ԱՄՆ-ը հաշտեցնում է Ադրբեջանին և Հայաստանին. Իրանն է շատ մտահոգված
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը ակտիվացրել է ջանքերը Հարավային Կովկասում երկու պատերազմող երկրների՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ձգձգված հակամարտությունը լուծելու համար, գրում է 9tv.co.il–ն։ Հրապարակումների համաձայն կողմերն արդեն մոտ են խաղաղության համաձայնագրի ստորագրմանը, և ԱՄՆ-ն առաջարկել է նոր, ոչ ավանդական եղանակ հաղթահարելու հիմնական խոչընդոտներից մեկի՝ Զանգեզուրի միջանցքի հարցը։
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հաստատել է, որ ԱՄՆ-ն առաջարկել է վիճարկվող միջանցքի կառավարումը փոխանցել մասնավոր ամերիկյան լոգիստիկ ընկերությանը։ Խոսքը ռազմավարական նշանակություն ունեցող այն տրանսպորտային զարկերակի մասին է, որը պետք է Հայաստանի հարավով կապի Ադրբեջանի հիմնական տարածքային զանգվածը նրա էքսկլավի՝ Նախիջևանի հետ։ Զանգեզուրի միջանցքի երկարությունը մոտ 32 կմ է, և այն անցնում է Սյունիքի հայկական մարզով՝ աշխարհաքաղաքական առանձնահատուկ զգայունության տարածքով։ Բաքվի համար դա ոչ միայն տրանսպորտային նախագիծ է, այլ նաև վաղեմի ռազմավարական նպատակի իրականացում, այն է ստեղծել ցամաքային միջանցք, որը կապում է երկրի տարբեր մասերը առանց կախվածության հայկական ենթակառուցվածքներից։
Հայաստանում, ընդհակառակը, նման նախաձեռնությունը դիտվում է որպես երկրի տարածքային ամբողջականությունը խաթարելու փորձ: Ավելին, «Զանգեզուրի միջանցք» տերմինը մերժվում է Երևանի կողմից, և կապված Ադրբեջանի տարածքային պահանջների հետ։
ԱՄՆ-ն առաջարկում է փոխզիջումային լուծում՝ 100 տարով երթուղու կառավարումը փոխանցել չեզոք մասնավոր ընկերությանը, որը կապահովի անարգել անցում առանց ինքնիշխանության փոխանցման: Սակայն առաջարկը վիճահարույց է: Երևանը վախենում է, որ նույնիսկ ամերիկյան մասնավոր ընկերությունը կարող է առաջ մղել ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի շահերը, իսկ Բաքուն վախենում է, որ Հայաստանը կպահպանի իր վերահսկողության լծակները այդ տարածքում։
Նոր նախաձեռնությունը ամենամեծ մտահոգությունն է առաջացրել Իրանում: Թեհրանը սահմանին ամերիկյան ներկայության ի հայտ գալը համարում է իր շահերի ուղղակի սպառնալիք: Իրանի իշխանությունների կարծիքով, միջանցքի իրականացումը կզրկի երկիրը Հայաստանի և Վրաստանի միջոցով Կովկաս և Ռուսաստան մուտք գործելուց և այդպիսով կմեծացնի Իրանի կախվածությունը Թուրքիայից և Ադրբեջանից։ Բացի այդ, Թեհրանը վախենում է, որ լոգիստիկ նախագծի քողի տակ ԱՄՆ-ը կփորձի ամրապնդել իր աշխարհաքաղաքական ազդեցությունը տարածաշրջանում: Սա դիտվում է որպես կարմիր գիծ, որը Իրանը պատրաստ է պաշտպանել բոլոր միջոցներով։
ԱՄՆ առաջարկը տարածաշրջանում ուժերի փոփոխության ևս մեկ դրսևորում է։ Ադրբեջանն ամրապնդում է իր դիրքերը Թուրքիայի հետ սերտ դաշինքի, ինչպես նաև արտաքին քաղաքականության հաջող ռազմավարության շնորհիվ։ Սա թույլ է տալիս Բաքվին երկխոսության և հնարավոր մերձեցման մեջ ներգրավել նույնիսկ իր ավանդական հակառակորդ Հայաստանին։
Այսպիսով, Անդրկովկասը դառնում է համաշխարհային խաղացողների՝ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Իրանի և Թուրքիայի շահերի բախման ասպարեզ։ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագիրը կարող է ոչ միայն վերջ դնել երկարատև հակամարտությանը, այլ նաև նշանավորել տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական դասավորության նոր փուլի սկիզբը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
