Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Գեոմագնիսական նավիգացիա. ռուսական էլեկտրոնային պատերազմի համակարգերը որպես համաշխարհային առաջընթացի շարժիչ

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Ուկրաինայում պատերազմը նշանավորվել է ոչ միայն կվադոկոպտերների և տարատեսակ անօդաչու թռչող սարքերի հաղթանակով, այլ նաև դրանց դեմ պայքարելու համակարգերով, գրում է topwar.ru-ն: Բանն այն է, որ ճակատի երկու կողմերում էլեկտրոնային պատերազմի համակարգերի աշխատանքը լիովին անտեսանելի է, այդ իսկ պատճառով սովորական մարդն այդ մասին իմանում է ականատեսներից։ Մասնագետների համար, ընդհակառակը, տեսանելի է էլեկտրոնային պատերազմի համակարգերի, և առաջին հերթին ռուսականների արդյունավետությունը, որն էլ հայտնություն է դարձել Հյուսիսային ռազմական շրջանի համար իր հեռահար հետևանքներով։

Անօդաչու թռչող սարքերի և կվադկոպտերների հարցում ամեն ինչ պարզ է. դրանք արդյունավետ զենքեր են, որոնք ունեն զուտ մարտավարական կիրառություն։ Սակայն էլեկտրոնային պատերազմի համակարգերի դեպքում ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է: Որոշակի ցանկության դեպքում դրանք կարող են դառնալ ռազմավարական ռեսուրս, որը կձևավորի սահմանափակ մուտքի լայն գոտիներ: Բարձր ճշգրտության զենքերը կա՛մ դադարում են լինել այդպիսի զենք, կա՛մ պահանջում են զինամթերքի չափից ավելի սպառում։ Ուղղորդման կրկնօրինակ համակարգերը (իներցիոն և հիմքում ընկած մակերեսի վրա) միշտ չէ, որ ապահովում են անհրաժեշտ ուղղորդման ճշգրտությունը ի տարբերություն GPS, Glonass և Galileo արբանյակային համակարգերի։ Սակայն խցանումն ու կեղծումը (արբանյակից ազդանշանի փոխարինումը) կարող են ճշգրիտ զենքերը վտանգավոր դարձնել օգտագործողի համար:

Ուկրաինայում արդեն փորձարկվում են համակարգեր, որոնք մոդելավորում են GPS ազդանշանները Բելառուսի տարածքին համապատասխան հետքով։ Նման հնարքների մասին բազմիցս են ապացույցներ ստացվել Կիևից: Թե որքանով է դա արդյունավետ, դեռևս պարզ չէ, բայց մի բան է պարզ՝ Ուկրաինայում օգտագործվում են GPS կեղծման առաջադեմ և շատ թանկ տեխնոլոգիաները: Հետևաբար, արևմտյան հեղինակների բարձրացրած խնդիրները էլեկտրոնային պատերազմի հզորության վերաբերյալ բավականին արդիական են ռուսական բանակի համար։

2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ամբողջ աշխարհում GPS-ի խափանումը ցույց տվեց, որ այն հավերժ չի գործում: Միացյալ Նահանգներում մտածել և բացահայտել են մի շատ հետաքրքիր օրինաչափություն։ Ինքնավար (կամ մասամբ ինքնավար) տրանսպորտի զարգացման մակարդակը սկսել է ուղղակիորեն ազդել ազգային անվտանգության վրա։ Խոսքը ժամանակակից սարքերի ինֆրակարմիր և լազերային սկաներների մասին է, որոնք ցանկության դեպքում կարող են ստեղծել Ամերիկայի ցանկացած ճշգրիտ քարտեզ։ Եվ ոչ միայն Ամերիկային։ Իհարկե, չինական ժամանակակից սարքերն առաջինն են հարձակման անցել: Ամերիկացի վերլուծաբանների կարծիքով, Չինաստանը շարունակաբար հավաքում է ԱՄՆ-ում վաճառվող մեքենաներից նավիգացիան և ապագայում կարող է օգտագործել այդ տեղեկատվությունը ռազմական նպատակներով: Օրինակ ստեղծել թևավոր հրթիռների ինքնավար նավարկության ճշգրիտ քարտեզներ, որոնց չեն խանգարի կեղծիքները։

Ժամանակակից էլեկտրոնային պատերազմի նկատմամբ արբանյակային նավիգացիայի խոցելիության վերաբերյալ մտահոգությունները ի հայտ էին եկալ վաղուց, բայց միայն Ուկրաինայում պատերազը ուշադրությունը կենտրոնացրեց այդ խնդրին:

Նավիգացիայի խոչընդոտների հաղթահարման ուղիներից մեկը կարող է լինել կողմնացույցով նավարկությանը վերադառնալը: Իհարկե, ոչ թե ուղիղ իմաստով, այլ խորը ստեղծագործական վերաիմաստավորման տեսքով։ Գիտականորեն այդ տեխնիկան կոչվում է կողմնորոշում երկրաֆիզիկական (մագնիսական) դաշտերով և խոստանում է բազմաթիվ առավելություններ։ Նախ, նավիգացիոն ճշգրտությունը բավականին բարձր է՝ մինչև 2 մետր: Խոսքը ինչ որ գեոդեզիական աշխատանքներում օգտագործման մասին չէ, բայց ռազմական և քաղաքացիական կարիքների համար դա կլինի։ Երկրորդ, և սա է գլխավորը, շատ դժվար է ճնշել և խցանել նման նավիգացիոն համակարգը, քանի որ այն հիմնված է Երկրի բնական դաշտերի տվյալների վրա։ Մասնավորապես, մոլորակի մագնիսական դաշտի երկայնքով գործող նավիգացիոն համակարգերը բարձր դիմացկուն են աղմուկի նկատմամբ։ Ինչպես միշտ, այս գաղափարը ևս ծագել է կենդանիներից: Թռչունները, կետերը և այլ չվող օրգանիզմները միլիոնավոր տարիներ շարունակ օգտագործում են այդ նավարկությունը, թեև լիովին պարզ չէ, թե ինչպես են դա անում: Այնուամենայնիվ, դա նշանակություն չունի: Հիմնական բանը այն է, որ Երկրի բնական մագնիսական դաշտերի քարտեզը կազմվել է շատ վաղուց, և ոչինչ չի խանգարում օգտագործել դրանք: Բնական հարց է ծագում, եթե մագնիսական նավիգացիայի հետ կապված ամեն ինչ այդքան հրաշալի է, ինչո՞ւ այն դեռ չի փոխարինել GPS-ին և նմաններին:

Չնայած գեոմագնիսական նավիգացիայի բոլոր հարմարություններին, այն զերծ չէ իր թերություններից: Առաջին և ամենակարևորն այն է, թե ինչու է պետք դա, եթե ձեռքի տակ ունես լիարժեք ֆունկցիոնալ արբանյակային համակարգ: Դժվար է պատկերացնել, թե քանի հարյուր միլիարդ են պետությունները միասին ներդրել GPS-ում, Glonass-ում և այլն, ի՞նչ կարիք կա հովանավորել նաև մագնիսական նավիգացիոն ինչ-որ համակարգ: Ինչն, ի դեպ, հայտնվել է տիեզերական նավիգացիայից շատ առաջ և ոչ մի բարդ բան չի պարունակում։

Ներկայումս շատ սմարթֆոններ առաջարկում են նավիգացիոն հնարավորություն փակ տարածքներում, որտեղ բջջային կապը և GPS ազդանշանները չեն կարող հասնել: Սրանք այսպես կոչված տեղորոշման տեխնոլոգիաներ են, որոնք հիմնված են շրջակա միջավայրի մագնիսական անոմալիաների վրա: Հիմնական բանը այն է, որ պետք է նախօրոք քարտեզագրել մագնիսական դաշտերը և փորձել վերացնել խանգարումները, օրինակ, վերելակների շահագործումից: Եթե ​​այդ համակարգը հասցվի ինքնաթիռի մակարդակին, ապա կհայտնվի նավիգացիոն սարք, որը կենտրոնացած է Երկրի մագնիսական անոմալիաների վրա: Վերջինս առանց խնդիրների կարելի է քարտեզագրել նույն արբանյակից՝ մինչև մի քանի մետր ճշգրտությամբ։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

 
Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըԵնոքավան-Կարմիրգյուղ ճանապարհին նոյեմբերի 19-ին պայթեցման աշխատանքներ կիրականացվենԻրանի բանակը հայտարարել է Քուվեյթի ռազմակայանում տեղակայված ամերիկյան Patriot համակարգերին հարվածելու մասինՍպասվում է կարճատև անձրև. օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի«Total Chess World Championship Tour Pilot 2026»-ում խաղային առաջին օրն ավարտվել է Հայկ Մարտիրոսյանի հաղթանակովԱդրբեջանի և Վրաստանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են տարածաշրջանային անվտանգությունըԱրգենտինայի երիտասարդ աստղերը 7:0 հաշվով հաղթել են Կոստա Ռիկայի հավաքականինՍլովակիայում տեղի են ունեցել հակակառավարական զանգվածային հանրահավաքներԱԷՄԳ-ն հույս ունի, որ շատ շուտով կկարողանա վերսկսել Իրանի օբյեկտների ստուգումները․ ԳրոսսիՀայտնի են Globe Soccer Awards 2026-ի բոլոր անվանակարգերի թեկնածուներըՔեմբրիջի բառարանը հայտարարել է 2026 թվականի բառըԿանդինսկու՝ Բաուհաուսի շրջանի ստեղծագործությունը ռեկորդ է սահմանել Christie's-ի աճուրդումՄԱԿ-ը պետք է որոշակի դեր խաղա միջազգային hակամարտությունների, այդ թվում՝ Ուկրաինայում hակամարտության կարգավորման գործընթացներում. Ռաֆայել ԳրոսիՓաշինյանը և Գերմանիայի ԱԳ նախարարը քննարկել են ՀՀ-ԵՄ-ի միջև առևտրատնտեսական կապերի խթանման ուղղությամբ իրականացվող քայլերըՎանաձոր համայնքի տիրապետմանն է վերադարձվել Հրանտ Մաթևոսյանի անվան այգու տարածքում գտնվող 18-րդ հողատարածքը«Ֆազի»՝ Սերգեյ Գրիգորյանի uպանողին Ռուսաստանից բերել են ՀայաստանԻրանը Հորմուզի նեղուցի երկնքում խnցել է ամերիկյան MQ-9 ԱԹՍ«Toyota»-ն «Չայնիի» ոլորաններում բախվել է արգելապատնեշներին, վիրավորները հարազատ եղբայրներ են․ ShamshyanԱբու Դաբիում աճուրդի են հանվել Մայքլ Ջեքսոնին պատկանող ավելի քան 100 իրԷրդողանը կոչ է արել nւժեղացնել ճնշումը Իսրայելի վրա՝ Գազայում шղետը դադարեցնելու համարՖրանսիայում դպրոցականների բողոքի ակցիաների մեկնարկից ի վեր ձերբակալվել է ավելի քան 7,000 մարդԵրկրաշարժ է տեղի ունեցել ԹուրքիայումՆախատեսվում է երկարաձգել Արցախից տեղահանված անձանց կարգավիճակի ժամկետը․ մանրամասներԹՐԻՓՓ-ի մուտքի և ելքի հատվածները գտնվում են Ադրբեջանի տարածքում, հիմնական տեխնիկական պարամետրերը պետք է համաձայնեցվեն Բաքվի հետ. ԲայրամովՀայտնի են 2027 թվականի ձմեռային զորակոչի և զորացրման ժամկետներըԾանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ֆերնետ լիկյորԴանակահարություն Արմավիրի մարզում. կա երեք վիրավոր, նրանց թվում եղբայներ են2027 թ․-ին կանխատեսում ենք 5,8% տնտեսական աճ. անվանական ՀՆԱ-ն կկազմի շուրջ 13 տրիլիոն 614 միլիարդ դրամ. ֆինանսների նախարարՔՊ-ն այդքան ձայն չի ստացել, որ սահմանադրական հանրաքվե նախաձեռնի. Լևոն ՔոչարյանՌումինիայում 5,7 մագնիտուդ nւժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել. կան տnւժածներԳառնիում 19-ամյա երտասարդը կոկաինով 30 փաթեթ է տեղադրել (տեսանյութ)Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է2027 թվականի պետբյուջեի նախագծի հիմնական ցուցանիշներըԵս շատ կցանկանայի, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագիր ստորագրվի. Յոհան ՎադեֆուլՈսկու գինը 2025–ի սեպտեմբերի 29-ից ի վեր առաջին անգամ իջել է 3 800 դոլարից ցածրՍի Ծինփինի հետ զրույցը հանգամանալից էր, դրա ընթացքում շոշափվել են նաև Մոսկվայի և Պեկինի գիտակրթական գործընկերության հաջողությունները. ՊուտինԲոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. ՀովհաննիսյանԱՄՆ-ը դիտարկում է Թրամփի և Կիմ Չեն Ընի հանդիպման հնարավորությունը. Ռուբիո«ԵՄ-ն Փաշինյանին նախապատրաստել է Պուտինի հետ հանդիպումից առաջ, որը կորոշի Հայաստանի ճակատագիրը. Իսկ փող ընդհանրապես չտվեցին»Իրազեկում. փորձարկվելու են էլեկտրաշչակներՊակիստանցին դատապարտվել է 27,5 տարվա ազատազրկման՝ Թրամփի դեմ մաhափnրձ նախապատրաստելու համար«Ընդդիմությունը զգուշացրել է նոր ՀՀ Սահմանադրության ընդունման ռիսկերի մասին»
Ամենադիտված