Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ …«խրուշչովկա» շենքեր
ՖՈՏՈ
Խորհրդային տարածքներում, ինչպես նաև ներկայումս Հայաստանում պանելային տները կոչվել և կոչվում են «խրուշչովկա»՝ ի պատիվ ընկեր Խրուշչովի, ով, իբր, հորինել է դրանք։ Սակայն դա ճիշտ չէ։
Իրականում դրանք հորինվել են հայտնի ֆրանսիացի ճարտարապետ Լե Կորբյուզիեի կողմից: Ըստ նրա հաշվարկային աղյուսակի, որը նա կազմել էր համամասնությունների և բարձրության հիման վրա, որոշվել էր, որ 2,5 մ–ոց առաստաղներն ամենահարմարն են։ ԽՍՀՄ-ում պանելային տների նախագծի հեղինակը եղել է ինժեներ Վալերի Պավլովիչ Լագուտենկոն Բելոռուսական Մոգիլև քաղաքից: Հենց նա է մշակել է K-7 տիպի հինգ հարկանի պանելային շենքի նախագիծը։ Այդ շենքի հիմնական առավելությունը դրա էժանությունն ու պարզությունն էր՝ բնակարանների նվազագույն չափերը, և նկուղի բացակայությունը։
Ընդ որում նման շենքի կառուցումը չափազանց հեշտ էր շինարարների համար, այն հավաքվում էր դարակաշարի պես և տեղադրվում «առանց շաղախ» մեթոդով։ Այն կառուցվում էր ընդամենը երկու տասնյակ տեսակի շինանյութերից, աշխատում էր երեք հերթափոխով աշխատող համալիր թիմ՝ մոնտաժողներին զուգահեռ աշխատում էին ջրմուղագործները, էլեկտրիկները, սվաղագործները և ատաղձագործները:
ԽՍՀՄ այն ժամանակվա ղեկավար Նիկիտա Խրուշչովն իր ողջ «եգիպտացորենային» եռանդով սկսել էր առաջ մղել պանելային տների գաղափարը՝ այն գովաբանելով բուռն կարգախոսներով։ Այդ ժամանակվանից էլ ընկեր Խրուշչովի շնորհիվ կառուցված պանելային և աղյուսային տները կոչվել են «խրուշչովկա»:
Երկու տարի նման մեթոդի կիրառումից հետո չորս հատվածով հինգհարկանի K-7 շենք է հավաքվել ռեկորդային ժամանակում՝ ընդամենը 12 աշխատանքային օր: Դա այն նախագիծն էր, որը լավագույնս էր համապատասխանում ժամանակի պահանջներին: Խրուշչովի ժամանակաշրջանի այդ նախագիծն ընկալվում էր հիմնականում որպես սոցիալական, և այն հստակ ցույց էր տալիս շինարարության գերակայությունը ճարտարապետության նկատմամբ: Միևնույն ժամանակ ընդգծվում էր տների ժամանակավոր կարգավիճակը՝ դրանք պետք է պահպանվեին մինչև 1980 թվականի կոմունիզմի գալուստը:
Նման բնակարանները հավասարեցնում էին մարդկանց կենսապայմանները։ Իհարկե, այդ պայմանները հեռու էին իդեալական լինելուց։ Բայց այն ժամանակ ոչ մեկի մտքով անգամ չէր անցնում քննադատել նոր շենքերը պատշգամբների բացակայության, համակցված լոգարանների և սանհանգույցների և բարակ պատերի պատճառներով։ Այդ ամենը մանրուք էր համեմատած խորհրդային ժողովրդի ապրելակերպի վիթխարի փոփոխության հետ, որը տեղի ունեցավ այդ նոր շինարարական ծրագրի շնորհիվ, քանի որ հնարավոր դարձավ ազատվել գերբնակեցված կոմունալ բնակարաններից։
«Խրուշչովի դարաշրջանի» շենքերի նախագծային կյանքը 50 տարի էր, հետագայում ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ դրանց կյանքը կարող է երկարաձգվել մինչև 150 տարի:
Կ. Խաչիկյան
