Ինքնաթիռի վթարը և Covid-ը խանգարեցին Ալիևին և Փաշինյանին մասնակցել ԱՊՀ գագաթնաժողովին
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը վերջին պահին հայտարարեցին, որ չեն մասնակցելու ԱՊՀ երկրների ղեկավարների տարեկան ոչ պաշտոնական հանդիպմանը, որը տեղի ունեցավ Սանկտ Պետերբուրգի մերձակայքում գտնվող Իգորա առողջարանային համալիրում, գրում է vedomosti.ru-ն:
Ալիևն ընդհատեց այցը Ռուսաստան Ղազախստանի Ակտաու քաղաքում տեղի ունեցած ավիավթարի պատճառով։ Հիշեցնենք, որ ադրբեջանական AZAL ավիաընկերության բրազիլական արտադրության Embraer E-190 ինքնաթիռը վթարի էր ենթարկվել դեկտեմբերի 25-ի առավոտյան։ Իր հերթին Փաշինյանը X սոցիալական ցանցի իր էջում ցավակցություն է հայտնել ավիավթարի զոհերի ընտանիքներին, բայց ոչ անձամբ Ալիևին։ Բացի այդ, Հայաստանի վարչապետը հրաժարվել է անձամբ մասնակցել ԱՊՀ երկրների ղեկավարների նախաամանորյա հանդիպմանը Covid-ի դրական թեստի պատճառով։ «Իմ գործընկերների հետ խորհրդակցելուց հետո ես որոշեցի չմասնակցել ԱՊՀ երկրների ղեկավարների ոչ պաշտոնական գագաթնաժողովին»,- գրել էր Փաշինյանը։ Ընդ որում, սա առաջին դեպքը չէ, երբ Փաշինյանը հրաժարվում է մասնակցել միջազգային միջոցառումներին, որտեղ ներկա է Ռուսաստանը։ Մինչ այդ դեկտեմբերի սկզբին, խորհրդարանում կառավարության ժամին նա հերթական անգամ հայտարարել էր ՀԱՊԿ-ին Հայաստանի մասնակցության անհնարինության մասին։ Նրա խոսքով, այդ հարցում Երևանն անցել է «անվերադարձելիության կետը»։ Փաշինյանը կարծում է, որ կազմակերպությունը չի կատարել Հայաստանի նկատմամբ իր պարտավորությունները 2021-2022 թվականներին Հայաստանի և Ադրբեջանի զինված ուժերի սահմանային բախումների ժամանակ։
Փաշինյանի Covid-ի պատրվակով ՌԴ հյուսիսային մայրաքաղաքում կայանալիք գագաթնաժողովին մասնակցելուց հրաժարվելն անհրաժեշտ էր, որպեսզի Հայաստանը չընկալվի որպես Ռուսաստանին բարեկամ պետությունների ակումբի մաս կազմող երկիր, կարծում է ՄԳԻՄՕ-ի Կենտրոնական Ասիայի ոլորտի ղեկավար Ստանիսլավ Պրիչինը: Դա, ըստ փորձագետի, տեղավորվում է Հայաստանի արտաքին քաղաքական ռազմավարության ընդհանուր տրամաբանության մեջ, որն է երկիրը Ռուսաստանից ֆորմալ և ոչ պաշտոնապես հեռացնելն արևմտյան ուղղությամբ Հայաստանի առաջխաղացման հնարավորությունը բացելու համար։
Իհարկե, դա արտացոլում է Հայաստանի ներկայիս ղեկավարության Ռուսաստանի մասնակցությամբ ինտեգրացիոն ձևաչափերից շեղումը դեպի Արևմուտք, կարծում է Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի հարցերով փորձագետ Անդրեյ Արեշևը։ Թեև Երևանը, նշել է փորձագետը, առայժմ պաշտոնապես չի սկսել ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու ընթացակարգերը։ Բանն այն է, որ երկիրը ստանում է տնտեսական օգուտներ, իսկ Փաշինյանը դեռևս օգտվում է ռուսական կողմի լոյալ վերաբերմունքից և ուղիներ է հորինում նման միջոցառումներին չմասնակցելու համար։ «Միևնույն ժամանակ, հայկական կողմը պաշտոնապես հրապարակայնորեն գոհունակություն է հայտնում ռուս-հայկական տնտեսական հարաբերությունների ներկա վիճակից։ Բայց առանց պետությունների և կառավարությունների ղեկավարների մակարդակով խորհրդակցությունների ձևաչափով քաղաքական ծածկույթ ապահովելու, տնտեսական կապերը նույնպես կարող են ենթարկվել էրոզիայի»,- պարզաբանել է փորձագետը։
Ռուսաստանն իր հերթին դեռ չի փակել Հայաստանի հետ տնտեսական փականները, շարունակել է Արեշևը: «Սակայն այդ հարաբերությունները կարող են դադարեցվել ցանկացած պահի Երևանի վրա արտաքին ճնշման և երկրորդական պատժամիջոցների կիրառման սպառնալիքի դեպքում»,- ասել է նա։
Հիշեցնենք, որ 2017 թվականից են ԱՊՀ երկրների ղեկավարները ոչ պաշտոնական հանդիպումներ անցկացնում տարեվերջին, և որպես կանոն, այդ հանդիպումների շրջանակներում պետությունների ղեկավարներն անցկացնում են երկկողմ և եռակողմ հանդիպումներ առանց պաշտոնական օրակարգերի: Այս տարի Սանկտ Պետերբուրգի գագաթնաժողովի նախօրեին Պուտինը բանակցություններ է վարել Տաջիկստանի նախագահ Ռահմոնի հետ, ով նոր տարում կստանձնի ԱՊՀ-ի նախագահությունը Ռուսաստանից հետո։
Պրիտչինի խոսքով, այդ ոչ պաշտոնական հանդիպումների հիմնական գործառույթը հետխորհրդային պետությունների ղեկավարների միջև ամենաբարձր մակարդակով հաղորդակցության պահպանումն է, որտեղ նրանք կիսում են իրենց մտքերով երկկողմ կապերի դինամիկայի և տարածաշրջանային անվտանգության վերաբերյալ։ Պետությունների ղեկավարներն այսպիսով ամփոփում են տարվա արդյունքները, ավարտել է փորձագետը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
