Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

«Հարավային Կովկասը խորը փոփոխություններ է կրում մի քանի տասնամյակ ուժերի բավականին կայուն հավասարակշռությունից հետո»

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Մեկուկես ամիս առաջ, երբ Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին այցելել էր Մոսկվա, իսկ Վաշինգտոնում ընթանում էր ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովը, rg.ru-ն իր էջում ներկայացրեց միջազգային հարաբերությունների կազմակերպման երկու ներկայիս մոդելները։

Առաջինը, որը գրավում է աշխարհի պետությունների մեծամասնությունը, պրագմատիկ գործընկերությունն է առանց ֆիքսված պարտավորությունների, հիմնված փոխադարձ շահերի բովանդակային ըմբռնման վրա և թույլ է տալիս կապեր հաստատել յուրաքանչյուր և մյուս խաղացողների միջև: Երկրորդը խիստ պարտավորություններն են ֆիքսված դաշինքի շրջանակներում, որը հիմնված է ընդհանուր գաղափարական սկզբունքների վրա և ենթադրում է դաշինքային կարգապահություն, այսինքն միասնական քաղաքականություն արտաքին խաղացողների նկատմամբ։ Սա բնորոշ է հավաքական կամ քաղաքական Արևմուտքի երկրներին։

Մոդին հիմա էլ այցելել է Կիև և Վարշավա վերահաստատելով Հնդկաստանի հավատարմությունն առաջին տեսակի փոխգործակցությանը: Սակայն նրա Մոսկվայի համար ծայրաստիճան անբարյացակամ մայրաքաղաքներ ժամանելը ոչ մի կերպ չի չեղարկում նրա Ռուսաստան բեղմնավոր այցի արդյունքները։ Այս ամենն ընդգծում է, որ Նյու Դելին խստորեն հեռու է մնում հակամարտությունից և պահպանում է իր համար օգտակար շփումները, ոչ մի անձնական բան, միայն սեփական զարգացման շահեր:

Միջազգային փոխգործակցության տարբեր մոդելների թեման վերաբերում է ոչ միայն մեծ միջազգային ասպարեզին, այլ նաև ավելի փոքր տեղական թատրոններին։ Նախագահ Վլադիմիր Պուտինը պետական ​​այցով մեկնել է Ադրբեջան, որը մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել։ Պատճառը պարզ է: Հարավային Կովկասը խորը փոփոխություններ է կրել մի քանի տասնամյակ ուժերի բավականին կայուն հավասարակշռությունից հետո: Ադրբեջանը նկատելիորեն ամրապնդել է իր դիրքերը Ղարաբաղի հարցը լուծելով իր օգտին։ Հայաստանը փորձում է օգուտ քաղել սեփական ցավալի ձախողումից՝ ձերբազատվելով Ղարաբաղի հետ կապված անելիքների գլխացավանքից, և վերկողմնորոշվում է դեպի արևմտյան հանրության հետ առաջնահերթ համագործակցությանը: Ֆորմալ առումով Երևանը մնում է Մոսկվայի դաշնակիցը և՛ երկկողմ, և՛ բազմակողմ (ՀԱՊԿ) մակարդակներում։ Իրականում այստեղ նշաձողերի փոփոխությունն անկասկած է, ընդ որում անգամ Հայաստանի ղեկավարությունն է անընդհատ խոսում այդ մասին:

Եթե ​​նայեք իրավիճակին նկարագրված երկու մոդելների տեսանկյունից, ապա հետաքրքիր պատկեր է ստացվում։ Ադրբեջանը հետևողականորեն գործում է առաջին տիպի տրամաբանությամբ: 1990-ականներից Բաքուն միայն հազվադեպ է փորձեր արել մուտք գործելու կազմակերպություններ, որոնք տեսականորեն կարող են զարգանալ դաշինքի մակարդակով՝ ՎՈՒԱՄ, Արևելյան գործընկերություն: Մնացած ամեն ինչում Ադրբեջանը հենվել է տարբեր աստիճանի սերտ հարաբերությունների վրա, բայց շատ տարբեր պետությունների հետ: Հասկանալի է, որ, ասենք, Թուրքիան է միշտ առանձնացել այդ ամենից։ Բաքուն խուսափել է պարտադիր դաշինքներից, որոնք կսահմանափակեին ուրիշների հետ փոխգործակցելու նրա հնարավորությունները:

Հայաստանն այլ մոդելի է պատկանում: Երևանը հենվել է դաշինքի տիպի հարաբերությունների վրա: Ճիշտ է, նախկին ԽՍՀՄ տարածքում դաշինքներ ստեղծելու փորձերը երբեք այնքան հետևողական և հստակ չեն եղել, որքան եվրատլանտյան աշխարհում, բայց այնուամենայնիվ: Կոլեկտիվ ձևաչափերի Հայաստանի ձգտումը պայմանավորված է անվտանգության պատմականորեն ձևավորված ծանր իրավիճակով։ Իհարկե, որոշիչ երաշխիքները ոչ թե ռազմական դաշինքն է (օրինակ ՀԱՊԿ-ը), այլ հենց Ռուսաստանը։ Հանուն դրա էլ Հայաստանը մասնակցել է այն ռազմաքաղաքական, մասամբ տնտեսական (ԵԱՏՄ) կազմակերպություններին, որտեղ Մոսկվան առաջատար գործընկեր է։

Այժմ իրավիճակը փոխվել է: Պատճառների մասին քննարկումը թողնենք մեկ այլ առիթի, բայց փաստն այն է, որ Երևանը ցանկանում է դուրս գալ այն սխեմայից, որի շրջանակներում գործել է։ Բնականաբար, Ռուսաստանը ոգևորված չէ դրանով, սակայն Հայաստանը պահելու համար կտրուկ քայլեր չի ձեռնարկում։ Գործընկերությունները դիվերսիֆիկացնելու և դաշինքային համակարգերից դուրս գալու ցանկությունը, որի մասին հայտարարում է Երևանը, նրա ինքնիշխան իրավունքն է։ Այնուամենայնիվ, մեկ այլ մոդելի անցնելու համար պահանջվում է հավասար հեռավորություն պահպանել բոլորից, այլ ոչ թե բլոկային տրամաբանությամբ որոշ հարաբերություններ փոխարինել մյուսներով: Հայաստանի դեպքում այլընտրանքը (իրական, թե մտացածին՝ դա առանձին հարց է) դեպի մեկ այլ համայնք՝ արևմտյան համայնքի գնալն է։ Հաշվի առնելով Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև սուր ճգնաժամը, դժվար է պատկերացնել, որ այդ տեսակի փոփոխություններն այս պահին կանցնեն հարթ և առանց ցավի։ Ավելին, Հայաստանի ղեկավարությունն օգտագործում է վերջին տարիների ցնցումների համար Ռուսաստանի պատասխանատվության մասին փաստարկները որպես նման անցումն օրինականացնելու գործիք։

Հարավային Կովկասում իրավիճակը ստատիկ չէ, և Ադրբեջանը, Հայաստանը և Վրաստանը տարբեր բուռն գործընթացների կենտրոնում են։ Վրաստանն, ի դեպ, նույն երկընտրանքի մեկ այլ օրինակն է։ Եթե ​​Հայաստանը ջանքեր է գործադրում Ռուսաստանից հեռանալու համար, ապա Վրաստանը ջանքեր է գործադրում Արևմուտքից հեռանալու համար։ Կապերի խզման մասին, իհարկե, խոսք չկա, սակայն Թբիլիսին ձգտում է հաստատել արտաքին աշխարհի հետ հարաբերություններն ինքնուրույն կարգավորելու իր իրավունքը։ Արևմուտքը նյարդայնացած է արձագանքում դրան: Այնտեղ առաջիկա ընտրությունները ցույց կտան, թե որքանո՞վ է իրատեսական այն, որ փոքր երկիրը, որը չունի օրինակ ադրբեջանական ռեսուրսներ, կկարողանա պաշտպանել իր ինքնիշխանության շրջանակները։ Հարավային Կովկասում փոփոխությունների դինամիկան հաստատում է, որ ամբողջ աշխարհն է ընդգրկված նմանատիպ գործընթացների մեջ։ Իրականում փոխազդեցության երկու մոդելներն էլ կշարունակեն գոյակցել: Այնուամենայնիվ, այդ ամենի բոլոր մասնակիցները պետք է տեղյակ լինեն յուրաքանչյուր դեպքում ռիսկերի և հնարավորությունների հավասարակշռության մասին:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Նոր աշխարհակարգի շեմին. ի՞նչ է սպասվում Հայաստանին ազդեցության գոտիների վերաբաժանման պայմաններում. «Փաստ»Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռը. «Փաստ»Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըԵնոքավան-Կարմիրգյուղ ճանապարհին նոյեմբերի 19-ին պայթեցման աշխատանքներ կիրականացվենԻրանի բանակը հայտարարել է Քուվեյթի ռազմակայանում տեղակայված ամերիկյան Patriot համակարգերին հարվածելու մասինՍպասվում է կարճատև անձրև. օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի«Total Chess World Championship Tour Pilot 2026»-ում խաղային առաջին օրն ավարտվել է Հայկ Մարտիրոսյանի հաղթանակովԱդրբեջանի և Վրաստանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են տարածաշրջանային անվտանգությունըԱրգենտինայի երիտասարդ աստղերը 7:0 հաշվով հաղթել են Կոստա Ռիկայի հավաքականինՍլովակիայում տեղի են ունեցել հակակառավարական զանգվածային հանրահավաքներԱԷՄԳ-ն հույս ունի, որ շատ շուտով կկարողանա վերսկսել Իրանի օբյեկտների ստուգումները․ ԳրոսսիՀայտնի են Globe Soccer Awards 2026-ի բոլոր անվանակարգերի թեկնածուներըՔեմբրիջի բառարանը հայտարարել է 2026 թվականի բառըԿանդինսկու՝ Բաուհաուսի շրջանի ստեղծագործությունը ռեկորդ է սահմանել Christie's-ի աճուրդումՄԱԿ-ը պետք է որոշակի դեր խաղա միջազգային hակամարտությունների, այդ թվում՝ Ուկրաինայում hակամարտության կարգավորման գործընթացներում. Ռաֆայել ԳրոսիՓաշինյանը և Գերմանիայի ԱԳ նախարարը քննարկել են ՀՀ-ԵՄ-ի միջև առևտրատնտեսական կապերի խթանման ուղղությամբ իրականացվող քայլերըՎանաձոր համայնքի տիրապետմանն է վերադարձվել Հրանտ Մաթևոսյանի անվան այգու տարածքում գտնվող 18-րդ հողատարածքը«Ֆազի»՝ Սերգեյ Գրիգորյանի uպանողին Ռուսաստանից բերել են ՀայաստանԻրանը Հորմուզի նեղուցի երկնքում խnցել է ամերիկյան MQ-9 ԱԹՍ«Toyota»-ն «Չայնիի» ոլորաններում բախվել է արգելապատնեշներին, վիրավորները հարազատ եղբայրներ են․ ShamshyanԱբու Դաբիում աճուրդի են հանվել Մայքլ Ջեքսոնին պատկանող ավելի քան 100 իրԷրդողանը կոչ է արել nւժեղացնել ճնշումը Իսրայելի վրա՝ Գազայում шղետը դադարեցնելու համարՖրանսիայում դպրոցականների բողոքի ակցիաների մեկնարկից ի վեր ձերբակալվել է ավելի քան 7,000 մարդԵրկրաշարժ է տեղի ունեցել ԹուրքիայումՆախատեսվում է երկարաձգել Արցախից տեղահանված անձանց կարգավիճակի ժամկետը․ մանրամասներԹՐԻՓՓ-ի մուտքի և ելքի հատվածները գտնվում են Ադրբեջանի տարածքում, հիմնական տեխնիկական պարամետրերը պետք է համաձայնեցվեն Բաքվի հետ. ԲայրամովՀայտնի են 2027 թվականի ձմեռային զորակոչի և զորացրման ժամկետներըԾանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ֆերնետ լիկյորԴանակահարություն Արմավիրի մարզում. կա երեք վիրավոր, նրանց թվում եղբայներ են2027 թ․-ին կանխատեսում ենք 5,8% տնտեսական աճ. անվանական ՀՆԱ-ն կկազմի շուրջ 13 տրիլիոն 614 միլիարդ դրամ. ֆինանսների նախարարՔՊ-ն այդքան ձայն չի ստացել, որ սահմանադրական հանրաքվե նախաձեռնի. Լևոն ՔոչարյանՌումինիայում 5,7 մագնիտուդ nւժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել. կան տnւժածներԳառնիում 19-ամյա երտասարդը կոկաինով 30 փաթեթ է տեղադրել (տեսանյութ)Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է2027 թվականի պետբյուջեի նախագծի հիմնական ցուցանիշներըԵս շատ կցանկանայի, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագիր ստորագրվի. Յոհան ՎադեֆուլՈսկու գինը 2025–ի սեպտեմբերի 29-ից ի վեր առաջին անգամ իջել է 3 800 դոլարից ցածրՍի Ծինփինի հետ զրույցը հանգամանալից էր, դրա ընթացքում շոշափվել են նաև Մոսկվայի և Պեկինի գիտակրթական գործընկերության հաջողությունները. ՊուտինԲոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. ՀովհաննիսյանԱՄՆ-ը դիտարկում է Թրամփի և Կիմ Չեն Ընի հանդիպման հնարավորությունը. Ռուբիո«ԵՄ-ն Փաշինյանին նախապատրաստել է Պուտինի հետ հանդիպումից առաջ, որը կորոշի Հայաստանի ճակատագիրը. Իսկ փող ընդհանրապես չտվեցին»Իրազեկում. փորձարկվելու են էլեկտրաշչակներ
Ամենադիտված