Հայաստանը ձգտում է մասամբ պահպանել եվրոպական առաքելությունը, բայց դա դանդաղեցնում է Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում ասել է, որ սահմանազատումից հետո Հայաստանը երրորդ երկրների ուժեր չի տեղակայի հայ-ադրբեջանական սահմանին։ Նա նաև նշել է, որ Հայաստանն Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի շուրջ բանակցությունների շրջանակներում ավելի քան մեկ ամիս առաջ առաջարկներ է ուղարկել Բաքու երկու չհամաձայնեցված հոդվածների վերաբերյալ, և մինչ օրս արձագանք չկա։ Միաժամանակ, ըստ Հայաստանի վարչապետի, նվազեցվել է հայ-ադրբեջանական սահմանի սահմանազատված հատվածներում սրացման վտանգը։
Հարավային Կովկասի հակամարտությունների և անվտանգության մասնագետ Օլեսյա Վարդանյանը theins.ru-ին տված հարցազրույցում բացատրել է, որ Հայաստանը նախատեսում է պահպանել առաքելությունն այն տարածքներում, որոնք մնում են չսահմանազատված, սակայն այդ հարցը վիճելի է և դեռ քննարկվում է Ադրբեջանի հետ։
«Հայաստանն ու Ադրբեջանն ուղիղ բանակցություններ են վարում խաղաղության համաձայնագրի շուրջ։ Իսկ այս տարվա ամառվանից Ադրբեջանը որոշակի պահանջներ է առաջադրել Հայաստանում գտնվող եվրոպական առաքելության հետ կապված։
Այդ առաքելությունը հայտնվել է 2023 թվականի հունվարին և ուղարկված է Եվրամիության կողմից։ Այն բաղկացած է մոտավորապես 200 անզեն դիտորդներից։ Միակ բանը, որ նրանք անում են դա այն է, որ վերահսկում են իրավիճակը և տեղեկատվություն փոխանցում Եվրամիության մայրաքաղաք։ Ադրբեջանն այդ առաքելության հետ բարդ հարաբերություններ ունի։ Բաքուն ի սկզբանե հրաժարվել է նրա հետ համագործակցությունից և կտրականապես դեմ է եղել դրա շարունակմանը, սակայն Հայաստանը շարունակում է պնդել, որ նման առաքելությունն անհրաժեշտ է, քանի որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտությունը շարունակվում է։
Ադրբեջանը պաշտոնապես պահանջել է, որ առաքելությունն այս ամառ հեռանա սահմանից, և Բաքուն ու Երևանը բանակցում են, թե ինչպես բավարարեն այդ պահանջը։ Հայաստանի վարչապետի հետ հարցազրույցից պարզ է դառնում, որ հայկական կողմն ունի իր տեսլականը, թե ինչպես կարելի է դա անել։ Հայաստանն առաջարկում է, որ առաքելությունը շարունակի իր աշխատանքը միայն այն տարածքներում, որոնք մնում են չսահմանազատված։ Մինչ օրս Հայաստանն ու Ադրբեջանն այս տարվա գարնանը և ամռանը սահմանազատել են ընդամենը 12,5 կմ սահման:
Պետք չէ ակնկալել, որ Ադրբեջանը կհամաձայնի Հայաստանի առաջարկին։ Ամենայն հավանականությամբ, Ադրբեջանին դուր չի գա բացառապես չսահմանազատված տարածքներում առաքելության գործառույթը շարունակելու առաջարկը։ Սահմանազատված տարածքները դեռ բավականին փոքր են, և չկա վստահություն, որ Բաքուն կցանկանա կապել սահմանազատման և սահմանագծման գործընթացն իր հիմնարար այն պահանջի հետ, որ եվրոպական առաքելությունը պետք է հեռանա հայ-ադրբեջանական սահմանից:
Այն պահից, երբ հայ-ադրբեջանական սահմանին հայտնվեց եվրոպական առաքելությունը, միջադեպերի ու սրացումների թիվը զգալիորեն նվազել են։ Դա պայմանավորված է բուն առաքելության որպես հնարավոր սրացումները կանխող մեխանիզմի առկայությամբ։ Մյուս կողմից, այդ ժամանակաշրջանը համընկել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ուղիղ բանակցային գործընթացի սկզբի հետ, որը սկսվեց 2023 թվականին ղարաբաղյան ճգնաժամից հետո։ Այդ առաքելության առկայության և ավելի քան մեկ տարի պահպանվող հարաբերական կայունության միջև կա ուղիղ կապ, բայց կա ևս մեկ իրողություն, որը կապված է ընթացող բանակցային գործընթացի հետ։ Հենց այդ առաքելությունը հայտնվեց՝ Ադրբեջանում անմիջապես դրա դեմ պահանջներ առաջացան։ Այն, որ Հայաստանը փորձում է բավարարել Ադրբեջանի պահանջը, բնական է, քանի որ Հայաստանը շատ է շահագրգռված խաղաղության պայմանագրի կնքման հարցում»,- ասել է Վարդանյանը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
