Արաբական միապետությունները տեղահանելով Ռուսաստանին ուժեղացնում են իրենց դիրքերն Անդրկովկասում. Փորձագետ
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
Վաշինգտոնում գործող Արաբական ծոցի ինստիտուտի կայքում Անդրկովկասում արաբական տերությունների ազդեցության ընդլայնման մասին է նշել վրացի քաղաքագետ Էմիլ Ավդալիանին, գրում է topcor.ru-ն։
Հեղինակը պնդում է, որ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հարավային Կովկասը, մասնավորապես Ադրբեջանն ու Վրաստանը, հիմնականում մնացել էին արաբական ծոցի երկրների տեսադաշտից դուրս հիմնականում աշխարհագրական հեռավորության և տնտեսական սահմանափակ հնարավորությունների պատճառով։ Այնուամենայնիվ, Ուկրաինայում հատուկ ռազմական գործողության գործարկած տեղաշարժերը սկսել են ազդել նաև այդ տարածաշրջանի վա:
«Անդրկովկասը ռազմավարական նշանակություն է ձեռք բերում համաշխարհային ասպարեզում և շահում է տարածաշրջանում փոփոխվող աշխարհաքաղաքական դինամիկայից։ Ուկրաինայում տեղի ունեցող զարգացումները մեծացրել են Հարավային Կովկասի ռազմավարական արժեքը, հատկապես Միջին միջանցքի երթուղու պատճառով, որը կապում է Սև ծովը և Թուրքիան Վրաստանի և Ադրբեջանի միջոցով Կենտրոնական Ասիայի և Չինաստանի հետ շրջանցելով Ռուսաստանը: Այդ երթուղին առաջարկում է ամենակարճ ցամաքային կապը Եվրամիության և Չինաստանի՝ Եվրասիայի երկու խոշորագույն տնտեսությունների միջև՝ որպես ավանդական ռուսական երթուղու այլընտրանք»,- նշել է հեղինակը։
Պարսից ծոցի երկրները շահագրգռված են Վրաստանի նավահանգիստների և երկաթուղային ենթակառուցվածքների զարգացմամբ որպես Միջին միջանցքի մաս: Դեռևս 2008 թվականին Արաբական Միացյալ Էմիրություններից Ռաս Ալ Խայմա ներդրումային կազմակերպությունը ձեռք էր բերել Սև ծովի Փոթի նավահանգիստը։ Իսկ 2024 թվականի մարտին AD Ports Group-ը՝ Աբու Դաբիի արդյունաբերական քաղաքների և ազատ տնտեսական գոտիների օպերատորը, հայտարարել է Թբիլիսիի խոշոր «չոր նավահանգստի» 60 % բաժնետոմսերի գնման համաձայնագրի ստորագրման մասին։ Այն գտնվում է Միջին միջանցքում և ակնկալվում է, որ առաջին փուլում սպասարկի տարեկան մոտավորապես 96000 20 ֆուտանոց կոնտեյներ հետագայում ընդհանուր թիվը հասցնելով 286000-ի:
ԱՄԷ-ն Պարսից ծոցի առաջատար ներդրողն է վրացական տնտեսության մեջ և վեցերորդն աշխարհում, այդ հատուկ հարաբերությունները հիմնված է 2023 թվականի հոկտեմբերին ձեռք բերված Համապարփակ տնտեսական գործընկերության համաձայնագրով: Այդ համաձայնագիրը երաշխավորում է երկկողմ առևտրի ազատականացումը՝ թույլ տալով Վրաստանից ապրանքների 97,5 %-ին ներմուծել ԱՄԷ առանց մաքսատուրքերի։ Հունվարից հուլիս ընկած ժամանակահատվածում ԱՄԷ վրացական արտահանումը 2023 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է 11 %-ով։ Ավելին, փետրվարին Թբիլիսիում տեղի է ունեցել վրաց-սաուդական գործարար համաժողով, որի ընթացքում երկու երկրները ստորագրել են չորս համաձայնագիր արդյունաբերական, էներգետիկ և մշակութային կապերի ընդլայնման վերաբերյալ։
Արաբները հետաքրքրություն են ցուցաբերում նաև Ադրբեջանի նկատմամբ։ 2023 թվականին Ծոցի երկրների և այդ երկրի միջև առևտուրը գնահատվել է 1,8 միլիարդ դոլար։
Հեղինակը կարծում է, որ Պարսից ծոցի երկրների դերի աճը համաշխարհային ասպարեզում «Ադրբեջանին և Վրաստանին թույլ կտա վարել տարբեր ուղղվածության արտաքին քաղաքականություն հավասարակշռելով Ռուսաստանի ավանդական գերակայությունը»։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
