Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … գարեջուր «Մայրաքաղաքային»
ՖՈՏՈ
ԽՍՀՄ-ում, հակառակ հին կատակի, որ երկրում կա գարեջրի երկու տեսակ՝ «գարեջուր կա» և «գարեջուր չկա», իրականում կար գարեջրերի տարբեր բավականին մեծ տեսականի։ Դժվար է հստակ ասել, թե քանիսն են դրանք եղել, սակայն հետազոտողները պնդում են, որ դրանք եղել են առնվազն 300-ը։
Ամենահայտնին, իհարկե, «Ժիգուլևյանն» էր։ Այն վաճառվում էր բառացիորեն ամենուր։ Իսկ «Լենինգրադյան»-ը համարվում էր ամենաթունդը։ 20 % խտության դեպքում նրա թնդությունը կազմում էր 6 %: Ինչ-ինչ պատճառներով գարեջրի հենց այդ տեսակն է խորհրդային հանրագիտարաններում անվանվել «ամենաթունդը»: Մարդիկ, իհարկե, հավատացել են դրան, և ԽՍՀՄ-ում առասպել է հայտնվել, որ երկրում 6 %-ից ավելի թունդ գարեջուր չեն պատրաստում։
Այնուամենայնիվ, իրականում «Լենինգրադյան»-ը հեռու էր ամենաթունդ գարեջրի դափնեպսակը կրելուց: Այդ առումով «Մայրաքաղաքային»՝ «Столичное» գարեջուրն էր ԽՍՀՄ-ում առաջատարը։ Այն մշակվել էր դեռ պատերազմից առաջ՝ 1939 թվականին, և սկսվել արտադրվել գրեթե բոլոր խոշոր գործարաններում՝ Բադաևսկու գործարան, Օստանկինոյի գործարան, Ժիգուլևսկու գործարանը, Վոլգայի գործարան, Ֆրունզենսկի գործարան և այլն:
«Գարեջրի այդ տեսակի նախատիպն ակնհայտորեն գերմանական կրկնակիբոկն էր, որը նախահեղափոխական Ռուսաստանում և ԽՍՀՄ-ում սովորաբար եփում էր «Սալվատոր» անունով (Գերմանիայում դա պարզապես կրկնակի բոկերից մեկն էր, թեև գուցե ամենահայտնին): Պատերազմից առաջ գարեջուրն ուներ 19 % խտություն, սակայն պատերազմից հետո այն եփվեց 23 % խտությամբ և 7 % թնդությամբ», - գրել է խորհրդային գարեջրի հետազոտող Պավել Եգորովը:
«Մայրաքաղաքային»-ը պատրաստվել է առաջին կարգի թեթև ածիկից ավելացնելով բրնձի ալյուր 20 %, շաքարավազ 16 %, գլյուկոզա 4 % և գայլուկ՝ 61 գրամ: Գույնով գարեջուրը եղել է սաթագույն, իսկ համով քաղցրա-դառը՝ թեթևակի գինու հետհամով:
Այն վաճառվում էր 0,5 լիտրանոց շշերով, իսկ արժեքը 55 կոպեկ էր, ինչը բավականին թանկ էր։ Համեմատության համար ասենք, որ նույն ժամանակ «Ժիգուլևսկի»-ն արժեր 25 կոպեկ։ Թերևս հենց այդ գնի պատճառով էլ «Մայրաքաղաքային»-ը ԽՍՀՄ-ում չարմատավորվեց։ Ի վերջո, արդեն 1960-ականներին այդ գարեջրի արտադրությունը ընդմիշտ դադարեցվել է։
1970-ականների վերջից «Մայրաքաղաքային» անվանմամբ գարեջուր կրկին հայտնվեց, այն սկսել էր արտադրվել Օչակովսկու գործարանի կողմից: Այնուամենայնիվ, այդ նոր տեսակը ոչ մի ընդհանուր բան չուներ հնի հետ, քանի որ դրա խտությունը կազմում էր ընդամենը 12 %: Ներկայումս էլ հեշտությամբ կարելի է գտնել «Մայրաքաղաքային»-ը սովորական մանրածախ խանութներում, շատ արտադրողներ ունեն փրփրուն ըմպելիք նման անունով: Բայց, իհարկե, իսկական խորհրդային ամենաթունդ «Մայրաքաղաքային» գարեջուրն այդ ըմպելիքների հետ ոչ մի ընդհանուր բան չունի, բացի անունից:
Կ․ Խաչիկյան
