Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … բաճկոն

Բաճկոնը՝ ռուսերեն «Куртка», կարճ արտահագուստ է ամրակներով, և նախատեսված է վատ եղանակի և ցուրտ ջերմաստիճանի ազդեցությունից պաշտպանվելու համար: Բաճկոնին նմանատիպ անուններ գոյություն ունեն բազմաթիվ լեզուներում: Այսպիսով, ղազախական «կուրտե» բառը նշանակում է ազգային կարճ բավականին տաք վերնազգեստ: Նմանատիպ բառեր կան լեհերենում, պարսկերենում և այլն։ Ամենայն հավանականությամբ, «Куртка» բառը գալիս է գերմանական «kurz» կամ ֆրանսերեն «kurt» բառից, որը նշանակում է «կարճ»: Համենայն դեպս հաստատապես հայտնի է, որ Ռուսաստանում ժամանակակիցներին նմանվող բաճկոնների նորաձևությունը ներմուծել են ֆրանսիացի դերձակները։ Հայերեն «բաճկոն» բառն ամենայն հավանականությամբ ունի իրանական ծագում:

Բաճկոնի որպես հագուստի տեսակի ծագման մասին բազմաթիվ վարկածներ կան։ Շատ ժողովուրդներ են օգտագործել նման տիպի հագուստ ցրտից պաշտպանվելու համար: Ամենից հաճախ կարծիք կա, որ բաճկոնը հորինել են հյուսիսային ժողովուրդները Մեզոլիթյան դարաշրջանում: Բաճկոնի ամենահին նախնի կարելի է համարել հենց մարդու առաջին հագուստը: Ամենայն հավանականությամբ, դա եղել է մորթի ինչ որ բանով ամրացված։ Ժամանակակից բաճկոնի նախահայրը համարվում է Ալյասկայի բաճկոնը, որն ավանդական է էսկիմոսների շրջանում:

Բաճկոններ կրել են նաև Եվրոպայում։ Միջնադարում անգլիացի և ֆրանսիացի աղեղնավորները կրում էին կոլետներ և կոտարդիներ՝ կարճ կաշվե վերնազգեստներ, իսպանացիների մոտ այն համարվում էր ազգային տարազի կարևոր մաս:

17-րդ դարում հրացանակիրները, 18-րդ դարում հուսարները նույնպես չէին կարող յոլա գնալ առանց բաճկոնների: Իսկ իտալացի հայտնի հեղափոխական Գարիբալդին բաճկոնը նորաձև է դարձրել հարուստ խավերի համար։ Ավելին, այն ժամանակ ընդունված էր բաճկոն անվանել անգամ վերնաշապիկը կամ բլուզը, եթե այն կարված էր կարմիր կաշմիրից։

19-րդ դարում բաճկոնը սկսել է օգտագործել ձմռանը սպորտի համար։ Այդ ժամանակ դրանք կարվում էին ուղիղ, ամրացման համար օգտագործվում էին կեռիկներ և կոճակներ, երկարությունը կարող էր լինել կամ կարճ, կամ մինչև ծնկները:

Ալյասկայում էլ էսկիմոսներն են հնուց տաք բաճկոններ կրել: 20-րդ դարի սկիզբը նշանավորվել էր ոսկու տենդով։ Ոսկու որոնողներ գնացին Ալյասկա և հյուսիսային այլ շրջաններ: Բայց սովորական հագուստը վատ էր հյուսիսի համար։ Եվ նրանք վերցրին էսկիմոսների հագուստի ձևը, հայտնվեց պարկային բաճկոնը՝ բաճկոն առանց կտրվածքի։ Հետո Aplha Industries-ը սկսեց արտադրել նման բաճկոններ հյուսիսում աշխատող օդաչուների համար:

Ժամանակակից բաճկոնները բազմաֆունկցիոնալ են և օգտագործվում են ամենուր։ Դրանք դարձել են աշխատանքային հագուստի տարր և մաս են կազմում ոստիկանական և զինվորական համազգեստի: Բացի այդ, դա ենթամշակույթների ատրիբուտ է, օրինակ բայկերների համար։ Ներկայումս բաճկոնն առաջին հերթին նախատեսված է տեղումներից և ցածր ջերմաստիճանից պաշտպանվելու համար։ Այդ նպատակով դրանցից մի քանիսը հագեցած են գլխարկներով: Որպես ջերմամեկուսիչ օգտագործվում են տարբեր նյութեր, այդ թվում մորթի և պոլիեսթեր: Արտաքին տեսքի համար օգտագործվում են կաշվե, թավշյա և ժամանակակից գործվածքներ։ Յուրաքանչյուր սեզոնին դիզայներներն առաջարկում են նորաձև բաճկոնների լայն տեսականիներ, որոնք տարբերվում են իրենց կտրվածքներով և ոճերով:

Կ. Խաչիկյան