինը։

337 - Կոնստանտին կայսրի երեք որդիները իրենց միջև բաժանել են Հռոմեական կայսրությունը։

1087 - վախճանվել է Անգլիայի թագավոր Վիլհելմ 1-ին Նվաճողը։

1513 - տեղի է ունեցել Ֆլոդդենի ճակատամարտը, որի ժամանակ Շոտլանդիայի թագավոր Յակով 4-րդը սպանվել է, իսկ շոտլանդական բանակը պարտվել է անգլիացիներին։

1570 - թուրքերը գրավել են Նիկոսիան։

1585 - ծնվել է ֆրանսիացի նշանավոր պետական գործիչ, գրող, կարդինալ Ռիշելիեն։

1737 - ծնվել է իտալացի ֆիզիկոս և ֆիզիոլոգ Լուիջի Գալվանին, որը հանդիսանում է էլեկտրականության տեսության հիմնադիրներից մեկը։

1776 - հաստատվել է Ամերիկայի Միացյալ Գաղութների նոր անունը՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։

1790 - ադմիրալ Ուշակովի ղեկավարած ռուսական նավատորմը Թենդրա հրվանդանի մոտ ջախջախել է թուրքական նավատորմին։

1801 - Բաքուն մտցվել է ռուսական կայսրության կազմի մեջ։

1828 - ծնվել է ռուս ճանաչված գրող, հրապարակախոս, լուսավորիչ Լև Տոլստոյը։

1848 - ծնվել է իտալացի աստղագետ Էլիա Միլոզևիչը։

1850 - Կալիֆորնիան դարձել է ԱՄՆ-ի 31-րդ նահանգը։

1893 - Գերմանիայում ստեղծվել է «Շտուտգարտ» ֆուտբոլային ակումբը։

1898 - վախճանվել է ֆրանսիացի բանաստեղծ Սթեֆան Մալարմեն։

1901 - վախճանվել է ֆրանսիացի նկարիչ Տուլուզ-Լոտրեկը։

1911 - Անգլիայում սկսել է գործել ավիափոստը։

1913 - ռուս օդաչու Պյոտր Նեստերովը առաջին անգամ իրականացրել է բարձր պիլոտաժի «մահվան օղակ» հնարքը։

1923 - Միացյալ Նահանգներում ստեղծվել է «NBC» ազգային հեռուստաընկերությունը։

1932 - Իսպանիայի կառավարությունն ինքնավարություն է շնորհել Կատալոնիային։

1948 - Կիմ Իր Սենը հայտարարել է Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետության ստեղծման մասին։

1969 - Կանադայում ուժի մեջ է մտել անգլերենի հետ հավասար ֆրանսերենի գործածության մասին օրենքը։

1970 - ԽՍՀՄ-ում սկսվել է «ВАЗ-2101» («Ժիգուլի») ավտոմեքենայի արտադրությունը։

1975 - ծնվել է իտալական ծագումով կանադացի վոկալիստ, երգահան և դերասան Մայքլ Բուբլեն։

1976 - վախճանվել է չինացի պետական և քաղաքական գործիչ, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադիր Մաո Ցզե Դունը։

1984 - Մոսկվայում սկսվել է շախմատային թագի համար մենամարտը Անատոլի Կարպովի և Գարրի Կասպարովի միջև, որի հաղթողը պետք է որոշվեր 6 հաղթանակի արդյունքում, սակայն այդ մրցամարտը այդպես էլ չի ավարտվել։

1991 - Տաջիկստանը անկախացել է ԽՍՀՄ-ից։

1991 - ԽՍՀՄ Արտգործնախարարության խորհուրդը հայտարարել է իր լուծարման մասին։

1999 - Մոսկվայում իրականացվել է ահաբեկչական գործողություն, պայթյունի հետևանքով փլուզվել է բազմահարկ շենք, զոհվել է 100 մարդ։

2009 - տեղի է ունեցել Դուբայի մետրոյի բացման հանդիսավոր արարողությունը։

 Կ. Խաչիկյան